Tờ Le Monde của Pháp mới đây đã đăng tải một phóng sự đặc biệt về vụ hỏa hoạn kinh hoàng tại Đại Phổ (Tai Po), Hồng Kông với tiêu đề: “Hồng Kông: Nhiều người nghĩ rằng điều đó có thể xảy ra với chính họ”. Bài viết mở đầu bằng những mô tả đầy ám ảnh về hiện trường hai ngày sau thảm kịch. Nếu không có những tòa cao ốc cháy đen sừng sững và mùi khét nồng nặc trong gió, người ta dễ lầm tưởng quảng trường của khu đô thị mới Đại Phổ đang diễn ra một phiên chợ trời. Hàng thùng nước đóng chai, quần áo, giày dép mới, lồng thú cưng, giường massage… được hàng trăm tình nguyện viên tập kết để hỗ trợ cư dân gặp nạn. Một tình nguyện viên tên Nina chia sẻ: “Hồng Kông rất nhỏ, mọi người cảm thấy rất gần gũi với nhau. Những người bất ngờ mất tất cả, thậm chí cả mạng sống trong ngọn lửa kia, có thể là người quen của chúng tôi. Đa số người Hồng Kông đều cảm thấy rằng tai họa này cũng có thể xảy ra với chính mình.”

Kể từ khi vụ hỏa hoạn gây chấn động xảy ra, mỗi ngày đều có hàng chục ngàn người đổ về đây để chia buồn và tưởng niệm. Trong số 8 tòa nhà cao 31 tầng tại khu Hoành Phúc Uyển (Wang Fuk Court), có tới 7 tòa bị ngọn lửa tàn phá, khiến gần 2.000 gia đình mất nhà cửa. Giờ đây, hiện trường chỉ còn lại những bộ khung khổng lồ của các tòa nhà, một số khu vực vẫn còn bao quanh bởi giàn giáo tre cháy dở và những mảnh lưới bảo hộ rách nát bay trong gió.

Một người đàn ông họ Vương chỉ tay lên tầng 23 của tòa nhà A, cho biết cha mẹ anh sống ở đó và cả hai đều đã thiệt mạng. Do hỏa hoạn xảy ra vào buổi chiều ngày làm việc, đa số nạn nhân là người già, trẻ sơ sinh và người giúp việc gia đình, phần lớn đến từ Philippines và Indonesia. Tổng lãnh sự Indonesia cũng đã có mặt tại hiện trường sau khi kiểm tra thi thể hai công dân nước mình. Khu Hoành Phúc Uyển có 119 người Indonesia và 82 người Philippines làm việc, hiện vẫn còn 11 người Indonesia và 19 người Philippines mất tích.

Tại các hành lang thương mại gần quảng trường, người dân đã dựng lên các trại tạm trú. Trong khuôn viên trường trung học gần đó, những người sống sót xếp hàng đăng ký để nhận khoản hỗ trợ khẩn cấp 10.000 đô la Hồng Kông (khoảng 1.100 Euro) mà chính quyền cam kết, cùng các khoản bồi thường mai táng phí cho gia đình nạn nhân.

Chiều ngày 30 tháng 11, Cục trưởng Cục An ninh Hồng Kông Đặng Bỉnh Cường (Tang Ping-keung) đã có mặt tại hiện trường. Trước ống kính truyền thông quốc tế, ông công bố số liệu thương vong mới nhất: tìm thấy 124 thi thể trong các tòa nhà, thêm 4 người tử vong tại bệnh viện, nâng tổng số người thiệt mạng lên 128 người. Hiện mới chỉ xác định được danh tính 39 nạn nhân và vẫn còn 16 thi thể chưa được đưa ra khỏi hiện trường. Ông nhấn mạnh không loại trừ khả năng “sẽ phát hiện thêm thi thể”.

Giám đốc Sở Cứu hỏa Hồng Kông Dương Ân Kiện (Yeung Yan-kin) cũng lần đầu công bố kết quả điều tra kỹ thuật sơ bộ. Theo đó, lưới bảo hộ bên ngoài giàn giáo tre dùng cho việc sửa chữa đạt chuẩn an toàn, nhưng các tấm xốp polystyrene trên cửa sổ lại là chất xúc tác gây cháy. Ông cho biết khi ngọn lửa bén vào các tấm xốp này, cửa sổ sẽ bị “nổ tung”, khiến lửa lan nhanh đồng thời cả vào bên trong và ra bên ngoài, dẫn đến thảm kịch.

Cơ quan điều tra hình sự đã bắt giữ 8 người đứng đầu các công ty kỹ thuật và tiến hành 13 cuộc khám xét. Vụ việc cũng hâm nóng lại tranh luận về việc sử dụng giàn giáo tre, vốn vẫn phổ biến tại Hồng Kông dù chính quyền đã có kế hoạch cấm dần.

Bài báo nhận định, chính quyền hiểu rõ giai đoạn kiềm chế và tang thương của người dân Hồng Kông sắp chuyển sang sự phẫn nộ. Một tài xế xe tải tên Bill bức xúc nói: “Tôi chỉ muốn biết rốt cuộc trách nhiệm thuộc về ai? Tôi cảm thấy những người tại công trường sửa chữa này phải chịu trách nhiệm cho sự cẩu thả của họ”. Ông nghi ngờ vấn đề nằm ở việc sử dụng “nhân công giá rẻ”, ám chỉ các công nhân đến từ Trung Quốc đại lục.

Phóng sự đặc biệt nhấn mạnh ý nghĩa của Đại Phổ đối với người dân Hồng Kông và cả chính quyền. Ông Lương, 78 tuổi, giải thích rằng trong cuộc bầu cử Hội đồng quận năm 2019, phe dân chủ đã giành toàn bộ ghế tại Đại Phổ. Thành công này từng khiến Bắc Kinh lo ngại và sau đó áp đặt hàng loạt biện pháp nghiêm ngặt để dập tắt các tiếng nói đối lập. Ông Lương nói: “Đại Phổ cũng như tôi, là khu vực của người già và các gia đình lao động. Năm 2019, chúng tôi đều hăng hái bỏ phiếu ủng hộ dân chủ. Chúng tôi đã rất tức giận, nhưng hiện tại phải nén lại để tôn trọng người đã khuất. Bạn bè tôi sống ở Hoành Phúc Uyển đã trả phí rất cao cho doanh nghiệp này thi công, nhưng họ không những không làm tốt mà còn thiêu rụi cả nhà cửa. Tôi gần như chắc chắn có vấn đề tham nhũng đằng sau”.

Phóng viên ghi nhận tại nhà ga Đại Phổ, một số tình nguyện viên kiên định đang phát tờ rơi yêu cầu mở cuộc điều tra độc lập về vụ hỏa hoạn. Kể từ sau năm 2019, người dân Hồng Kông không còn được phép tụ tập hay biểu tình dưới bất kỳ hình thức nào. Bài báo kết thúc bằng câu hỏi bỏ ngỏ: Liệu ngọn lửa cướp đi sinh mạng của hơn trăm người này có thể giúp họ giành lại cơ hội được cất lên tiếng nói hay không?