Một bản phác thảo ở Texas mở thêm góc nhìn về “Cánh đồng lúa mì” của Constable

Dù đã rời một vùng đất từ lâu, con người vẫn có thể lưu giữ nó trong ký ức. Với họa sĩ John Constable, phong cảnh nông thôn Suffolk thời thơ ấu luôn sống động trong tâm trí: những con đường quanh co, cánh đồng ngập nắng và rừng cây cổ trở thành chất liệu cho phong cách tranh phong cảnh riêng của ông.

Trong “The Cornfield” – có thể hiểu là “Cánh đồng lúa mì” – được thực hiện tại xưởng vẽ London năm 1826, Constable đưa những ký ức ấy vào một bố cục tinh tế, đậm vẻ đẹp đồng quê và tình cảm cá nhân. Theo bài viết của nhà nghiên cứu nghệ thuật Sarah Isak-Goode trên The Epoch Times, một phát hiện tại Texas giúp làm rõ hơn quá trình sáng tạo này.

Quan sát và tình cảm với cảnh vật

Constable sinh năm 1776, có cha là thương nhân ngũ cốc khá giả, sở hữu các cối xay ở miền đông nước Anh. Năm 1799, ông theo học tại Royal Academy Schools, nghiên cứu tác phẩm của Thomas Gainsborough, Peter Paul Rubens và Annibale Carracci.

Tại đây, ông tiếp nhận các nguyên tắc hội họa hàn lâm: nghệ sĩ đưa vào tranh hình người và thiên nhiên được lý tưởng hóa trong tâm trí, thay vì chỉ chép cảnh trước mắt; đồng thời chú trọng những đề tài lịch sử, Kinh Thánh, thần thoại và ngụ ngôn.

Gần một thập niên sau đó, ông qua lại giữa London và Suffolk. Ở London, ông trưng bày những bức sơn dầu hoàn thiện; tại Suffolk, ông vẽ ngoài trời, chủ yếu vào mùa xuân và hè. Những phác họa tương đối thô nhằm bắt được trung thực nhất phong cảnh cùng biến chuyển của thời tiết, ánh sáng.

Constable khác truyền thống hàn lâm ở một điểm: ông đề cao giá trị nghệ thuật của cảnh nông thôn bình dị. Ông từng nói với mình, hội họa chỉ là cách gọi khác của “cảm xúc”. Câu nói diễn đạt tình cảm ông dành cho tranh phong cảnh.

“The Cornfield” thể hiện mối gắn bó sâu sắc ấy với đồng quê Anh. Bức sơn dầu lớn vẽ con đường quê gồ ghề dẫn đến cánh đồng ngũ cốc, với cậu bé chăn cừu cúi xuống uống nước bên bờ ruộng.

Con đường được nhận diện là Fen Lane, gần làng East Bergholt, quê thời thơ ấu của Constable. Ông từng đi bộ trên đó để đến trường. Trong tiếng Anh dùng tại Anh, “corn” chỉ ngũ cốc nói chung, trong đó có lúa mì; tên tranh vì thế còn gợi mối liên hệ với nghề buôn ngũ cốc của gia đình ông.

Ghi chú đối chiếu của biên tập: bài nguồn nêu kích thước tranh khoảng 137 × 122 cm. Danh mục và phần mô tả chính thức của National Gallery, London, ghi kích thước tác phẩm năm 1826 là 143 × 122 cm. Kích thước khoảng 137 × 122 cm được bài nguồn dùng cho bản phác thảo ở Texas ở phần tiếp theo.

Bản phác thảo được nhìn nhận lại

Constable lấy cảm hứng từ trải nghiệm sống, còn các nhà sử học nghệ thuật vẫn tiếp tục ghép những mảnh thông tin về lịch sử “The Cornfield”. Một phiên bản lớn khác, nằm nhiều thập niên tại Jefferson Historical Society and Museum ở vùng nông thôn Texas, được chú ý trở lại.

Bảo tàng mua tranh từ Newhouse Galleries năm 1970. Khi ấy, nó được mô tả là một bản phác thảo lớn cho bức hiện thuộc National Gallery, London. Tuy nhiên, trong thời gian dài, tranh chỉ được coi là bản sao. Một lần giám định năm 2017 thúc đẩy việc nghiên cứu lại, cuối cùng dẫn đến việc nhìn nhận đây là tác phẩm gốc.

Theo bài nguồn, bản phác thảo kích thước khoảng 137 × 122 cm là bản nghiên cứu lớn nhất của “The Cornfield” được biết đến. Tác giả nhận định phát hiện này cho thấy các bước sáng tác của Constable phức tạp hơn điều giới nghiên cứu từng hình dung.

Vẫn còn nhiều khoảng trống. Chuyên gia chỉ có thể xác định tương đối thời gian sáng tác trong khoảng 1820–1826. Tác phẩm đi từ xưởng vẽ của Constable đến bảo tàng Texas như thế nào vẫn là câu hỏi chưa được giải đáp.

Sarah Isak-Goode cho rằng những khoảng trống như vậy không hiếm trong lịch sử nghệ thuật. Dù lai lịch chưa hoàn chỉnh, một bản phác thảo được nhận diện lại vẫn có thể đem đến hiểu biết mới về phương pháp của nghệ sĩ.

Điều đó đặc biệt có ý nghĩa với “The Cornfield”. Phong cảnh bắt nguồn từ ký ức tuổi nhỏ, nhưng tranh hoàn thiện được thực hiện trong xưởng. Gần hai thế kỷ sau, bản phác thảo giúp nhìn rõ hơn cách Constable tạo nên một trong những tác phẩm nổi tiếng của hội họa phong cảnh Anh.

Tác giả Sarah Isak-Goode là nhà văn, nhà sử học nghệ thuật sống ở vùng Tây Bắc Thái Bình Dương của Mỹ. Bà tiếp cận lịch sử qua những mối liên hệ giữa con người trong nhiều thế kỷ, kết hợp nghiên cứu và kể chuyện. Ngoài viết, bà thích du lịch, hội họa, đọc sách và đi bộ đường dài cùng chú chó Thor.

Nguồn: Sarah Isak-Goode, The Epoch Times tiếng Trung, chuyển từ bài tiếng Anh “A Texas Discovery Rewrites the Story of a 200-Year-Old Painting”; đối chiếu danh mục chính thức của National Gallery.