Các nhà phân tích ngành dầu mỏ dự báo Trung Quốc sẽ thay thế lượng dầu nhập cảng từ Venezuela bằng việc tăng cường mua dầu thô của Iran, sau khi đồng minh của Trung Quốc là Nicolás Maduro bị lực lượng Hoa Kỳ bắt giữ vào cuối tuần qua.

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Ba tuyên bố rằng người kế nhiệm ông Maduro, Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez, và các quan chức Venezuela khác đã đồng ý bán lượng dầu thô trị giá tới 2 tỷ đô la Mỹ cho Hoa Kỳ. Thỏa thuận này sẽ chuyển hướng nguồn dầu mà Trung Quốc thèm muốn sang các nhà máy lọc dầu của Hoa Kỳ.

Tổng thống Trump đã chỉ thị rõ ràng cho bà Rodríguez trục xuất các điệp viên Trung Quốc, Nga, Iran và Cuba khỏi Venezuela và cắt đứt mọi quan hệ kinh tế với các quốc gia đó. Ông cũng yêu cầu các hợp đồng độc quyền và giá ưu đãi với các nhà máy lọc dầu của Hoa Kỳ đối với dầu thô Venezuela. Chế độ xã hội chủ nghĩa Maduro từ lâu đã phá hủy năng lực lọc dầu của Venezuela, vì vậy quốc gia giàu dầu mỏ nhưng nghèo đói cùng cực này phụ thuộc rất nhiều vào các nhà máy lọc dầu nước ngoài.

Ngoại trưởng Marco Rubio được cho là đã nói với các nhà lập pháp Hoa Kỳ rằng Venezuela đã lấp đầy mọi tàu chở dầu và cơ sở lưu trữ bằng dầu thô, do thất vọng trước sự phong tỏa của Tổng thống Trump đối với các chuyến hàng dầu vi phạm lệnh trừng phạt. Chính phủ thời hậu Maduro phải đối mặt với sự sụp đổ tài chính trong vài tuần tới nếu không thể tạo ra thu nhập bằng cách bán dầu thô. Hai yếu tố này có lẽ sẽ khiến Caracas chấp nhận các yêu cầu của Tổng thống Trump về việc chuyển hướng các lô hàng từ Trung Quốc sang Hoa Kỳ.

Tổng thống Trump cho biết hôm thứ Ba rằng Venezuela sẽ bàn giao ngay lập tức 30 triệu đến 50 triệu thùng dầu bị trừng phạt cho Hoa Kỳ. Các nguồn tin khác của chính quyền cho biết các chuyến hàng đến các nhà máy lọc dầu của Hoa Kỳ sẽ tiếp tục “vô thời hạn” sau đó, với lợi nhuận được giữ trong các tài khoản do Hoa Kỳ kiểm soát và cổ phần được giải ngân lại cho Venezuela theo quyết định của Hoa Kỳ. Phần lớn số dầu đó lẽ ra đã đến Trung Quốc.

Hãng tin Reuters hôm thứ Tư trích dẫn lời các nhà phân tích trong ngành cho biết các nhà máy lọc dầu độc lập “ấm trà” của Trung Quốc đã nhanh chóng và lặng lẽ chấp nhận việc mất nguồn nhập cảng từ Venezuela và đang lên kế hoạch thay thế lượng dầu bị mất từ Venezuela bằng các sản phẩm của Iran, có thể được bổ sung bằng các giao dịch mua từ Nga.

Các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc cần phải hành động nhanh chóng, vì nguồn cung từ Venezuela đã thực sự bị ngừng lại vào ngày 1 tháng 1 bởi lệnh phong tỏa của Tổng thống Trump.

Trung Quốc hiện thu được ít dầu từ Venezuela hơn nhiều so với trước đây, một phần vì năng suất của Venezuela đã giảm sút nghiêm trọng dưới sự quản lý yếu kém của Maduro, trong khi Nga đã giảm giá sau khi bị trừng phạt quốc tế vì xâm lược Ukraina vào năm 2022. Venezuela dường như không còn là một món hời đối với người mua Trung Quốc, và lượng nhập cảng từ Venezuela đã giảm xuống còn khoảng 4% tổng lượng nhập cảng của Trung Quốc từ các nhà cung cấp nước ngoài.

Các nhà máy lọc dầu “ấm trà” đã nở rộ tại Trung Quốc sau khi chính phủ bắt đầu cho phép các nhà khai thác độc lập mua dầu thô từ nước ngoài vào năm 2015. Các hoạt động nhỏ này phụ thuộc nhiều vào dầu thô giảm giá để mô hình kinh doanh của họ hoạt động. Họ đã phát triển danh tiếng trong thập niên qua là rất linh hoạt trong việc chuyển đổi nhà cung cấp trong thời gian ngắn, để theo đuổi mức giảm giá cao nhất hiện có.

Những người mua “ấm trà” rất thích các nhà cung cấp dầu bị các cường quốc phương Tây trừng phạt vì họ có xu hướng giảm giá sâu trong sự tuyệt vọng tìm người mua. Venezuela đã đưa ra một số mức giảm giá tốt nhất trên thị trường, lên tới 15 đô la Mỹ mỗi thùng, trước khi Tổng thống Trump cắt nguồn cung. Iran hiện đang đưa ra mức giá khoảng 10 đô la Mỹ mỗi thùng, gấp đôi mức giảm giá mà Trung Quốc có thể nhận được từ các nguồn không bị trừng phạt như Canada.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm thứ Tư đã phản đối gay gắt rằng việc Tổng thống Trump tịch thu dầu của Venezuela là một hành động “bắt nạt”, “vi phạm luật pháp quốc tế” và “xâm phạm chủ quyền của Venezuela”.

“Venezuela là một quốc gia có chủ quyền và có toàn quyền vĩnh viễn đối với tất cả các nguồn tài nguyên thiên nhiên và hoạt động kinh tế của mình. Hoa Kỳ đã ngang nhiên sử dụng vũ lực chống lại Venezuela và yêu cầu nước này phải ‘thiên vị’ Hoa Kỳ liên quan đến trữ lượng dầu mỏ của mình”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mao Ninh phàn nàn.

Bà Mao rõ ràng rất lo sợ rằng việc Tổng thống Trump khôi phục Học thuyết Monroe có thể gây nguy hiểm cho lợi ích của Trung Quốc tại các quốc gia buôn bán ma túy và các chế độ độc tài xã hội chủ nghĩa khác ở Mỹ Latinh, khẳng định rằng Trung Quốc sẽ “tiếp tục là bạn và đối tác” của các quốc gia đó – nhưng lại im lặng một cách bất thường khi một phóng viên hỏi liệu Trung Quốc có cung cấp thêm “hỗ trợ tài chính hoặc kinh tế” cho các quốc gia đó hay không.

Bất chấp việc bà Mao liên tục viện dẫn “luật pháp quốc tế” và “chủ quyền”, thực tế là Bắc Kinh đã đánh cược hàng tỷ đô la Mỹ khi làm ăn với chế độ bất hợp pháp của Nicolas Maduro, và họ đã thua cuộc vào sáng thứ Bảy.

Trong khi Bắc Kinh đang vật lộn để giảm thiểu thiệt hại từ sự sụp đổ của Maduro, các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc đã bắt đầu mua sắm ở nơi khác để tìm nguồn dầu giảm giá. Họ có lẽ nên cẩn thận khi ký bất kỳ hợp đồng dài hạn nào với chế độ đang lung lay ở Tehran.

Theo BreitBart