Việc cô con gái Kim Ju-ae của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un liên tục xuất hiện tại các sự kiện quân sự và đối ngoại quan trọng gần đây đã khiến dư luận đặt câu hỏi về tiến trình chuẩn bị cho thế hệ kế thừa thứ tư tại Bình Nhưỡng. Mô hình chuyển giao quyền lực mang tính gia đình trị này tạo ra sự tương phản rõ rệt với cơ chế bầu cử công khai tại các quốc gia dân chủ. Tuy nhiên, bài toán kế thừa quyền lực tại Trung Quốc lại mang một bản chất hoàn toàn khác biệt và tiềm ẩn nhiều mâu thuẫn nội tại.

Không thể áp dụng mô hình cha truyền con nối công khai, cũng không vận hành theo cơ chế bầu cử cạnh tranh minh bạch, quyền lực của người đứng đầu ĐCSTQ phụ thuộc vào sự cân bằng phe phái, kiểm soát bộ máy an ninh và quân đội. Khủng hoảng kế thừa là vấn đề cố hữu trong thể chế này. Ngay từ thời ông Mao Trạch Đông, các phương án chỉ định người nối nghiệp như ông Lâm Bưu hay ông Hoa Quốc Phong đều không đem lại sự ổn định lâu dài.

Đến thời ông Đặng Tiểu Bình, quy trình chuyển giao quyền lực từng được cố gắng thể chế hóa thông qua cơ chế chỉ định cách thế hệ và giới hạn hai nhiệm kỳ. Mô hình này đã giúp tiến trình bàn giao quyền lực diễn ra tương đối êm đẹp qua hai thế hệ lãnh đạo Hồ Cẩm Đào và Tập Cận Bình. Tuy nhiên, quy tắc ngầm này đã bị phá vỡ hoàn toàn khi giới hạn nhiệm kỳ bị xóa bỏ vào năm 2018. Lãnh đạo Tập Cận Bình từng đưa ra quan điểm không coi các cán bộ trẻ là nhân sự kế vị cố định, đồng thời xóa bỏ các lộ trình thăng tiến quen thuộc của thế hệ lãnh đạo tiếp theo.

Trong một không gian quyền lực tập trung cao độ, việc xuất hiện một nhân tố kế thừa rõ ràng dễ bị coi là mối đe dọa trực tiếp đối với người đang tại vị. Mâu thuẫn này dẫn đến tình trạng không một quan chức nào dám thể hiện hình ảnh của một người nối nghiệp tiềm năng. Hệ lụy trực tiếp của sự bất định này là tâm lý ngần ngại, phòng thủ của toàn bộ hệ thống quan liêu. Các quan chức trung và hạ tầng chọn giải pháp an toàn là hạn chế đưa ra quyết định, tránh nhận trách nhiệm và chỉ tập trung vào việc quan sát các tín hiệu chính trị để bảo vệ sự nghiệp cá nhân.

Theo Vision Times.

Từ Khóa: