Nuôi dưỡng khả năng đọc của trẻ qua những giờ đọc thành tiếng
Khi cha mẹ tìm cách giúp con đọc tốt hơn, việc đọc thành tiếng cho trẻ nghe có thể mở đường đến tình yêu với sách.
Trong bài viết xuất bản ngày 21/1/2026, khi các hoạt động kỷ niệm 250 năm nước Mỹ vừa bắt đầu, nhà giáo nghỉ hưu Linda Wiegenfeld cho rằng đây là dịp thích hợp để nhớ về quá khứ trong khi hướng tới tương lai.
Nhiều nhà lập quốc Mỹ từng học tiếng Latin, tiếng Hy Lạp, triết học, lịch sử và tu từ học, thường với gia sư hoặc tại những trường đại học đầu tiên ở Mỹ. Nền “giáo dục cổ điển” này được xem là cần thiết cho vai trò lãnh đạo, với nền tảng vững chắc về văn học cổ điển, lịch sử, luật pháp và triết học Khai sáng. Việc đọc ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng chính trị của họ.
Khả năng biết chữ — tức đọc, viết, nói, nghe và sử dụng con số để hiểu, giao tiếp và hoạt động hiệu quả — khi ấy ở mức cao. Một số học giả cho rằng tại các thuộc địa miền Bắc, từ 70% đến 95% nam giới biết chữ. Điều này không chỉ giới hạn ở các nhà lập quốc.
Tác giả đối chiếu với tình trạng suy giảm khả năng đọc trong thời hiện đại. Điểm toán và đọc của học sinh Mỹ ở một số lớp xuống mức thấp lịch sử, nhất là sau đại dịch. Theo The Nation’s Report Card được bài viết dẫn lại, điểm đọc và toán của cả nước giảm mạnh từ năm 2020 đến 2022. Một nghiên cứu quy mô lớn của Đại học Florida và University College London cho thấy việc đọc hằng ngày vì niềm vui tại Mỹ giảm hơn 40% trong hai thập niên.
Theo tác giả, một số yếu tố đáng chú ý là thời gian dùng màn hình tăng ở cả người lớn và trẻ em, nội dung không phù hợp trong sách, lịch sinh hoạt bận rộn và quan niệm xem đọc là nhiệm vụ thay vì hoạt động giải trí.
Việc đọc chưa biến mất, nhưng đã mất đi phần nào sức hấp dẫn. Lợi ích vẫn rất lớn, trong khi những thứ cạnh tranh sự chú ý lại ồn ào hơn. Là một nhà giáo nghỉ hưu và người ham đọc, Wiegenfeld mong góp phần khơi lại niềm say mê sách bằng cách giới thiệu văn học thiếu nhi thú vị và phù hợp.
Đọc thành tiếng cùng trẻ
Người lớn có thể chưa nhận ra rằng đọc thành tiếng giúp tăng vốn từ và khả năng hiểu, kích thích trí tưởng tượng, phát triển sự đồng cảm và nuôi dưỡng tình yêu đọc sách. Theo tác giả, các yếu tố ấy hỗ trợ thành công trong học tập và cuộc sống. Trên hết, đọc cùng nhau là trải nghiệm gắn kết tốt đẹp giữa cha mẹ và con.
Sách để đọc thành tiếng là những tác phẩm văn học có chất lượng, được đọc cho nhau nghe vì niềm vui. Về nguyên tắc, bất kỳ cuốn sách nào cũng có thể được đọc thành tiếng, nhưng có những cuốn phù hợp hơn. Tác giả xem một số tác phẩm là phần tinh túy để đọc cho trẻ nghe. Chúng thường cao hơn trình độ tự đọc của trẻ, nhưng không nên vượt quá khả năng nghe hiểu. Một số cuốn phù hợp với mọi lứa tuổi, kể cả thiếu niên.
Khổ cuối bài thơ “The Reading Mother” của Strickland Gillilan diễn tả tình yêu của tác giả đối với việc đọc cho trẻ nghe:
Bạn có thể có của cải không sao kể hết,
Những rương châu báu, những hòm vàng.
Nhưng chẳng thể giàu hơn tôi được —
Tôi có người mẹ đã đọc sách cho mình.
Cuốn sách tốt nhất mà Wiegenfeld biết để giúp cha mẹ, giáo viên và những người lớn quan tâm khám phá niềm vui, sức mạnh của việc đọc thành tiếng là “Jim Trelease’s Read-Aloud Handbook”, ấn bản thứ tám, của Jim Trelease và Cyndi Giorgis. Khi ra mắt năm 1982, sách được chuyên mục “Dear Abby” giới thiệu. Trong ấn bản thứ tám, chuyên gia giáo dục Giorgis cập nhật và chỉnh sửa nội dung. Trelease, người có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực đọc thành tiếng, qua đời năm 2022.
Ấn bản của Trelease giống một cuốn bách khoa vì trả lời nhiều câu hỏi về chủ đề này. Những dữ kiện hấp dẫn được bổ sung bằng các câu chuyện thú vị. Phần danh mục sách giới thiệu tác phẩm và tóm tắt theo “trình độ nghe hiểu”, thay vì trình độ tự đọc của trẻ. Các mức này chỉ có tính hướng dẫn và khác nhau tùy từng em.
Nhiều cuốn sách thú vị khác cũng khẳng định giá trị của việc đọc thành tiếng, gồm “Honey for a Child’s Heart: The Imaginative Use of Books in Family Life” của Gladys Hunt và Mark Hunt; “Raising Kids Who Read: What Parents and Teachers Can Do” của Daniel T. Willingham; cùng “The Read-Aloud Family: Making Meaningful and Lasting Connections with Your Kids” của Sarah Mackenzie.
Tác giả mong độc giả tìm thấy niềm vui khi đọc cho trẻ nghe. Bà tin rằng đây là một trong những khoản đầu tư quan trọng nhất dành cho con trẻ và tương lai, như các nhà lập quốc Mỹ từng làm.
Tác giả: Linda Wiegenfeld, nhà giáo nghỉ hưu. Dịch đầy đủ nội dung chính theo The Epoch Times, ngày 21/1/2026. Bài giáo dục được chọn từ nguồn cũ; các số liệu được trình bày theo thời điểm và sự quy nguồn của bài gốc.
