Thứ Năm, 19.11.2026Tiếng Việt / Hoa Kỳ
Giới thiệu
DKN.TVĐại Kỷ Nguyên — Mang đến giá trị cuộc sống
Phân tích - Bình luận

Bình luận: Nhà sản xuất dầu lo thị trường chuyển từ khan hiếm sang dư cung

Nhà kinh tế Daniel Lacalle cho rằng nguồn cung phục hồi và phần giá tăng thêm do rủi ro địa chính trị có thể giảm nhanh sẽ làm thay đổi tính toán đầu tư của doanh nghiệp dầu khí. Đây là phân tích của tác giả.

Tuệ Minh ·
Tranh minh họa các bồn và thùng chứa dầu tại cơ sở tưởng tượng
Ảnh minh hoạ

Bình luận. Bài viết thể hiện quan điểm và phân tích của tác giả Daniel Lacalle.

Một tháng trước, một lãnh đạo doanh nghiệp dầu mỏ nói với tôi rằng ông lo ngại tình trạng dư cung hơn là rủi ro địa chính trị đang được thị trường tính vào giá. Kinh nghiệm năm 2008–2009 là lời cảnh báo đối với nhiều công ty năng lượng, và có thể là một lý do khiến họ chưa tăng cam kết chi đầu tư vốn cũng như mở rộng kế hoạch đầu tư.

Đợt sụp đổ giá năm 2008–2009 nhắc chúng ta rằng giá có thể điều chỉnh nhanh đến mức nào, dù hoàn cảnh địa chính trị khi đó khác hiện nay. Đến tháng 11/2008, giá dầu West Texas Intermediate (WTI) bình quân tháng đã giảm hơn một nửa so với tháng 7. Sự sụp đổ ấy bắt nguồn từ nhu cầu giảm đột ngột. Tháng này, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) hạ ước tính nhu cầu, nhưng chỉ giảm nhẹ, đồng thời nâng triển vọng năm 2027. Tuy nhiên, việc rủi ro địa chính trị giảm đột ngột có thể tạo ra một chất xúc tác khác. Tăng trưởng nhu cầu chậm hơn sau các đợt tăng lãi suất của ngân hàng trung ương, kết hợp với việc phần giá tăng thêm do địa chính trị biến mất đúng lúc nguồn cung phục hồi, có thể tác động đến giá nhanh hơn nhiều người dự tính.

Khi phần giá tăng thêm ấy biến mất, thị trường có thể bộc lộ một tình trạng: nguồn cung đang phục hồi lấn át triển vọng nhu cầu vốn đã suy yếu.

Báo cáo tháng 11 của IEA và số liệu sản lượng của OPEC làm nổi bật mâu thuẫn này. Lượng dầu thô sẵn có đang tăng nhanh, nhưng việc đưa những thùng dầu ấy tới nơi tiêu thụ vẫn tốn kém và thiếu an toàn. Người tiêu dùng đang trả cho chi phí bảo đảm an ninh cao và công suất lọc dầu hạn hẹp, ngay cả khi cán cân dầu thô đang chuyển sang dư cung. Vì vậy, rủi ro nằm ở chỗ nhà đầu tư nhầm giá phải trả cho tình trạng bất ổn địa chính trị với bằng chứng về sự khan hiếm kéo dài. Đường cong giá kỳ hạn chắc chắn đang khiến nhiều nhà sản xuất lo lắng.

IEA cho biết nguồn cung toàn cầu tăng 5,3 triệu thùng/ngày từ tháng 8 đến tháng 10, bất chấp những thông tin về các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và tàu chở dầu. Ước tính của OPEC cho thấy các thành viên OPEC+ tăng thêm khoảng 2 triệu thùng/ngày chỉ riêng trong tháng 10. Một lượng dầu đáng kể đang quay trở lại thị trường. Tuy nhiên, việc đưa những thùng dầu ấy tới nơi tiêu thụ đòi hỏi chi phí quân sự và an ninh rất lớn.

Cước vận chuyển dầu thô từ Trung Đông sang châu Á vẫn ở gần mức cao nhất trong nhiều năm. Bởi vậy, chi phí vận tải cao và những thay đổi về chất lượng dầu thô được giao tiếp tục chèn ép biên lợi nhuận lọc dầu tại châu Á. Vận chuyển và chế biến lượng dầu sẵn có một cách an toàn, có hiệu quả kinh tế khó khăn hơn vẻ bề ngoài.

Chi phí an ninh cũng vượt ra ngoài mức giá dầu được niêm yết. Hoạt động bảo vệ hàng hải của Mỹ rất tốn kém, và các mức giá dầu chuẩn không phản ánh chi phí ấy.

Những thùng dầu đang quay trở lại, nên chúng ta không thể mô tả tình hình là nguồn cung đã bị phá hủy. Nhưng an ninh không phải thứ miễn phí. Chi phí ước tính của Lầu Năm Góc cho chiến dịch rộng hơn tại Iran đã lên tới 47,1 tỷ USD. Khoản chi đó không hoàn toàn nhằm bảo vệ các chuyến hàng dầu qua eo biển Hormuz, nhưng cho thấy quy mô chi tiêu quân sự khổng lồ đi cùng sự phục hồi của các luồng vận chuyển dầu từ vùng Vịnh.

Sự phục hồi nguồn cung của thị trường dầu mỏ rất tốn kém, nhưng cũng rất thực. Tuy nhiên, nguồn cung dầu thô được cải thiện không có nghĩa là nhiên liệu ở mọi nơi đều rẻ.

Chi phí vẫn thể hiện rõ ở các sản phẩm đã qua lọc dầu. Giá dầu diesel tại châu Âu vẫn gần 180 USD/thùng, cao hơn 77% so với mức trước chiến tranh, ngay cả sau khi đã giảm từ những đỉnh gần đây. Trong khi đó, giá dầu thô Dated ở Biển Bắc đã giảm xuống khoảng 93 USD/thùng.

Dầu thô sẵn có nhiều hơn không có nghĩa là tình trạng thiếu hụt sản phẩm đã được giải quyết hoàn toàn. Vì thế, châu Âu và châu Á có thể phải đối diện nhiên liệu đắt đỏ lâu hơn và gánh chịu những hệ quả kinh tế, trong khi giá xăng và diesel giảm tại Mỹ có thể nhanh chóng chuyển thành khoản tiết kiệm cho người tiêu dùng.

IEA dự báo nhu cầu dầu thế giới giảm 2,7 triệu thùng/ngày trong năm 2026. Đây không phải sự lặp lại của năm 2008, nhưng tình trạng dư thừa nguồn cung kết hợp với việc phần giá tăng thêm do rủi ro địa chính trị bị loại bỏ có thể kéo giá xuống thấp hơn nhiều và hỗ trợ sự phục hồi mạnh hơn trong năm 2027. Điều đó giúp lý giải vì sao các tập đoàn dầu mỏ lớn vẫn ngần ngại mở rộng kế hoạch đầu tư.

Gián đoạn làm tăng chi phí năng lượng giao tới nơi tiêu thụ. Rủi ro địa chính trị đẩy giá lên cao. Những chi phí ấy làm suy yếu tiêu dùng, và nguồn cung được khôi phục đột nhiên phải đối diện một bên mua đã yếu đi. Ai sẽ tăng chi đầu tư vốn trong kịch bản đó? Phần giá tăng thêm có thể biến mất nhanh hơn tốc độ điều chỉnh sản lượng.

IEA dự báo nguồn cung năm 2027 đạt 108,1 triệu thùng/ngày, trong khi nhu cầu khoảng 104,3 triệu thùng/ngày, hàm ý dư cung 3,8 triệu thùng/ngày.

Theo IEA, lượng dự trữ trên đất liền có thể đang phục hồi, nhưng vẫn thấp; việc bổ sung dự trữ có thể hấp thụ một lượng cung tăng thêm đáng kể. Những cuộc tấn công tái diễn có thể đảo ngược sự phục hồi. Chính IEA coi an ninh hàng hải là yếu tố quan trọng nhất trong triển vọng của mình.

Sai lầm của thị trường sẽ là nhầm lẫn giữa an ninh tốn kém và sự khan hiếm nguồn cung dai dẳng. Giá dầu hiện nay phản ánh chi phí của một hệ thống bị hạn chế và suy yếu.

Ai được lợi? Người tiêu dùng Mỹ có thể thấy giá dầu và các sản phẩm lọc dầu giảm nhanh, trong khi khách hàng châu Á và châu Âu có thể tiếp tục chịu chi phí cao trong ít nhất hai năm. Do đó, vấn đề không chỉ đơn giản là ngành dầu mỏ có đầu tư theo hướng thuận chu kỳ hay không, mà còn là kết quả phân hóa ra sao giữa những thị trường quan trọng nhất.

Tuy nhiên, tình trạng thiếu đầu tư kéo dài — được J.P. Morgan ước tính ở mức 500 tỷ USD — vẫn là gánh nặng đối với ngành dầu khí. Vậy chúng ta nên chờ đợi điều gì? Không phải một đợt bùng nổ lớn về chi đầu tư vốn. Diễn biến có thể giống giai đoạn 2008–2009: giá giảm mạnh khi rủi ro địa chính trị lùi bước, rồi nhanh chóng bật lại tới mức có thể chấp nhận được đối với cả người tiêu dùng lẫn nhà sản xuất. Với WTI, mức đó có thể gần 70 USD hơn là 80 USD/thùng.

Các nhà sản xuất muốn rủi ro địa chính trị phai nhạt để có thể đánh giá giá dầu sẽ ổn định ở đâu. Lợi ích tức thời có lẽ sẽ rõ hơn đối với người Mỹ so với người châu Âu. Điều quyết định doanh nghiệp có tăng đầu tư hay không sẽ là diễn biến khi bụi chiến tranh lắng xuống, chứ không phải một cuộc xung đột kéo dài.

Quan điểm thể hiện trong bài là ý kiến của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của The Epoch Times.

Ghi chú đối chiếu của ban biên tập

Phần tóm lược công khai của Báo cáo Thị trường Dầu tháng 11/2026 của IEA xác nhận mức tăng nguồn cung 5,3 triệu thùng/ngày từ tháng 8, mức giảm nhu cầu 2,7 triệu thùng/ngày năm 2026 và dự báo nguồn cung 108,1 triệu thùng/ngày năm 2027. Riêng tồn kho trên đất liền, IEA ghi nhận tiếp tục giảm trong tháng 10 và ở mức thấp nhất ít nhất từ năm 2016; điểm này khác cách diễn đạt “có thể đang phục hồi” trong phân tích của tác giả ở trên. Đây là ghi chú biên tập bổ sung, không phải lời của tác giả.

Theo Daniel Lacalle, The Epoch Times.

DKN.TV

Tìm kiếm trên DKN