Bốn cách chủ động giữ sự chú ý giữa những xao nhãng công nghệ

Công nghệ có thể kéo chúng ta khỏi sự hiện diện trong đời sống, nhưng tác giả Mike Donghia cho rằng có thể chống lại sức hút ấy bằng cách chủ động quyết định mình muốn chú ý vào điều gì.

Nếu tập trung, bạn có thể gần như hoàn toàn làm chủ sự chú ý của mình.

Lựa chọn vẫn luôn là của mỗi người, nhưng khó phủ nhận môi trường sống định hình sở thích rất mạnh. Tôi từng đọc hàng chục cuốn sách một năm; giờ con số thấp hơn nhiều. Tôi vẫn tiếp nhận nhiều nội dung, nhưng một phần đã chuyển sang bài báo, bài trên Substack, các dòng tweet, podcast và những hình thức ngắn hơn.

Đó có phải điều xấu? Tôi không hoàn toàn chắc. Điều làm tôi sợ nhất là nó xảy ra dễ dàng đến thế mà tôi chưa hề quyết định. Sự chú ý rất dễ trôi về bất cứ điều thú vị nào ít tốn công nhất.

Phần lớn việc đọc và xem của tôi dựa vào công nghệ, vốn nổi tiếng vì sự tiện lợi không mấy trở ngại. Bạn có thể rút điện thoại ở bất cứ đâu và lập tức có điều vui. Ở một khía cạnh, điều ấy tuyệt vời; ở khía cạnh khác, nó thật đáng sợ.

Điều gì xảy ra trong thế giới nơi bạn có bất cứ thứ gì mình muốn, vào bất cứ lúc nào? Với thức ăn, chúng ta dễ thấy hệ quả: nhiều người trở nên béo phì và bệnh tật. Theo tôi, giao phó khả năng chú ý cho bữa tiệc nội dung công nghệ dường như có thể tạo ảnh hưởng tương tự.

Cách đối phó là chủ động có mục đích trong cách sống, thay vì chỉ sợ hãi hay rút khỏi đời sống hiện đại.

Bốn cách chống lại sự thỏa mãn tức thời

Bạn cần chọn khi nào, ở đâu công nghệ được xuất hiện và luôn biết mình mong muốn điều gì từ nó. Nói cách khác, hãy là người chỉ huy sự chú ý để đạt mục đích của mình.

1. Đặt giới hạn

Thiết bị hiện đại được thiết kế để thu hút và giữ sự chú ý. Một trong những cách mạnh nhất là thông báo. Khó mà không nhìn khi nghe tiếng báo hay thấy biểu tượng có thông tin mới. Bộ não thường bị cái mới lôi cuốn, nên ngay cả việc cố cưỡng lại cũng làm giảm tập trung. Tôi khuyên nên chỉ giữ những thông báo quan trọng nhất, rồi bật chế độ tập trung khi thực sự cần chú ý trọn vẹn.

2. Suy xét mục đích sử dụng

Mỗi công cụ, công nghệ hay loại hình truyền thông được đưa vào cuộc sống cần có mục đích rõ ràng. Làm xong thì cất công cụ đi. Bạn không tiếp tục cầm búa khi đã đóng xong đinh, vì thế cũng không nên giữ điện thoại trước mặt khi đã xong việc cần làm. Điều này không có nghĩa không được giải trí bằng công nghệ. Bạn chỉ cần quyết định trước bao nhiêu là đủ, đừng nhấm nháp giải trí suốt ngày chỉ vì nó quá tiện.

3. Giữ những sở thích đòi hỏi chú ý lâu hơn

Công nghệ xóa bớt trở ngại nhìn chung là điều tốt. Nhưng cuộc sống không có chút trở ngại nào có thể khiến bạn ít bền bỉ và khó duy trì chú ý — khó có thể phát triển tốt từ đó. Nó giống công việc bàn giấy của tôi: tôi vui vì không phải lao động dưới nắng suốt mùa hè hay ngoài lạnh suốt mùa đông, nhưng vì công việc ít vận động, tôi phải bù lại bằng tập thể dục. Tương tự, nên duy trì những sở thích vẫn đòi hỏi tập trung để không mất đi kỹ năng quan trọng này của con người.

4. Chuẩn bị cho lúc buồn chán

Nếu từng ở khu nghỉ dưỡng trọn gói hoặc đi du thuyền, bạn biết việc ăn suốt ngày hấp dẫn đến đâu. Khi gần như không cần tốn thêm thời gian hay tiền để có món ngon, nhiều người ăn nhiều hơn. Điện thoại tạo điều tương tự với buồn chán: chúng ta có thể trốn khỏi nó bất cứ lúc nào, trong chưa đầy vài giây. Khó có hoạt động nào cạnh tranh được.

Theo thời gian, khả năng chịu đựng một chút buồn chán trên đường tới điều lớn lao hơn bị bào mòn. Cũng như trước bàn tiệc tự chọn, mấu chốt là quyết định trước mình sẽ tiếp nhận bao nhiêu và có phương án khác khi buồn chán.

Tôi chưa định từ bỏ mạng xã hội. Tôi thực sự thích nó và đã học được nhiều điều từ những người cùng chí hướng mà mình theo dõi. Chúng ta có thể tận hưởng nhiều lợi ích công nghệ mà không để “cơ bắp chú ý” teo đi, cũng như tôi nghĩ có thể sống ở Mỹ, thưởng thức ẩm thực mà không trở nên thừa cân. Bí quyết trong cả hai trường hợp đều giống nhau: quyết định điều bạn muốn trước khi ham muốn quyết định thay bạn.

Mike Donghia, theo The Epoch Times, ngày 4/11/2026. Bản dịch đầy đủ bài chia sẻ kinh nghiệm sống của tác giả; không phải kết luận nghiên cứu y khoa.