Khi nhà soạn nhạc đi bộ: cảm hứng của Tchaikovsky, Mahler và Beethoven

Những bản nhạc lớn thường gợi hình ảnh nhà soạn nhạc ngồi hàng giờ trước cây đàn hoặc trang bản thảo. Nhưng với một số tên tuổi của âm nhạc cổ điển, bước ra ngoài đi bộ cũng là một phần của quá trình sáng tác. Bài viết của Rebecca Day trên Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh, được bản tiếng Hoa giới thiệu, kể về thói quen ấy ở Tchaikovsky, Mahler và Beethoven.

Tchaikovsky: làm việc trước khi chờ cảm hứng

Trong một lá thư năm 1878, Pyotr Ilyich Tchaikovsky nói đến vai trò của cảm hứng đối với âm nhạc. Theo ông, cảm hứng không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay khi được mong đợi; người sáng tác vẫn cần kiên nhẫn làm việc. Âm nhạc chạm được người nghe đến từ nội tâm, nhưng điều ấy không có nghĩa người nghệ sĩ có thể ngồi yên chờ đợi.

Tchaikovsky có thói quen đi bộ hằng ngày. Bài gốc cho biết ông thường dành khoảng 45 phút đi bộ vào buổi sáng và lại ra ngoài sau bữa trưa, bất kể thời tiết. Sau một giai đoạn sáng tác khó khăn, ông viết rằng sự kiên nhẫn và niềm tin đã giúp ông cảm thấy cảm hứng trở lại. Ở đây, cuộc đi bộ đi cùng một nếp làm việc đều đặn, chứ không thay thế công việc viết nhạc.

Âm thanh thiên nhiên trong tác phẩm

Bài viết liên hệ Antonio Vivaldi với thế giới tự nhiên qua bộ concerto Bốn mùa. Nhạc cụ gợi tiếng chim, mưa và những âm thanh khác của cảnh vật. Đây là một ví dụ về âm nhạc có nội dung gợi tả: tác phẩm dẫn người nghe hình dung những cảnh hoặc chuyển động ngoài âm thanh thuần túy.

Nguồn dẫn một bài của Classic FM nhận xét rằng Vivaldi quan sát môi trường khi đi dạo và đưa cảm nhận ấy vào nhạc. Điều người nghe nhận thấy rõ hơn cả là cách các phần của Bốn mùa diễn tả những sắc thái khác nhau của xuân, hạ, thu, đông. Tác phẩm được xuất bản trong tập Thử nghiệm về hòa âm và sáng tạo năm 1725.

Gustav Mahler cũng được bài viết mô tả là người thường đi bộ dài trong thiên nhiên. Ông mang theo sổ tay để ghi lại ý tưởng và phác thảo âm nhạc. Đối với những nhà soạn nhạc như Mahler, điều bắt gặp trên đường có thể trở thành một nét giai điệu cần giữ lại ngay khi vừa xuất hiện.

Beethoven và bản giao hưởng “Đồng quê”

Ludwig van Beethoven yêu thích việc đi bộ quanh Vienna. Bài viết dẫn tạp chí âm nhạc Interlude mô tả ông thường bước nhanh qua rừng và đồi sau bữa trưa, mang theo sổ và bút chì. Cuốn sổ nhỏ giúp ông ghi kịp những ý nhạc đến trong lúc rời xa bàn làm việc.

Giao hưởng số 6, thường gọi là Đồng quê, là ví dụ nổi tiếng cho mối liên hệ giữa Beethoven và cảnh sắc thiên nhiên. Năm chương của tác phẩm gợi những trải nghiệm nơi thôn dã, từ cảnh bên suối đến cuộc vui của dân làng. Bản giao hưởng hoàn thành năm 1808; những cảnh được gợi lên trong nhạc là cách tác giả biểu đạt cảm nhận của mình, không phải một bản ghi âm hiện thực.

Bài gốc còn kể về thói quen dùng nước để làm tỉnh táo khi Beethoven mệt mỏi trong lúc sáng tác. Chi tiết này được dẫn từ lời kể của người viết tiểu sử Anton Schindler và hồi ức của học trò Ferdinand Ries; vì là giai thoại truyền lại, nên đọc nó như một nét mô tả đời sống sáng tác, không phải bí quyết đã được kiểm chứng để tạo cảm hứng.

Điểm chung trong những câu chuyện trên không phải một công thức sáng tạo. Tchaikovsky nhấn mạnh sự kiên trì; Mahler và Beethoven ghi chép ý tưởng khi đi; còn Bốn mùa nhắc người nghe rằng thiên nhiên có thể trở thành hình ảnh âm nhạc. Đôi khi, rời bàn làm việc một lúc giúp nghệ sĩ nhìn và nghe thế giới bằng sự chú ý mới.

Rebecca Day viết bài gốc cho The Epoch Times; bản tiếng Hoa do Ngô Ước Hàn biên dịch đăng ngày 28/6/2026 trên Đại Kỷ Nguyên. Bài DKN.TV trình bày lại trung thành các ý chính và ghi rõ các nguồn được tác giả bài gốc dẫn.