Chùa Diệu Đế ở Huế lưu dấu quốc tự triều Nguyễn và bích họa chín rồng

Chùa Diệu Đế nằm trên đường Bạch Đằng, bên bờ đông sông Đông Ba, trong khu dân cư phường Phú Xuân, thành phố Huế. Giữa những tán cây lớn, ngôi chùa lưu giữ nhiều dấu tích của một quốc tự triều Nguyễn. Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế được VietNamNet dẫn lại, khu đất vốn là nhà của Phúc Quốc công, ông ngoại vua Thiệu Trị, và là nơi nhà vua chào đời năm 1807.

Năm 1844, vua Thiệu Trị cho xây dựng chùa tại đây và sắc phong làm quốc tự. Cổng tam quan quay về phía sông và kinh thành, gồm ba lối vào, tầng trên thờ Hộ pháp. Chùa rộng khoảng 2.500 m², có tường bao; cùng với Thiên Mụ và Thánh Duyên, đây là một trong ba quốc tự thời Nguyễn còn tồn tại ở Huế.

Dấu tích qua nhiều lần biến động

Sau biến cố thất thủ kinh đô năm 1885, một số quan lại triều Nguyễn chuyển đến chùa làm việc. Nhiều hạng mục đã được sử dụng cho các chức năng khác nhau, từ công đường, kho bạc đến xưởng đúc tiền và nơi quan sát thiên văn. Qua các lần thay đổi, nhà bia và nhà chuông là hai công trình còn được bảo tồn gần như nguyên trạng, theo bài ghi nhận của VietNamNet.

Quả chuông đồng đặt trong lầu lục giác được đúc năm 1846, nặng gần bốn tấn. Thân chuông trang trí họa tiết nhị thập bát tú, tức 28 chòm sao, và những bài minh khắc trên đồng. Tấm bia đá “Ngự chế thi đề Diệu Đế tự”, cũng dựng năm 1846, ghi việc xây chùa cùng bảy bài thơ của vua Thiệu Trị. Hoành phi “Diệu Đế Quốc Tự” có lạc khoản năm Thiệu Trị thứ tư, tương ứng năm 1844.

Giữ lại chánh điện cũ và bích họa

Đợt đại trùng tu khởi công năm 2018 xây chánh điện mới theo lối nhà rường Huế với ba gian hai chái, mái ngói liệt. Chánh điện cũ, tức Đại Hùng bảo điện, rộng khoảng 350 m², vẫn được giữ lại. Tháng 9/2022, công trình cũ được di dời nguyên khối gần 19 m về phía sau để bảo tồn kiến trúc và bức bích họa trên trần.

Bích họa “Long vân khế hội”, còn gọi là “Cửu long ẩn vân”, thể hiện năm con rồng giữa mây trên trần và bốn con rồng trên các cột trụ. Tác phẩm dài hơn 10 m, rộng gần 11 m, được thực hiện trong đợt trùng tu khoảng năm 1953. Tháng 3/2008, bức họa được xác lập kỷ lục về tranh vẽ trên trần chánh điện xưa và lớn nhất Việt Nam. Một số mảng màu đã phai, bong tróc theo thời gian, nhưng nhiều chi tiết vẫn hiện rõ.

Chùa hiện tiếp tục các sinh hoạt Phật giáo và đón người dân, du khách tìm hiểu lịch sử, kiến trúc của cố đô. Bên cạnh các tượng thờ và hiện vật, đây cũng là nơi tưởng niệm vua Thiệu Trị vào ngày 27/9 âm lịch hằng năm, theo lời Đại đức Nhân Tâm được VietNamNet ghi nhận.

Nguồn: VietNamNet, “Chùa Diệu Đế ở xứ Huế nơi vua Thiệu Trị sinh ra”, 8/11/2026. Bài DKN.TV tổng hợp độc lập các thông tin được nguồn dẫn và ghi nhận.