Tranh luận về bản án bốn năm tù với người chia sẻ bài đòi lương ở Lan Châu
Ông Cảnh Thụ Nhân bị kết án sơ thẩm tại Lan Châu và đã kháng cáo. Vụ án thu hút chú ý khi báo chí Trung Quốc công bố thêm chi tiết trong tháng 11.

Một lao động nhập cư ở Lan Châu, tỉnh Cam Túc, bị tòa sơ thẩm tuyên bốn năm tù sau khi chuyển tiếp các bài đăng kêu gọi trả lương và giải quyết tranh chấp. Bản án được tuyên tháng 9. Khi báo chí Trung Quốc công bố thêm hồ sơ vụ án trong tháng 11, các bài viết thu hút nhiều ý kiến về việc người chia sẻ lời kêu cứu có thể phải chịu trách nhiệm hình sự trong hoàn cảnh nào.
Từ chia sẻ lời kêu cứu đến bị truy tố
Theo Đại Kỷ Nguyên, ông Cảnh Thụ Nhân (景樹仁) sinh năm 1976 tại Cam Túc, học hết bậc trung học cơ sở và làm bảo vệ cho một doanh nghiệp ở Lan Châu trước khi vướng vào vụ án. Tài khoản Weibo đã xác thực danh tính của ông có khoảng 70.000 người theo dõi. Ngoài giới thiệu nông sản quê nhà, ông thường chuyển tiếp các bài đòi lương của lao động nhập cư, lời kêu cứu của người có hoàn cảnh khó khăn và thông tin thiện nguyện. Người quen gọi ông là người làm việc công ích qua mạng xã hội.
Ông Cảnh cũng từng là lao động nhập cư và hiểu cảnh bị nợ lương mà không biết tìm ai giúp. Khi thấy người khác đăng bài cầu cứu vì bị chậm trả lương hoặc tiền công trình, ông dùng tài khoản của mình để chia sẻ, hy vọng sự chú ý trên mạng sẽ thúc đẩy doanh nghiệp giải quyết.
Theo Tài Tân ngày 24/9/2026, ban đầu ông Cảnh bị điều tra với cáo buộc liên quan đến một tổ chức mang tính chất xã hội đen. Sau khi cơ quan công tố thay đổi nội dung và cách định danh vụ án, ông bị truy tố về tội danh “gây rối trật tự” (尋釁滋事).
Tháng 3/2024, cảnh sát áp dụng biện pháp cưỡng chế hình sự đối với ông Cảnh và những người liên quan. Tòa án quận Thành Quan, Lan Châu, mở phiên xét xử ngày 6/8/2026. Theo hai phóng viên Lý Đông và Trần Quốc Lượng của Tân Hoàng Hà, chín nội dung cáo buộc ông Cảnh chủ yếu liên quan đến việc giới thiệu người cầu cứu với cây bút và nhà hoạt động Chu Lộc Bảo, hoặc chuyển tiếp qua Weibo những bài đòi lương, đòi thanh toán tiền công trình và phản ánh tranh chấp dân sự. Ông Chu bị tuyên 14 năm tù ở cấp sơ thẩm trong vụ án liên quan.
Công tố cho rằng những người liên quan đăng thông tin tiêu cực sai sự thật và dùng sức ép dư luận để can thiệp vào các tranh chấp dân sự. Theo công tố, ông Cảnh biết thông tin không đúng nhưng vẫn giúp phổ biến, làm tăng ảnh hưởng và gây rối trật tự xã hội. Luật sư bào chữa và tài liệu tư pháp được Tân Hoàng Hà, Tài Tân công bố chỉ ra rằng bản án sơ thẩm không phủ nhận những tranh chấp thực tế đằng sau chín nội dung cáo buộc, bao gồm nợ lương, quyết toán tiền công trình và tiền đặt cọc của tiểu thương.
Hơn 70 lao động nhận được tiền lương
Một phần của vụ việc bắt đầu khi ông Lệnh Tam Minh, một nhà thầu nhỏ ở Lan Châu, đòi bên giao thầu thanh toán tiền công trình. Trước Tết Nguyên đán năm 2022, khoản tiền này vẫn chưa được trả, ảnh hưởng đến lương của hơn 70 lao động làm việc cho ông.
Theo các bài của Tân Hoàng Hà và Sohu trong tháng 11/2026, sau nhiều lần đòi tiền không thành, ông Lệnh được người thân giới thiệu đến nhờ ông Chu Lộc Bảo giúp đỡ. Trên mạng sau đó xuất hiện nhiều bài về tình trạng giao thầu qua nhiều tầng ở Lan Châu và việc người lao động bị nợ lương. Các bài viết thu hút sự chú ý của tổng thầu.
Ngày 30/1/2022, một ngày trước đêm giao thừa, tổng thầu cử người từ Bắc Kinh đến Lan Châu, trả ông Lệnh 960.000 nhân dân tệ tiền công và quyết toán với các nhà thầu phụ liên quan. Hơn 70 lao động nhận được lương vào ngày trước Tết. Hôm sau, ông Lệnh chuyển cho ông Chu 10.000 nhân dân tệ để cảm ơn.
Sự việc về sau trở thành một phần của cuộc điều tra hình sự. Theo cảnh sát và công tố, những người liên quan lợi dụng dư luận trên mạng để gây sức ép lên doanh nghiệp và một số hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Luật sư: Cần phân biệt phản ánh với cố ý tung tin sai
Tại phiên tòa, ông Cảnh nói mình cũng từng đi làm thuê và hiểu sự bất lực khi bị nợ lương, nên sẵn lòng chia sẻ những lời kêu cứu. Ông cho biết trước khi đăng lại, ông đã hỏi ông Chu về tình hình và đề nghị người cầu cứu cung cấp tài liệu, cam đoan thông tin đúng sự thật. Với những người không quen, ông nói mình không có khả năng điều tra toàn bộ sự việc, chỉ có thể hỏi người đăng để đánh giá độ tin cậy. Ông Cảnh không yêu cầu hoặc nhận tiền từ người nhờ giúp đỡ, theo bài báo.
Luật sư bào chữa lập luận rằng phản ánh trên mạng về nợ lương, nợ tiền và tranh chấp có thật là một cách thực hiện quyền phê bình, kiến nghị và giám sát. Theo luật sư, cơ quan tư pháp cần phân biệt hành vi cố ý tung tin bịa đặt hoặc tống tiền với việc người dân thiện chí chuyển tiếp thông tin.
Điều 35 Hiến pháp Trung Quốc quy định quyền tự do ngôn luận, xuất bản, hội họp, lập hội, tuần hành và biểu tình. Điều 41 quy định công dân có quyền phê bình và kiến nghị đối với cơ quan và nhân viên nhà nước. Luật sư cho rằng không thể coi chính sức ép dư luận do bài đăng tạo ra là tội phạm. Các vấn đề cần xem xét gồm người chia sẻ có biết nội dung sai sự thật hay không, có cố ý phạm tội hoặc thực hiện hành vi trái luật cụ thể hay không và hành vi đó có đủ yếu tố cấu thành tội phạm hay không. Theo bên bào chữa, số lượt chia sẻ, tầm ảnh hưởng trên mạng hay việc bài đăng gây ra đánh giá tiêu cực không thể tự thân là căn cứ kết tội.
Ngày 11/9/2026, Tòa án quận Thành Quan tuyên ông Cảnh bốn năm tù về tội “gây rối trật tự”. Ông phản đối bản án ngay tại tòa và chính thức kháng cáo ngày 15/9. Tân Hoàng Hà cho biết vụ phúc thẩm chưa mở khi báo này đăng bài. Bản án sơ thẩm vẫn để ngỏ những tranh luận mà bên bào chữa nêu ra về thiện chí của người chuyển tiếp, các khoản nợ có thật và việc ông không nhận tiền công.
Người đọc lo ngại sẽ khó lên tiếng thay người khác
Sau khi vụ án được đưa tin, Sohu, Tân Hoàng Hà và Weibo xuất hiện nhiều bình luận. Một người dùng Sohu đặt câu hỏi: nếu chuyển tiếp lời cầu cứu có thật cũng có thể khiến người đăng chịu trách nhiệm hình sự thì người dân biết phản ánh ở đâu khi gặp bất công? Những người khác mỉa mai cách gọi “đòi lương ác ý”, đặt câu hỏi vì sao người bị nợ hoặc người giúp đòi lương bị truy cứu trong khi doanh nghiệp nợ lương dường như không phải chịu trách nhiệm, hoặc cho rằng công dân không nên bị kết tội vì lên tiếng.
Dưới bài viết trên Weibo, có người nói mình không dám bình luận; người khác hỏi liệu người bình luận cũng có thể bị bắt như người chuyển tiếp hay không. Một số bình luận dùng lời mỉa mai để chất vấn cách vụ án được xử lý. Đại Kỷ Nguyên gọi nỗi e ngại đó là “hiệu ứng lạnh”: vì sợ bị trừng phạt, người có quyền lên tiếng có thể chọn im lặng.
Nguồn: Đại Kỷ Nguyên, bài của Lý Tố. Đối chiếu bài của Tân Hoàng Hà về hồ sơ và phiên tòa, đăng lại trên Sohu.


