Sau khi Mỹ và Israel phát động các cuộc không kích bất ngờ vào Iran, tình hình Trung Đông đã nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát. Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei đã thiệt mạng trong chiến dịch này. Tehran thề sẽ trả đũa, mở ra một đợt tấn công qua lại với cường độ cao mới cùng Israel. Cuộc xung đột trong thời gian ngắn đã lan rộng ra nhiều quốc gia vùng Vịnh, quân đội Mỹ cũng ghi nhận thương vong, cấu trúc an ninh khu vực đang phải đối mặt với thử thách vô cùng nghiêm trọng.

Tân lãnh tụ tối cao Iran sẽ xuất hiện trong “một hoặc hai ngày tới”

Hãng tin AP ngày 1/3 đưa tin, kể từ khi chiến dịch tấn công chung của Mỹ và Israel bắt đầu, phía Iran cho biết đã có hơn 200 người thiệt mạng, trong đó có ông Khamenei, người đã nắm quyền hơn 30 năm, cùng nhiều quan chức cấp cao. Bầu trời Tehran liên tục vang lên tiếng nổ, khói lớn bốc lên từ khu vực các tòa nhà chính phủ.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf cảnh báo trong một bài phát biểu trên truyền hình: “Các người đã vượt qua ranh giới đỏ của chúng tôi và phải trả giá”. Ông thề sẽ giáng những “đòn tấn công mang tính hủy diệt”. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đáp trả cứng rắn trên mạng xã hội, cảnh báo Iran nếu tiếp tục trả đũa sẽ phải đối mặt với “sức mạnh chưa từng thấy”.

CBS News bổ sung rằng Iran đã tổ chức tang lễ cho ông Khamenei. Giới chức chính thức tuyên bố thành lập ủy ban lãnh đạo lâm thời, do Tổng thống Masoud Pezeshkian tham gia lãnh đạo. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết tân lãnh tụ tối cao sẽ được bầu ra trong “một hoặc hai ngày tới”.

Khói lửa lan rộng, nhiều quốc gia bị cuốn vào các chiến dịch đánh chặn

Về phía Israel, Tel Aviv nhiều lần vang lên những tiếng nổ dữ dội. Lực lượng cứu hộ cho biết, một giáo đường Do Thái ở Beit Shemesh đã bị tấn công, khiến 8 người thiệt mạng và 28 người bị thương, nâng tổng số người chết trên toàn quốc lên 10 người. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố sẽ tiến hành các “cuộc không kích liên tục” nhằm vào các mục tiêu quân sự và ban lãnh đạo của Iran.

Trong khi đó, Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh có đồn trú quân đội Mỹ. Thủ đô Abu Dhabi của UAE đã bị trúng mảnh vỡ, khiến 2 người thiệt mạng, bến cảng chính và bức tường bên ngoài của công trình mang tính biểu tượng là khách sạn Burj Al Arab bị hư hại. Saudi Arabia, Jordan, Kuwait, Bahrain và Qatar đều thông báo đã đánh chặn tên lửa hoặc máy bay không người lái bay tới. Jordan cho biết họ đã vô hiệu hóa 49 máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo.

Lãnh sự quán Mỹ tại Karachi, Pakistan đã bị những người biểu tình tấn công. Cảnh sát đã sử dụng dùi cui và hơi cay để giải tán đám đông, cuộc đụng độ khiến ít nhất 9 người thiệt mạng. Quân đội Mỹ xác nhận đã có 3 quân nhân tử trận và 5 người bị thương nặng, đây là thương vong đầu tiên của phía Mỹ được xác nhận trong đợt xung đột này.

Tình báo CIA đóng vai trò chủ đạo trong chiến dịch trảm thủ, nguy cơ xung đột leo thang

CBS News ngày 1/3 dẫn lời các nguồn thạo tin cho biết, Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) đã liên tục theo dõi tung tích của ông Khamenei trong nhiều tháng qua, và đã nắm được thông tin tình báo chính xác về việc ông tham gia một cuộc họp với các quan chức cấp cao. Thông tin này sau khi được chia sẻ với phía Israel đã đẩy nhanh tiến độ của cuộc tấn công.

Đây là lần thứ hai trong vòng 8 tháng qua Mỹ và Israel liên thủ sử dụng vũ lực đối với Iran. Cuộc chiến kéo dài 12 ngày hồi tháng 6 năm ngoái đã giáng đòn nặng nề vào hệ thống phòng không, giới chỉ huy quân sự và chương trình hạt nhân của Iran. Mặc dù ông Trump trước đó đã tuyên bố chương trình hạt nhân của Iran “đã bị phá hủy”, nhưng các quan chức cấp cao của Mỹ tiết lộ rằng tình báo cho thấy Iran đang xây dựng lại các cơ sở hạ tầng trọng yếu và đã sở hữu khả năng sản xuất máy ly tâm chất lượng cao.

Phía Iran kiên quyết khẳng định chương trình hạt nhân của họ phục vụ mục đích hòa bình, nhưng đã ngăn chặn các thanh sát viên quốc tế tiếp cận các địa điểm bị tấn công. Hình ảnh vệ tinh do AP phân tích cho thấy các cơ sở liên quan gần đây đã xuất hiện dấu hiệu hoạt động mới.

Khoảng trống lãnh đạo và chấn động khu vực

Kể từ năm 1989, ông Khamenei có quyền quyết định cuối cùng đối với các chính sách quan trọng của Iran, kiểm soát hai trung tâm quyền lực cốt lõi là hệ thống giáo sĩ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng. Sự ra đi của ông đã tạo ra một khoảng trống quyền lực, làm gia tăng sự bất ổn trong khu vực.

Tại Tehran, theo các nhân chứng nói với AP, một số người dân đã huýt sáo ăn mừng trên các mái nhà; tuy nhiên cũng có các cuộc biểu tình phản đối các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Chính phủ Iran đã tuyên bố quốc tang 40 ngày và cho nghỉ lễ 7 ngày.

Các nhà phân tích chỉ ra rằng, nếu Iran phong tỏa Eo biển Hormuz, khoảng 20% thương mại dầu mỏ toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng, giá dầu quốc tế đã bắt đầu biến động. Cùng với việc các cuộc không chiến vẫn tiếp diễn, các chuyến bay trong khu vực bị gián đoạn trên diện rộng, và tiếng pháo phòng không dày đặc đã vang lên trên bầu trời Dubai.

Cuộc chiến bùng phát từ “chiến dịch trảm thủ” này đang chuyển từ các cuộc tấn công hạn chế sang sự đối đầu mang tính cấu trúc. Mức độ sâu rộng trong hợp tác quân sự Mỹ – Israel, sự ổn định trong quá trình chuyển giao quyền lực của Iran, cũng như các lựa chọn an ninh của các quốc gia vùng Vịnh, sẽ quyết định liệu xung đột sẽ nhanh chóng hạ nhiệt hay phát triển thành một cuộc chiến tranh lâu dài càn quét khắp Trung Đông.

Theo Vision Times