Nghiên cứu: Xe tự động chạy ổn định hơn, người đi sau có thể bám sát hơn

Theo cách diễn giải của tác giả Jeremy Lott trên The Epoch Times, cách vận hành của xe tự động có thể khiến một số tài xế cùng tham gia giao thông khó chịu, dẫn tới hành vi lái xe rủi ro hơn và có thể làm tăng sự nóng giận trên đường.

Đó là một cách diễn giải kết quả của một nhóm nghiên cứu tại các đại học Trung Quốc trong công trình mới công bố, nhằm đánh giá tác động khi xe tự động được đưa vào đội xe trên toàn cầu.

Bài báo có tên “Xe tự động lái an toàn hơn nhưng khiến người lái có hành vi rủi ro hơn trong tình huống bám theo xe”, đăng trên tạp chí Communications Engineering vào tháng 10.

Yueying Chu và Peng Liu thuộc Đại học Chiết Giang, cùng Ying Gao và Zhigang Xu thuộc Đại học Trường An, sử dụng dữ liệu vận hành xe tự động hiện có để tìm lời giải cho hai câu hỏi: xe tự động có lái an toàn hơn không, và liệu chúng có khiến những người lái xe ở gần cũng lái an toàn hơn không?

Chạy chậm hơn nhưng giữ khoảng cách ngắn hơn

Với câu hỏi thứ nhất, câu trả lời của nhóm là có. Các nhà nghiên cứu cho biết bằng chứng cho thấy xe tự động chạy an toàn và êm hơn so với xe do người điều khiển trong tình huống đi theo một xe phía trước.

Câu trả lời cho câu hỏi thứ hai phức tạp hơn và có thể liên quan đến những rủi ro nghiêm trọng.

Những xe đi sau xe tự động có xu hướng giảm tốc, bởi người lái thường làm như vậy khi có một xe chạy chậm phía trước. Xét về mặt này, hành vi của xe do con người điều khiển được nhóm nghiên cứu xếp vào hướng an toàn hơn.

Lý do xe tự động thường chậm hơn là chúng được lập trình tuân thủ luật giao thông và coi tốc độ tối đa là một giới hạn phải giữ, chứ không phải gợi ý.

Tuy nhiên, việc đi sau xe tự động cũng khiến tài xế có những hành vi mà nhóm nghiên cứu xếp là rủi ro. Các xe này giữ khoảng cách ngắn hơn với xe tự động phía trước, tức có xu hướng bám đuôi sát hơn.

Nhóm nghiên cứu xem xét một số cách giải thích. Theo cách giải thích mà họ cho là phù hợp nhất, khi xe tự động dẫn đầu ít thay đổi tốc độ, tài xế đi sau cảm thấy yên tâm hơn khi để khoảng cách nhỏ.

Các tác giả viết rằng, trớ trêu thay, việc quản lý tốc độ và gia tốc tốt hơn của xe tự động có thể vô thức hoặc gián tiếp khiến người đi sau giữ khoảng cách ngắn hơn, làm tăng khả năng bám đuôi quá sát.

Công trình không nghiên cứu hành vi vượt xe. Trên đường có nhiều làn ở mỗi chiều, vượt xe tương đối an toàn; trên đường chỉ có hai làn, hành vi này nguy hiểm hơn nhiều vì có thể dẫn tới va chạm với xe ngược chiều, va quệt bên hông hoặc những tai nạn khác, đôi khi gây chết người.

Khoảng trống phía trước cũng có thể bị chen vào

Bám đuôi không phải phát hiện rủi ro duy nhất. Nhóm còn nhận thấy vì xe tự động có xu hướng giữ khoảng cách với xe trước lớn hơn tài xế con người, các xe do người lái dễ chen vào khoảng trống đó hơn. Theo các nhà nghiên cứu, điều này cũng có thể dẫn đến tai nạn.

Việc xe tự động để khoảng trống lớn phía trước, trong khi người đi sau lại bám sát chúng, phù hợp với những kết quả nghiên cứu khác về xe tự động và tai nạn.

Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy gọi an toàn là yếu tố then chốt đối với thành công của ngành xe tự động.

Trong lời giới thiệu một báo cáo tháng 9, ông Duffy nêu rằng xe tự động không lái khi say, không mệt mỏi và không bị một tin nhắn hay thông báo mới làm phân tâm — những yếu tố hiện góp phần đáng kể gây tai nạn.

Bộ Giao thông Mỹ cho biết đang chuẩn bị cho giai đoạn xe do người lái và xe tự động cùng tồn tại trên đường công cộng trong tương lai có thể dự kiến.

Các nghiên cứu cho thấy thành tích an toàn của xe tự động thường tốt hơn xe do người lái. Một nghiên cứu do Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc Mỹ công bố tháng 7 cho thấy taxi tự động cấp độ L4 của Waymo có tỷ lệ tai nạn thuộc diện báo cảnh sát thấp hơn 68% so với tài xế con người chạy trên những tuyến đường tương đương trong cùng điều kiện.

Nghiên cứu này cũng ghi nhận tỷ lệ xe Waymo đâm vào đuôi xe khác thấp hơn 91%, còn tỷ lệ bị xe khác đâm vào phía sau thấp hơn 40%. Các kết quả chỉ áp dụng cho những xe cấp độ L4 hoạt động không có người lái được đưa vào nghiên cứu.

Đối chiếu: công trình của Chu và cộng sự trên Communications Engineering; nghiên cứu của IIHS tháng 7/2026. Phạm vi công trình thứ nhất là hành vi đi theo xe, không phải kết luận về mọi tình huống giao thông.

Tác giả: Jeremy Lott. Dịch từ The Epoch Times.