Hội Ung thư Mỹ cập nhật khuyến nghị xét nghiệm PSA định kỳ cho nam giới
Hướng dẫn mới của Hội Ung thư Mỹ khuyến nghị nam giới có nguy cơ trung bình xét nghiệm PSA hai năm một lần từ 50 đến 69 tuổi; người có nguy cơ cao có thể cần bắt đầu sớm hơn.
Hội Ung thư Mỹ (ACS) ngày 12/11 công bố hướng dẫn sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt mới, chuyển từ khuyến nghị trao đổi về khả năng xét nghiệm sang đề nghị xét nghiệm PSA định kỳ đối với nhiều nam giới. Hướng dẫn dành cho bối cảnh chăm sóc y tế tại Mỹ, theo The Epoch Times và văn bản chính thức của ACS.
PSA là xét nghiệm máu đo nồng độ kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt. Kết quả cao có thể là dấu hiệu cần tìm hiểu thêm nhưng không đồng nghĩa người được xét nghiệm đã mắc ung thư. Mục tiêu của sàng lọc là phát hiện sớm các khối u có nguy cơ tiến triển, đồng thời hạn chế xét nghiệm và điều trị không cần thiết đối với bệnh ít khả năng gây hại.
Độ tuổi và mức độ rủi ro
Theo ACS, nam giới có nguy cơ trung bình nên xét nghiệm PSA hai năm một lần từ 50 đến 69 tuổi. Nam giới da đen được khuyến nghị bắt đầu ở tuổi 45 và xét nghiệm hằng năm đến tuổi 69, do nhóm này có nguy cơ mắc bệnh và tử vong cao hơn tại Mỹ.
Với nam giới không thuộc nhóm trên nhưng có người thân gần như cha, anh em trai hoặc con trai từng mắc ung thư tuyến tiền liệt, lịch xét nghiệm tùy theo tiền sử gia đình. Nếu người thân được chẩn đoán trước 65 tuổi, hoặc có nhiều hơn một người thân gần mắc bệnh, ACS khuyến nghị xét nghiệm hằng năm từ 45 đến 69 tuổi. Nếu chỉ một người thân gần được chẩn đoán từ 65 tuổi trở lên, khoảng cách là hai năm. Người có biến thể di truyền làm tăng nguy cơ, chẳng hạn BRCA2, nên trao đổi riêng với bác sĩ về thời điểm bắt đầu.
Ở tuổi 70–74, lợi ích và nguy cơ của việc tiếp tục sàng lọc chưa rõ ràng như ở nhóm tuổi trẻ hơn. ACS đề nghị quyết định cùng bác sĩ; nếu vẫn xét nghiệm thì cách nhau hai năm. Từ 75 tuổi, tổ chức này nhìn chung không khuyến nghị sàng lọc, dù một số người 75–79 tuổi có sức khỏe rất tốt có thể cân nhắc sau khi trao đổi với bác sĩ. ACS khuyến nghị tránh sàng lọc sau 80 tuổi và ở người có tình trạng sức khỏe khiến thời gian sống dự kiến dưới 10 năm.
Kết quả PSA cao cần được đánh giá tiếp
Hướng dẫn mới đề nghị xét nghiệm lại để xác nhận khi PSA cao, thường sau hai tuần đến ba tháng. Nếu mức PSA vẫn cao, bác sĩ có thể cân nhắc chụp cộng hưởng từ tuyến tiền liệt hoặc xét nghiệm dấu ấn sinh học trước khi quyết định sinh thiết. PSA tăng có thể do nhiều nguyên nhân ngoài ung thư; việc xét nghiệm lại và đánh giá nguy cơ giúp giảm thủ thuật không cần thiết.
Nếu phát hiện ung thư có nguy cơ tiến triển thấp, ACS đề nghị bác sĩ trao đổi về theo dõi chủ động như cách xử trí ban đầu. Người bệnh được theo dõi bằng các xét nghiệm và thăm khám định kỳ, chỉ điều trị khi dấu hiệu cho thấy bệnh có nguy cơ cao hơn. Cách này có thể tránh hoặc trì hoãn tác dụng phụ về tiểu tiện, sinh lý và tiêu hóa của một số phương pháp điều trị.
Hướng dẫn năm 2010 của ACS không đưa ra lịch sàng lọc định kỳ trực tiếp mà nhấn mạnh quyết định sau khi bác sĩ và người bệnh trao đổi. ACS cho biết bằng chứng tích lũy từ đó cho thấy xét nghiệm PSA có thể giảm tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn và tử vong do ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, trước khi bắt đầu, người được sàng lọc vẫn cần hiểu cả lợi ích, hạn chế và nguy cơ của xét nghiệm.
ACS ước tính Mỹ có khoảng 333.830 ca ung thư tuyến tiền liệt mới và 36.320 ca tử vong do bệnh này trong năm 2026. Đây là số liệu dự báo cho Mỹ, không phải số ca ghi nhận tại Việt Nam. Người đọc có nguy cơ hoặc triệu chứng nên trao đổi với nhân viên y tế về lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh cá nhân và hướng dẫn đang áp dụng tại nơi mình sống.
Nguồn: The Epoch Times; American Cancer Society.
