Thứ Tư, 18.11.2026Tiếng Việt / Hoa Kỳ
Giới thiệu
DKN.TVĐại Kỷ Nguyên — Mang đến giá trị cuộc sống
Phân tích - Bình luận

Bình luận: Vụ Stellantis và câu hỏi về chính sách trợ cấp doanh nghiệp ở Canada

Từ quyết định bán một nhà máy của Stellantis, tác giả Anthony Furey đề nghị Canada xem lại cách phân bổ nguồn lực để cải thiện môi trường kinh doanh cho nhiều doanh nghiệp hơn.

Tuệ Minh ·
Minh họa cửa kho đóng tại một cơ sở sản xuất
Ảnh minh hoạ

Bài bình luận của Anthony Furey, đăng trên The Epoch Times.

Vài tuần trước, tôi kể về một doanh nhân sản xuất mà tôi từng gặp. Thay vì mở nhà máy ở vùng Đại Toronto, ông chọn đặt cơ sở tại Mỹ. Những người chủ tự hào là người Canada, nhưng tính toán kinh doanh khiến họ chọn phương án đó. Khoảng 50 việc làm vì thế được tạo ra ở bên kia biên giới.

Tôi nhớ lại câu chuyện này khi đọc tin và bình luận về quyết định của Stellantis bán một nhà máy đã ngừng hoạt động từ năm 2023. Theo đánh giá của tôi, hơn 2.000 vị trí liên quan đến các đợt tạm cho nghỉ việc có thể mất hẳn. Chính phủ liên bang cáo buộc Stellantis vi phạm các điều khoản đã thỏa thuận. Quyết định bán nhà máy dẫn đến tranh cãi về trách nhiệm và về việc ai biết chuyện từ lúc nào.

Hơn 2.000 việc làm rất quan trọng. Năm mươi việc làm cũng vậy. Nếu nhiều doanh nghiệp cùng đưa từng nhóm 50 việc làm sang Mỹ, tổng số có thể vượt xa 2.000. Những quyết định chuyển địa điểm hoặc mở nhà máy ở Mỹ của doanh nghiệp nhỏ và vừa thường ít được công chúng chú ý. Theo tôi, Canada đã mất nhiều việc làm hơn con số nêu trên vì một số chính sách liên bang và tỉnh bang khiến môi trường đầu tư kém hấp dẫn hơn Mỹ.

Theo các báo cáo của cơ quan phụ trách đổi mới, khoa học và phát triển kinh tế Canada mà tôi dẫn, riêng các hãng sản xuất nhỏ và vừa tạo khoảng 950.000 việc làm. Doanh nghiệp nhỏ có dưới 100 lao động, còn doanh nghiệp vừa có từ 100 đến 500 lao động theo cách phân loại được sử dụng trong bài. Từng công ty có thể ít được biết đến hơn một hãng ô tô lớn, nhưng ảnh hưởng chung của họ đối với nền kinh tế rất đáng kể.

Ngành ô tô Canada có khoảng 100.000 việc làm. Chỉ khoảng một phần ba thuộc những hãng lớn mà người dân thường biết tên. Phần còn lại nằm ở các nhà cung cấp nhỏ hơn. Các công ty này làm việc với nhau trong cùng một hệ thống sản xuất. Canada vẫn nên thu hút và giữ các nhà máy ô tô lớn, đồng thời xem lại cách hỗ trợ cả mạng lưới doanh nghiệp.

Sự chú ý dồn vào Stellantis dễ tạo cảm giác rằng một nhà máy chiếm phần rất lớn trong ngành sản xuất. Nó cũng dễ khiến người ta hiểu rằng giữ được việc làm tại Stellantis là đủ để thị trường lao động ổn định. Trong khi đó, các nhà sản xuất nhỏ và vừa mà tôi gặp cho rằng giới hoạch định chính sách và các nhà kinh tế dành ít sự quan tâm hơn cho tình hình kinh doanh của họ. Điều này có thể gây bất mãn và làm lệch trọng tâm phát triển kinh tế.

Trong 20 năm, theo ước tính tôi nêu trong bài, chính phủ liên bang và tỉnh Ontario đã chi khoảng 60 tỷ đô la Canada để hỗ trợ ngành ô tô. Một phần được trả ngay, một phần trả khi doanh nghiệp đạt mục tiêu, và có những khoản dành riêng cho dây chuyền xe điện. Tôi ước tính khoản hỗ trợ tương đương hơn một triệu đô la Canada cho mỗi việc làm trong ngành ô tô. Diễn biến tại Stellantis cho thấy việc được trợ cấp vẫn không bảo đảm nhà máy và việc làm sẽ ở lại. Các hãng sản xuất nhỏ mà tôi tiếp xúc đôi khi được giảm thuế khi tuyển một số nhóm lao động hoặc làm nghiên cứu, nhưng mức hỗ trợ thường dừng ở đó.

Có thể chuyển một phần nguồn lực sang những biện pháp giúp nhiều doanh nghiệp. Một số bang Mỹ thu hút các hãng sản xuất nhờ thuế, chi phí năng lượng và thủ tục. Giảm thuế là một biện pháp dễ hình dung. Hạ giá năng lượng phức tạp hơn, nhưng đáng cân nhắc vì đây là chi phí lớn của nhà máy và là lý do một số doanh nghiệp đưa ra khi chuyển cơ sở sang Mỹ.

Đơn giản hóa thủ tục cũng là một hướng. Một người bạn mở nhà máy ở Virginia kể với tôi rằng thủ tục tại đó mất vài tuần, trong khi một số lần làm thủ tục ở Canada trước đây mất hơn một năm. Theo tôi, nếu xây dựng được các điều kiện kinh doanh thuận lợi và ổn định, Canada có thể giữ và tạo thêm nhiều việc làm hơn con số 2.000, với ít nhu cầu hỗ trợ thường xuyên để doanh nghiệp ở lại.

Nguồn: The Epoch Times, bài bình luận của Anthony Furey.

DKN.TV

Tìm kiếm trên DKN