Vì sao người xưa ăn hồng vào tiết Hàn lộ? Ý nghĩa trong trái ngọt mùa thu

Mỗi khi thu muộn, nhiều thị trấn nổi tiếng trồng hồng ở miền Bắc Trung Quốc lại bước vào khoảng thời gian có phong cảnh đặc biệt quyến rũ.

Từng hàng giàn tre được xếp ngay ngắn, những quả hồng màu vàng cam phơi dưới nắng. Gió nhẹ thổi qua, dường như cả không khí cũng thoảng vị ngọt mùa thu. Người dân tận dụng nắng khô và gió thu se lạnh, từ từ chế biến hồng tươi thành hồng khô thơm ngọt.

Trong dân gian miền Bắc Trung Quốc lưu truyền câu nói “Hàn lộ ăn hồng, thu lạnh không sổ mũi”. Đối với nông dân nơi đây, gió thu vừa báo mùa thu đến, vừa là trợ thủ quan trọng trong việc làm hồng khô. Những quả hồng căng mọng, qua gọt vỏ, phơi nắng và hong gió, dần co lại, vị ngọt đậm hơn, trở thành món ăn truyền thống lưu giữ hương vị mùa thu.

Từ quả hồng đỏ trên cành đến những trái hồng khô dần trên giàn tre, con người dùng nắng và gió thu để bảo quản mùa màng, đồng thời gìn giữ kinh nghiệm sống truyền qua nhiều thế hệ. Đó cũng là lúc tiết Hàn lộ đến, sắc thu ngày một đậm.

Hàn lộ là tiết thứ 17 trong 24 tiết khí, đồng thời là tiết thứ năm của mùa thu. Khi nhiệt độ hạ dần, hồng ở nhiều nơi lần lượt chín. Quả tròn chuyển từ xanh sang vàng rồi nhuộm sắc cam đỏ ấm áp, tựa những chiếc đèn lồng nhỏ treo trên cành.

Ăn hồng theo mùa

Người Trung Quốc coi trọng việc ăn uống thuận thời tiết: mùa nào có quả ấy, chín lúc nào thì thưởng thức lúc ấy. Hồng là một loại quả mùa thu tiêu biểu.

Khi thu sâu hơn, hồng dần chín, vỏ từ xanh chuyển vàng rồi cam đỏ. Hồng chín ngọt, nhiều nước; có giống giòn, có giống mềm như mật. Mỗi giống có hương vị riêng, đem lại những cách thưởng thức khác nhau.

Trước kia, điều kiện vận chuyển và bảo quản lạnh chưa thuận tiện như hiện nay, việc ăn trái cây phụ thuộc nhiều hơn vào mùa vụ địa phương. Hồng chín đúng dịp thu hoạch mùa thu, tự nhiên trở thành món ăn trên bàn của nhiều gia đình.

Tuy nhiên, thời điểm hồng chín khác nhau tùy giống, khí hậu và khu vực. Trong tiết Hàn lộ, nhiều vùng trồng ở phía Bắc có hồng bán rộ; ở nơi khác, hồng có thể đã chín từ trước hoặc còn phải đợi thêm.

Vì thế, ăn hồng vào tiết Hàn lộ nên được hiểu là một lựa chọn thuận mùa thu, chứ không phải quy tắc tiết khí mà mọi nơi đều phải tuân theo.

Quả hồng gửi gắm lời chúc tốt lành

Hồng được yêu thích còn vì tên gọi mang ý nghĩa đẹp. Trong tiếng Hán, từ chỉ quả hồng và từ chỉ sự việc cùng có âm đọc “shì”. Vì vậy, người ta liên hệ quả hồng với những mong ước trong cuộc sống, như “mọi việc như ý”, “mọi việc thuận lòng”.

Trong hội họa truyền thống và thủ công dân gian, hồng đôi khi được kết hợp với vật cát tường như cây như ý để tạo thành hình ảnh chúc phúc. Vài quả hồng đỏ tưởng bình thường cũng có thể biểu đạt ước mong gia đình bình an, mọi việc suôn sẻ, cuộc sống hưng thịnh.

Từ hồng tươi đến hồng khô: Giữ mùa thu lâu hơn

Điều thú vị của quả hồng còn ở chỗ nó có nhiều cách ăn.

Ở nhiều vùng trồng hồng truyền thống miền Bắc Trung Quốc, nghề làm hồng khô đã trở thành một ngành mang đặc trưng địa phương. Mỗi mùa thu, khi hồng chín, người dân tận dụng thời tiết khô thích hợp để chế biến. Đây vừa là cách bảo quản thực phẩm, vừa khiến quả hồng trở thành hình ảnh nối liền đời sống địa phương, nông nghiệp và văn hóa.

Làm hồng khô thể hiện sự khéo léo trong cuộc sống. Người ta chọn giống phù hợp, gọt vỏ rồi phơi nắng, hong gió để quả dần mất nước. Theo thời gian, hồng căng mọng co lại, vị ngọt tập trung hơn; trên bề mặt đôi khi hình thành một lớp đường trắng.

Hồng tươi và hồng khô cùng từ một loại quả nhưng có cảm giác thưởng thức rất khác nhau. Hồng tươi ngọt mọng, còn hồng khô đậm vị hơn, dẻo dai và thơm. Dùng cùng chén trà thanh là một món ăn nhẹ giản dị, đầy sắc thu.

Người xưa chưa có kỹ thuật bảo quản thuận tiện như ngày nay nên tìm cách giữ trái cây lâu hơn mỗi khi được mùa. Ngoài làm hồng khô, phơi khô, muối và lên men cũng là những kinh nghiệm tích lũy để thích ứng với mùa thay đổi.

Hồng đỏ, mùa thu thêm ý nghĩa đẹp

Sau khi nảy mầm vào xuân, lớn lên trong hè, quả cuối cùng chín vào thu. Hồng từ chát xanh trở nên ngọt ngào cũng gợi nghĩ đến những điều cần chờ đợi trong cuộc sống: có những thu hoạch không thể nóng vội, có những điều tốt đẹp phải qua thời gian mới dần xuất hiện.

Trong tiết Hàn lộ, trời dần lạnh nhưng hồng trên cây lại đỏ rực. Sự tương phản ấy khiến hồng trở thành phong cảnh nổi bật của mùa thu.

Người ta thích vẽ hồng treo trên cành vào tranh năm mới, cũng thích mượn lời chúc “mọi việc như ý”. Những ý nghĩa đẹp ấy chưa chắc bắt nguồn từ một quy định tiết khí cổ xưa, cố định, nhưng phản ánh chân thực ước mong bình an, thuận lợi và mùa màng tốt tươi.

Nguồn: SecretChina (Khán Trung Quốc). Bản dịch đầy đủ nội dung chính. Câu nói dân gian được trình bày như phong tục, không phải khuyến cáo y khoa.