Bài học dạy con từ một gia đình trên chuyến tàu ở Bỉ
Một cuộc gặp trên tàu ở Bỉ gợi những bài học về trách nhiệm, sự bao dung và cách cha mẹ đồng hành cùng con.

Trên một chuyến tàu ở Bỉ nhiều năm trước, tác giả Chu Dương bắt gặp những bài học về trách nhiệm, sự bao dung và cách dạy con trong những ứng xử rất nhỏ của một gia đình.
Tác giả: Chu Dương (周扬). Bản dịch bài hồi tưởng đăng trên Sound of Hope ngày 4/11/2026.
Cuộc gặp ấm áp trên tàu
Một mùa xuân nhiều năm trước, khi ngồi trên một chuyến tàu ở châu Âu, tôi chú ý đến gia đình ở ghế bên cạnh. Trong quãng đường ngắn ngủi cùng đi, tình yêu thương, sự bao dung, cách giáo dục và sự giáo dưỡng họ thể hiện để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc, khiến tôi như đắm mình trong bầu không khí gia đình ấm áp, tốt đẹp ấy.
Gia đình có sáu người: bố mẹ, ba con gái và một con trai. Con gái lớn đang tuổi thanh xuân, cậu con trai nhỏ hơn đôi chút, con gái út chỉ khoảng bốn, năm tuổi. Bố mẹ trông rất trẻ, nhưng từ tuổi các con mà đoán, có lẽ họ khoảng 40–50 tuổi.
Người bố có ngoại hình hết sức nổi bật: mái tóc xoăn hợp mốt, chiếc khăn họa tiết sọc độc đáo quàng cổ, cao chừng 1,9 đến 2 mét, vai rộng, eo thon, như một người mẫu vừa bước xuống sàn diễn. Nhưng ông rất ít nói, vô cùng thích đọc. Một tờ báo mỏng cũng được đọc từ đầu đến cuối, không bỏ qua cả quảng cáo ở góc trang. Người mẹ trông dịu dàng, trí thức, cũng có dung mạo nổi bật. Sự tu dưỡng kín đáo và vẻ gần gũi khiến người khác cảm thấy dễ thân thiết với bà.
Chuyến đi ngắn mở rộng tầm mắt
Đó là sáng thứ Bảy, chuyến tàu đi từ vùng Flanders ở miền bắc nước Bỉ đến vùng nói tiếng Pháp ở miền nam. Tôi nghĩ mục đích của họ có lẽ giống mình: thực hiện một chuyến đi ngắn. Người châu Âu rất thích đi du lịch, xem đây là cách mở rộng tầm mắt và tăng trải nghiệm sống.
Họ chỉ mang hai túi du lịch. Qua cuộc trò chuyện, tôi biết người con gái lớn phụ trách đóng gói, sắp xếp. Cha mẹ ở đây rất chú trọng rèn tính độc lập cho trẻ, bắt đầu từ việc nhà thường ngày để con học cách gánh vác trách nhiệm.
Hai chiếc túi như rương báu, có bánh mì, bánh ngọt, đồ ăn vặt, kẹo cao su… Điều bất ngờ nhất là bên trong còn có cuốn sách yêu thích riêng của mỗi đứa trẻ. Xem ra, dưới ảnh hưởng của bố mẹ, đọc sách là sở thích chung của cả nhà. So với nhiều trẻ ngày nay cứ giữ chặt thiết bị điện tử không chịu buông, thói quen thích đọc ấy thật tốt đẹp.
Giống nhiều gia đình châu Âu, họ chú trọng sự đồng hành giữa những người thân và coi trọng giá trị gia đình, xem những chuyến đi cùng nhau là phần không thể thiếu của cuộc sống. Trong bầu không khí ấy hình thành một nhận thức chung từ trên xuống dưới: dù ngày thường công việc bận rộn đến đâu, cuối tuần và ngày nghỉ vẫn thuộc về gia đình. Theo cảm nhận của tôi, quan niệm đặt con người và sự đồng hành ở trung tâm chính là nền tảng vững chắc cho một xã hội giàu lòng bác ái, ổn định và ấm áp.
Dịu dàng với lỗi nhỏ, có nguyên tắc khi dạy con
Dọc đường, khi một người trong nhà cần món đồ nào đó, cô con gái lớn lập tức giúp tìm trong túi. Tìm mãi chưa thấy, cô tự nói: “Con nhớ rõ đã cho vào túi này mà…” Sau cùng, cô tìm được nó ở một ngăn khác trong cùng chiếc túi.
Chỉ là sơ suất nhỏ, nhưng cô cảm thấy rất áy náy. Cô nói với mẹ: “Con xin lỗi mẹ, là lỗi của con. Lẽ ra con phải để nó cùng với những món cùng loại.”
Mẹ nhìn dịu dàng, khẽ đáp: “Không sao đâu, con yêu.”
Cô gái vẫn tự trách, lại xin lỗi: “Mẹ ơi, con đã không làm tốt.”
Mẹ mỉm cười an ủi: “Con yêu, thật sự không sao mà.” Để con bớt áy náy, bà nói thêm: “Nếu chẳng làm gì thì sẽ không bao giờ mắc lỗi.”
Trong mấy đứa trẻ, cậu con trai nghịch nhất. Là con trai duy nhất nhưng cậu không cô độc, rất thích trò chuyện với các chị em. Ghế cậu gần lối đi. Để nói chuyện với các chị em ở dãy ghế bên kia, cậu xoay người, gác hai chân lên tay vịn và liên tục gõ chân vào ghế.
Các cô gái lập tức mách bố về hành vi thiếu lịch sự ấy. Người bố dứt khoát chuyển con vào ghế cạnh cửa sổ, còn mình ngồi phía lối đi, dùng thân hình cao lớn ngăn cậu với các chị em.
Điều ấy chạm đúng điểm yếu của cậu. Cậu kêu lên: “Ôi, bố! Bố không thể làm thế! Bố không thể tách con khỏi mọi người…”
Bố nhìn nghiêm, trầm giọng hỏi: “Con có sửa không?”
Cậu lập tức xuống nước: “Con sửa!”
Bố mới cho qua. Nhưng về chỗ cũ chưa lâu, cậu lại tiếp tục. Lần này bố kiên quyết hơn: mặc cậu phản đối, vẫn để cậu ngồi riêng bên cửa sổ. Chỉ khi cậu thực sự yên lặng, nhận ra lỗi và sửa, bố mới cho về chỗ cũ, tham gia cuộc trò chuyện của gia đình. Ông quá hiểu con nên dễ dàng xử lý tính khí của cậu.
Hóa giải cảm xúc không vui
Cô con gái hoạt bát nhất nhà cũng là đứa trẻ có khả năng diễn đạt tốt nhất, thấy gì nói nấy. Cô ngồi cạnh cửa sổ, bố ngồi bên. Đang nói liên hồi, cô bỗng reo: “Bố, nhìn kìa!” Bố vẫn cúi đọc báo; cô lay tay ông, ông mới rời mắt nhìn ra ngoài. Cô tiếp tục reo: “Bò!” Bố gật đầu rồi lại đọc báo.
Sau đó, cậu con trai đi vệ sinh, thấy điều gì mới lạ ở toa khác. Cô bé cũng chạy đi xem, khi trở lại thì phát hiện em gái đã chiếm chỗ mình.
Tính hai chị em hoàn toàn trái ngược: một người nhanh nhẹn như thỏ, người kia tĩnh lặng; cô chị hơi tròn trịa đáng yêu, em út mảnh mai hơn, gương mặt thanh tú. Em hướng nội, ít nói, tính giống bố nhất. Em tựa vào cánh tay bố, hai bố con nép bên nhau, không nói lời nào mà vẫn rất hạnh phúc.
Thấy “chỗ riêng” bị chiếm, lại nhìn hai bố con dựa vào nhau, cô chị bắt đầu hờn dỗi, gọi mẹ: “Mẹ, mẹ nhìn hai người kia kìa…”
Người mẹ và cô con gái lớn đang ngồi cùng nhau hiểu ngay, cùng đưa tay, vỗ lên đùi mình, cười nói: “Lại đây nào! Ngồi đây này!”
Cô bé lập tức vui trở lại, hồ hởi chạy đến. Phiền muộn tan biến trong chớp mắt: ở đây, cô được nhận gấp đôi yêu thương. Gia đình như có một “bộ lọc cảm xúc” tự nhiên; mọi người luôn kịp nhận ra, hóa giải cảm xúc tiêu cực của nhau và đem lại sự nâng đỡ tinh thần đầy đặn.
Vừa là thần tượng, vừa là bạn thân
Người ta thường nói cha mẹ là thần tượng đầu tiên, thậm chí thần tượng suốt đời của con. Hai người có uy tín và được các con yêu mến. Những đứa trẻ tin tưởng, sẵn lòng chia sẻ với bố mẹ mọi chuyện lớn nhỏ.
Trong các con, cô chị cả giống mẹ nhất, cả ngoại hình lẫn tính cách. Hai mẹ con hiểu nhau nhất, cũng trò chuyện nhiều nhất. Qua lời họ, tôi biết mẹ là bác sĩ, con gái lớn cũng học y. Suốt đường, hai mẹ con ngồi cùng nhau; cô đưa ra những vấn đề gặp trong học tập, thực tập, mẹ lần lượt giải đáp. Kiến thức rộng của mẹ khiến cô khâm phục. Mẹ là thần tượng, cũng là bạn thân; cô đang tiếp bước mẹ.
Lời chia tay đẹp giữa những người xa lạ
Tôi chú ý đến gia đình này, quan sát họ suốt nửa giờ đồng hành. Họ như diễn trước mắt tôi một vở kịch đời thường đầy yêu thương và ấm áp. Tôi ở bên ngoài nhưng dường như cũng ở trong đó.
Mỗi khi ánh mắt tôi gặp bất kỳ ai trong gia đình, họ đều mỉm cười đáp lại. Thái độ với người lạ của họ giống nhau: nhiệt tình, thân thiện, lịch sự, đầy thiện ý, không nghi ngờ hay đề phòng. Đó là gia giáo, là sự tu dưỡng của họ. Với tôi, ấy mới là sự tự nhiên, ung dung và tin cậy lẫn nhau mà con người nên có.
Thời gian ngắn ngủi, những phút đẹp đẽ sắp hết, tôi phải xuống tàu. Thấy tôi đứng lên, người mẹ, cô con gái lớn và cô bé hoạt bát ngồi đối diện đều thu chân lại để dành khoảng trống rộng nhất. Họ nhìn tôi với nụ cười đầy thiện ý; tôi đáp bằng nụ cười chân thành, biết ơn.
Cuộc gặp ngắn với gia đình ấy kết thúc như vậy, nhưng bầu không khí tốt đẹp họ mang lại mãi ở trong lòng tôi. Được đồng hành với họ trên chuyến tàu mùa xuân trở thành một kỷ niệm đẹp trong hành trình của mình.
Nguồn: Sound of Hope.


