Nghị viện châu Âu thông qua khuyến nghị về Trung Quốc, nêu vấn đề thương mại và an ninh

Ngày 7/10, Nghị viện châu Âu thông qua báo cáo về chính sách đối với Trung Quốc với đa số áp đảo, yêu cầu Liên minh châu Âu (EU) có biện pháp mạnh hơn đối với Bắc Kinh và cảnh báo quan hệ EU–Trung Quốc đã đến “điểm tới hạn”. Báo cáo nêu vai trò của Bắc Kinh đối với bộ máy chiến tranh Nga, tình trạng dư thừa công suất, hoạt động gián điệp và an ninh eo biển Đài Loan.

Theo bài tổng hợp của Cao Vân trên SecretChina dẫn South China Morning Post và Euronews, báo cáo được thông qua với 454 phiếu thuận, 86 phiếu chống và 110 phiếu trắng. Văn bản không trực tiếp thay đổi chính sách EU, nhưng phản ánh mức độ cảnh giác tăng lên trong Nghị viện châu Âu.

Thông cáo chính thức của Nghị viện châu Âu xác nhận đây là khuyến nghị gửi các cơ quan EU khác, được thông qua với số phiếu trên. Khuyến nghị kết hợp đối thoại với việc bảo vệ lợi ích châu Âu.

Báo cáo cho rằng quan hệ đi đến điểm tới hạn chủ yếu vì các hành vi kinh tế không công bằng của Trung Quốc, như bán phá giá và gián điệp, cùng lập trường của Bắc Kinh đối với cuộc chiến Nga tiến hành ở Ukraine.

Nghị sĩ Bỉ Hilde Vautmans, người chủ trì soạn thảo, nói trong cuộc tranh luận trước biểu quyết rằng châu Âu đã thấy Trung Quốc liên tục thử giới hạn của luật pháp quốc tế. Bà cho rằng Nghị viện có thể gửi thông điệp rõ ràng: không bán phá giá, không hoạt động gián điệp và phải cạnh tranh công bằng.

Vận động từ Bắc Kinh không ngăn được báo cáo

Theo South China Morning Post được bài nguồn dẫn lại, những năm gần đây Bắc Kinh dành nhiều nguồn lực vận động Nghị viện châu Âu để giảm bớt lập trường cứng rắn.

Năm ngoái, giữa lúc quan hệ tổng thể EU–Trung Quốc tiếp tục xấu đi, Nghị viện từng thúc đẩy khôi phục quan hệ bình thường với Bắc Kinh; sau đó hai bên tăng các chuyến thăm và trao đổi. Bắc Kinh cũng hủy chế tài áp đặt từ năm 2021 đối với một số nghị sĩ châu Âu.

Tuy nhiên, Nghị viện gần đây chịu tác động của nhiều vụ gián điệp liên quan Trung Quốc. Quan hệ Trung–Nga và lượng lớn hàng Trung Quốc vào thị trường châu Âu cũng làm sự bất mãn trong EU tăng lên.

Trong quá trình soạn báo cáo năm nay, bà Vautmans được cho là đã gặp phái đoàn Trung Quốc đại lục sáu lần, phía Đài Loan ba lần và Đại hội Duy Ngô Nhĩ Thế giới hai lần. Các nguồn tin được dẫn cho biết nhà ngoại giao Trung Quốc tích cực vận động sửa nội dung.

Một điểm tranh luận là cách gọi “đối thủ mang tính hệ thống”. Dự thảo ban đầu từng bỏ cụm từ này, nhưng văn bản cuối cùng đưa trở lại.

Ông Engin Eroglu, chủ tịch phái đoàn quan hệ với Trung Quốc của Nghị viện, nói Trung Quốc là đối thủ mang tính hệ thống và cho rằng Bắc Kinh chỉ hiểu ngôn ngữ của sức mạnh, thay vì ngoại giao.

Nguyên liệu chiến lược và công cụ chống cưỡng ép

Bên cạnh bán phá giá, Nghị viện đặc biệt chú ý nguyên liệu quan trọng. Báo cáo yêu cầu các nước thành viên và Ủy ban châu Âu khẩn trương xử lý việc Bắc Kinh dùng sự phụ thuộc trong những lĩnh vực then chốt làm vũ khí.

Theo bài nguồn, nếu Trung Quốc dùng sự phụ thuộc của châu Âu vào nguyên liệu quan trọng để gây sức ép, EU nên cân nhắc Công cụ Chống Cưỡng ép (ACI). Cơ chế này cho phép EU áp dụng biện pháp đáp trả khi chịu cưỡng ép kinh tế từ nước thứ ba; những biện pháp nghiêm trọng có thể liên quan giấy phép và quyền sở hữu trí tuệ.

Châu Âu từng trải nghiệm rủi ro này năm 2025, khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu đất hiếm trong lúc chiến tranh thương mại Mỹ–Trung leo thang. Đất hiếm là nguyên liệu quan trọng cho ngành ôtô, quốc phòng và công nghệ sạch châu Âu.

Trung Quốc có vị trí lớn trong sản xuất và chế biến nguyên liệu chiến lược, khiến đây trở thành một điểm xung đột trong đàm phán thương mại. Ủy ban châu Âu đang xây dựng kế hoạch thúc đẩy doanh nghiệp các ngành chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, dự kiến công bố trước cuối năm, theo SecretChina.

Dư thừa công suất và công nghiệp châu Âu

Cùng thời điểm biểu quyết, ủy viên thương mại EU Maroš Šefčovič đang đến Bắc Kinh chuẩn bị đàm phán thương mại quan trọng.

Theo bài nguồn, các nước thành viên EU đều có thâm hụt thương mại với Trung Quốc, và lãnh đạo châu Âu muốn Ủy ban đạt kết quả cụ thể trong đàm phán.

Nghị viện cảnh báo dư thừa công suất công nghiệp của Trung Quốc có thể làm rỗng phần cốt lõi của công nghiệp EU; đồng thời gọi thị trường xe điện Trung Quốc là mối đe dọa đáng kể đối với châu Âu xét từ góc độ kinh tế và an ninh.

Báo cáo nhấn mạnh nếu đàm phán không mang lại kết quả, EU giữ quyền áp dụng biện pháp đơn phương theo chiến lược an ninh kinh tế.

Hai ngày trước khi báo cáo được thông qua, Đức và Pháp cũng siết lập trường thương mại, yêu cầu công cụ mới cho phép Ủy ban châu Âu, khi cần, ngăn sản phẩm liên quan tiếp cận thị trường nội khối ngay lập tức.

Vai trò của Bắc Kinh đối với Nga

Báo cáo nêu vấn đề Trung Quốc hỗ trợ Nga, gọi Bắc Kinh là bên tạo điều kiện then chốt cho cuộc chiến Nga tiến hành ở Ukraine. Văn bản nói sự hỗ trợ ngoại giao và viện trợ vật chất của Trung Quốc duy trì hệ thống công nghiệp quân sự Nga.

Báo cáo còn cáo buộc Trung Quốc là nguồn cung vật tư có công dụng quân sự và dân sự lớn nhất cho Nga, giúp Moskva né tránh chế tài phương Tây.

Bắc Kinh bác bỏ các cáo buộc, nói họ giữ trung lập trong chiến tranh Nga–Ukraine và quan hệ với Nga là thương mại bình thường.

An ninh eo biển Đài Loan

Về Đài Loan, báo cáo kêu gọi EU, các nước thành viên và các đối tác dân chủ khác ở Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương tăng phối hợp an ninh, trong đó có duy trì hiện diện hải quân ở eo biển Đài Loan và khu vực xung quanh, tổ chức diễn tập chung để củng cố ổn định khu vực.

Bắc Kinh lâu nay tuyên bố Đài Loan thuộc Trung Quốc và không từ bỏ khả năng dùng vũ lực. Phần lớn quốc gia, gồm Mỹ và các nước EU, không có quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan. Tuy nhiên, Mỹ phản đối thay đổi hiện trạng eo biển bằng vũ lực và tiếp tục cung cấp vũ khí phòng vệ cho Đài Loan.

Theo SecretChina, Cao Vân, ngày 8/10/2026. Đối chiếu: Thông cáo Nghị viện châu Âu, văn bản thông qua ngày 7/10/2026.