Học viên Pháp Luân Công tập hợp tại Ottawa, đề nghị Canada lên tiếng về vụ tấn công ở Toronto

Ngày 28/9, hơn 100 học viên Pháp Luân Công tập hợp trước trụ sở Bộ Ngoại giao Canada tại Ottawa, đề nghị chính phủ lên án vụ tấn công xảy ra sáu ngày trước bên ngoài Lãnh sự quán Trung Quốc tại Toronto. Họ cũng kêu gọi cảnh sát điều tra liệu vụ việc có liên quan đến sự can dự của nước ngoài hay không.

Theo bài phỏng vấn, tổng hợp do phóng viên Kim Ngôn của SecretChina đăng ngày 30/9, người tham dự yêu cầu chính phủ công khai lên tiếng về vụ hành hung và những lời đe dọa giết người hôm 22/9, đồng thời truy cứu người gây án theo pháp luật Canada.

Hai người trong cuộc kể lại vụ tấn công

Bà Li Na, 62 tuổi, cho biết khoảng 8 giờ sáng 22/9, bà và bà Geng vừa dựng bảng thông tin trước lãnh sự quán thì một người đàn ông từ bên kia đường chạy tới, nhổ bảng cùng khung đỡ, gập lại và ném xuống đất. Người này tiếp tục xé bảng khác rồi lao về phía biểu ngữ. Khi bà Li cản lại, cằm bà bị trầy xước. Theo lời bà, người đàn ông còn đá về phía bà Geng, lúc đó đang quay video, và nhiều lần dọa sẽ “bắn chết” họ, viện dẫn luật chống ly khai của Trung Quốc. Khi một người qua đường can ngăn, người đàn ông chửi bới Canada và dọa đánh ngã người đó. Vụ việc kéo dài khoảng năm phút; sau đó, một chiếc xe đón người này rời đi. Bà Li nói cảnh sát Toronto đã vào cuộc và các học viên đã giao video cho cơ quan chấp pháp.

Bà Li nhận xét người tấn công dường như đã chuẩn bị trước, có người đi cùng quay lại toàn bộ sự việc và không che mặt như một số người quấy rối trước đây. Bà Geng kể cha mình từng hướng dẫn học Pháp Luân Công, gia đình đã bị theo dõi trong thời gian dài; bà không ngờ sau khi đến Canada lại gặp bạo lực. Bà xem vụ việc là biểu hiện của đàn áp xuyên quốc gia. Cả hai kêu gọi tăng tuần tra, điều tra và bảo vệ quyền biểu đạt ôn hòa.

Ông Jeff Li, phát ngôn viên của Pháp Luân Công, nói các học viên đã biểu đạt ôn hòa bên ngoài lãnh sự quán ở Toronto suốt 27 năm, kể từ năm 1999. Theo ông, những vụ quấy rối trước thường là những cuộc tấn công “chớp nhoáng”: người gây rối che mặt, chỉ mất vài chục giây để chửi bới hoặc rạch biểu ngữ rồi rời đi. Lần này người đàn ông lộ mặt, mặc áo có hình quốc kỳ Trung Quốc, đưa người đi cùng quay phim và trực tiếp đe dọa giết người. Ông cho rằng mức độ đe dọa đã tăng. Ông cũng nhắc đến những vụ tấn công tương tự ở Mỹ trong thời gian ông Tập Cận Bình thăm nước này và lo ngại có người chỉ đạo phía sau. Ông nói các học viên sẽ không ngừng hoạt động vì bị đe dọa.

Lá thư gửi chính phủ Canada

Bà Grace Wollensak, đại diện Hiệp hội Pháp Luân Đại Pháp, cho biết ngày 28/9 hiệp hội gửi thư tới Thủ tướng, Ngoại trưởng và các nghị sĩ liên bang, thông báo vụ việc và đề nghị can thiệp khẩn cấp. Lá thư mô tả vụ tấn công gồm hành vi hành hung, đe dọa giết người và phá tài sản, nhằm vào nạn nhân vì tín ngưỡng của họ. Hiệp hội cho biết người gây án nhiều lần tuyên bố cuộc biểu đạt là “bất hợp pháp”, gọi vỉa hè công cộng trước lãnh sự quán là “lãnh thổ Trung Quốc” và viện luật Trung Quốc để biện minh. Bà Wollensak nhận định đây là hành động tìm cách áp đặt các hạn chế của nước ngoài trên lãnh thổ Canada, trực tiếp thách thức chủ quyền Canada. Bà cho biết các vụ quấy rối, theo dõi, đe dọa và tấn công học viên tại Canada trong hơn hai thập niên được ghi nhận trong báo cáo “Cập nhật năm 2025: Sự can dự và đàn áp của nước ngoài đối với Pháp Luân Công tại Canada”.

Lá thư nêu năm đề nghị: chính phủ nhanh chóng công khai lên án vụ tấn công; bày tỏ quan ngại với phía Trung Quốc; yêu cầu các cơ quan đại diện Trung Quốc tại Canada giải thích liệu nhân viên của họ có tham gia hoặc hỗ trợ hay không, rồi áp dụng biện pháp ngoại giao thích hợp nếu có chứng cứ; phối hợp với Bộ trưởng An toàn Công cộng và lực lượng chấp pháp điều tra khả năng can dự của nước ngoài theo các quy định về tội phạm liên quan đến can dự nước ngoài mà Quốc hội Canada thông qua năm 2024; và tăng cường ứng phó với đàn áp xuyên quốc gia, có biện pháp bảo vệ cụ thể cho những cộng đồng lâu nay bị các chế độ chuyên quyền nhắm tới.

SecretChina cho biết cuộc tập hợp diễn ra cùng ngày một quan chức cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc thăm Canada.

Nhận định của luật sư và phản hồi từ cơ quan công quyền

Luật sư Ngô Thiệu Bình (Wu Shaoping), Chủ tịch Liên minh Luật sư Nhân quyền Trung Quốc ở nước ngoài, nói với SecretChina rằng ông không bất ngờ trước vụ việc. Ông cho rằng những sự việc tương tự đã xảy ra, nhưng chính phủ Canada chưa coi trọng đúng mức, khiến những người ủng hộ chính quyền Trung Quốc ở Canada ngày càng táo tợn; không phải chịu hậu quả thì họ sẽ tiếp tục leo thang.

Ông Ngô gọi lời dọa “bắn chết” là “lời đe dọa giết người trắng trợn”, không đơn thuần là nhắc đến luật Trung Quốc. Theo ông, ở một quốc gia dân chủ pháp quyền, đe dọa giết người là hành vi phạm tội; người tấn công còn phá hoại và giật tài sản của nạn nhân. Ông cho rằng việc viện luật Trung Quốc để chèn ép người biểu đạt tại Canada giẫm đạp lên cả chủ quyền lãnh thổ lẫn chủ quyền tư pháp Canada, như thể pháp luật nước này không tồn tại.

Theo ông Ngô, để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền tư pháp, sự tôn nghiêm của pháp luật và quyền thân thể của người biểu tình, cảnh sát nên sớm bắt nghi phạm. Ông nhận xét người đàn ông “giống một người được lãnh sự quán cử đến”, đồng thời đề nghị trước hết phải xác minh danh tính. Nếu người này thực sự là nhân viên ngoại giao, theo ông, Canada cần lên án và phản đối ngoại giao ở mức mạnh nhất. Ông cho rằng lời đe dọa giết người không được hưởng miễn trừ ngoại giao và cần bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật; đây là quan điểm pháp lý của người được phỏng vấn.

Ông Ngô nói thêm, nếu xác định người đàn ông có tư cách ngoại giao, Bộ Ngoại giao Canada nên yêu cầu giải trình qua công hàm, bởi theo nhận định của ông, vụ việc xâm phạm chủ quyền tư pháp, chủ quyền lãnh thổ và quyền con người. Ông cho rằng chính phủ một nước dân chủ có nghĩa vụ bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền của người trên lãnh thổ mình; ông nhận định việc những vụ việc như vậy liên tiếp xảy ra có liên hệ mật thiết với sự thiếu hành động của chính phủ Canada.

Liên hệ vụ Toronto, xảy ra trước chuyến thăm Mỹ của ông Tập Cận Bình, với các vụ tấn công người biểu tình ở Washington trong chuyến đi đó, ông Ngô nêu khả năng những hành động này do hệ thống Mặt trận Thống nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc phối hợp. Đây là giả thuyết do ông Ngô đưa ra trong phỏng vấn.

Thông tin bổ sung từ The Epoch Times cho biết cảnh sát Toronto đang điều tra. Bộ Ngoại giao Canada chưa trả lời yêu cầu bình luận của báo vào lúc bài được xuất bản; khi được hỏi trước đó, cơ quan này chuyển câu hỏi tới Bộ An toàn Công cộng. Bộ này nói chính phủ xem trọng các mối đe dọa an toàn và đã có biện pháp ứng phó với can dự nước ngoài và đàn áp xuyên quốc gia. Cảnh sát Kỵ binh Hoàng gia Canada (RCMP) nói họ không bình luận công khai về những cuộc điều tra có thể hoặc đang diễn ra, nhưng sẽ điều tra nếu xác định có hoạt động trái pháp luật được một nhà nước nước ngoài hậu thuẫn.

Bối cảnh

Amnesty International ghi nhận năm 1999 chính quyền Trung Quốc cấm Pháp Luân Công vào tháng 7 và bắt giữ nhiều người tiếp tục tập luyện hoặc phản đối lệnh cấm một cách ôn hòa. Tuyên bố G7 năm 2025 lên án các hành vi đàn áp xuyên quốc gia, gồm đe dọa hoặc hành hung người ở ngoài biên giới và đe dọa thân nhân của họ. Nhóm chuyên gia nhân quyền Liên Hợp Quốc trong thông cáo năm 2021 bày tỏ quan ngại sâu sắc trước các cáo buộc về cưỡng bức lấy nội tạng từ người bị giam tại Trung Quốc, trong đó có học viên Pháp Luân Công; các chuyên gia kêu gọi Trung Quốc phản hồi và cho phép giám sát độc lập.

Trước đó, DKN.TV đã đưa tin về vụ tấn công ngày 22/9.

Nguồn: Bản dịch nội dung chính bài phỏng vấn của Kim Ngôn trên SecretChina; phản hồi của cơ quan công quyền theo The Epoch Times. Phần “Bối cảnh” do DKN biên tập từ Amnesty International, tuyên bố G7 và thông cáo của các chuyên gia Liên Hợp Quốc.