Trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Đài Loan leo thang, Đại sứ Hoa Kỳ tại Nhật Bản, ông George Glass, vào ngày 20 tháng 11 đã công khai lên tiếng ủng hộ Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, đồng thời chỉ trích các hành động trả đũa gần đây của Bắc Kinh là “đáng phẫn nộ”. Tuyên bố này được đưa ra sau khi bà Takaichi khẳng định Nhật Bản “không loại trừ” khả năng thực thi quyền phòng vệ tập thể nếu Đài Loan bị tấn công vũ trang đe dọa đến sự tồn vong của Nhật Bản.

Chính quyền Trung Quốc đã phản ứng dữ dội trước phát ngôn của bà Takaichi. Về mặt ngoại giao, Bộ Ngoại giao ĐCSTQ tuyên bố lời nói này “làm tổn hại nền tảng chính trị quan hệ Trung – Nhật” và yêu cầu thu hồi. Về kinh tế, Bắc Kinh đã tạm dừng tiến trình khôi phục nhập cảng thủy sản Nhật Bản và đình chỉ các cuộc đàm phán xuất cảng thịt bò. Ngoài ra, Bộ Giáo dục Trung Quốc cũng phát “cảnh báo du học”, khuyên công dân thận trọng khi đến Nhật. Về quân sự, quân đội Trung Quốc đã tiến hành bắn đạn thật tại khu vực phía Nam và miền Trung Hoàng Hải từ ngày 18 đến 25 tháng 11 để răn đe.

Trước sức ép liên tục từ Bắc Kinh, Đại sứ George Glass khẳng định: “Đối với Bắc Kinh, cưỡng ép là một thói quen khó bỏ. Tuy nhiên, giống như lần trước khi Hoa Kỳ đứng về phía Nhật Bản trong vụ cấm vận thủy sản thiếu chính đáng, lần này chúng tôi cũng sẽ tiếp tục ủng hộ đồng minh của mình”. Ông nhấn mạnh đây là điển hình của sự cưỡng ép kinh tế từ ĐCSTQ và thay mặt Tổng thống, cam kết hỗ trợ vững chắc cho Thủ tướng Takaichi.

Phía Nhật Bản hiện vẫn giữ lập trường cứng rắn. Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara tái khẳng định phát ngôn của Thủ tướng tuân thủ quan điểm nhất quán của chính phủ và “không cần thu hồi”. Cựu nhà ngoại giao Kunihiko Miyake nhận định áp lực từ Trung Quốc sẽ chỉ khiến tỷ lệ ủng hộ bà Takaichi trong nước tăng lên, hiện đã vượt quá 80%. Thống đốc Osaka Hirofumi Yoshimura cũng gọi hành động của Trung Quốc là “rủi ro quốc gia” và ủng hộ Thủ tướng.

Đáng chú ý, bất chấp cảnh báo từ chính quyền, các chuyến bay từ Trung Quốc đến Nhật Bản vẫn trong tình trạng “gần như kín chỗ”, cho thấy người dân không thực sự tuân theo định hướng của ĐCSTQ.