Liệu trí tuệ nhân tạo (AI) có thực sự cướp đi việc làm của nhiều người hơn vào năm 2026, hay nó chỉ đang trở thành “vật tế thần” cho các đợt sa thải của doanh nghiệp?

Tờ TechCrunch đưa tin, cùng với sự tiến bộ nhanh chóng của công nghệ AI và sự ra mắt liên tục của các sản phẩm mới tập trung vào tự động hóa và hiệu suất, lo ngại của công chúng về tác động của AI đối với thị trường lao động đang ngày càng gia tăng, và nỗi sợ hãi này không phải là vô căn cứ.

Một nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) vào tháng 11 năm ngoái chỉ ra rằng, hiện tại có khoảng 11,7% công việc về mặt lý thuyết có thể được AI tự động hóa. Nhiều cuộc khảo sát cũng cho thấy các doanh nghiệp đã bắt đầu cắt giảm các vị trí sơ cấp do AI, hoặc thậm chí trực tiếp điểm mặt chỉ tên AI là một trong những nguyên nhân khi tiến hành sa thải nhân sự.

Khi các doanh nghiệp áp dụng AI một cách toàn diện hơn, câu hỏi “thực sự cần bao nhiêu nhân viên” trong tương lai có lẽ sẽ được xem xét lại.

Trong một cuộc khảo sát của chính TechCrunch, nhiều nhà đầu tư mạo hiểm (VC) tập trung vào thị trường doanh nghiệp đã đồng loạt đề cập rằng AI sẽ có tác động lớn đến lực lượng lao động doanh nghiệp vào năm 2026, mặc dù bảng câu hỏi không trực tiếp hỏi về vấn đề này.

Ông Eric Bahn, đồng sáng lập kiêm đối tác chung của Hustle Fund, cho biết ông kỳ vọng thị trường lao động chắc chắn sẽ có những thay đổi vào năm 2026, nhưng hiện tại vẫn khó phán đoán xu hướng cụ thể.

Ông chỉ ra rằng, các vị trí trước đây chủ yếu là công việc lặp đi lặp lại, thậm chí cả những vai trò đòi hỏi khả năng phán đoán logic nhất định, đều có thể bị tự động hóa hơn nữa. Về việc kết quả sẽ là sa thải nhiều hơn, năng suất cao hơn hay chỉ là hỗ trợ nhân viên hiện có, thì vẫn còn nhiều ẩn số, nhưng “năm 2026 dường như chắc chắn sẽ xảy ra chuyện lớn”.

Bà Marell Evans, nhà sáng lập kiêm đối tác quản lý của Exceptional Capital, lại có cái nhìn bi quan hơn. Bà dự đoán rằng nếu các doanh nghiệp tăng ngân sách cho AI, họ chắc chắn sẽ phải chuyển nguồn lực từ quỹ nhân sự và tuyển dụng sang.

Bà thẳng thắn nhận định, mặt trái của việc gia tăng đầu tư vào AI sẽ là sự cắt giảm nhân sự nhiều hơn, và làn sóng sa thải có thể tiếp tục gây ảnh hưởng đến tỷ lệ việc làm tại Hoa Kỳ.

Ông Rajeev Dham, Giám đốc điều hành của Sapphire, cũng đồng tình rằng vào năm 2026, ngân sách doanh nghiệp sẽ bắt đầu chuyển dịch rõ rệt từ nhân sự sang AI.

Một số nhà đầu tư mạo hiểm cho rằng, xét đến nguồn lực hạn chế của công ty, AI sẽ chính thức thay thế các vị trí việc làm thay vì chỉ đóng vai trò hỗ trợ.

Ông Jason Mendel, nhà đầu tư tại Battery Ventures, chỉ ra thêm rằng vào năm 2026, AI sẽ không còn chỉ là công cụ nâng cao hiệu suất của nhân viên, mà sẽ bắt đầu thực sự “thay thế chính công việc đó”.

“Năm 2026 sẽ là năm của ‘AI tác nhân’ (agents), phần mềm sẽ chuyển từ việc hỗ trợ con người sang trực tiếp tự động hóa công việc, thực sự hiện thực hóa tuyên bố giá trị về việc thay thế sức người trong một số lĩnh vực”, ông Mendel nói.

Tuy nhiên, bà Antonia Dean, đối tác tại Black Operator Ventures, cảnh báo rằng ngay cả khi các doanh nghiệp thực tế chưa sẵn sàng để vận hành AI hiệu quả, họ vẫn có thể sử dụng AI như một cái cớ để sa thải hoặc cắt giảm chi phí. Bà chỉ ra rằng AI rất có thể trở thành “vật tế thần” được giới lãnh đạo cấp cao sử dụng để che đậy những sai lầm trong các quyết định trước đây.

Nhiều công ty AI nhấn mạnh rằng công nghệ của họ không phải để tiêu diệt việc làm, mà là giải phóng nhân viên khỏi những công việc “bận rộn” lặp đi lặp lại, vụn vặt, để chuyển sang các công việc chuyên sâu và các vị trí kỹ năng cao có giá trị hơn. Tuy nhiên, không phải ai cũng tin vào lập luận này.

Từ quan điểm của các nhà đầu tư này, nỗi lo âu của người lao động về việc “bị AI thay thế” có lẽ sẽ không thuyên giảm vào năm 2026.

Theo BannedBook