Những cuộc trò chuyện ngắn với người lạ có thể đem lại điều gì?

Nhà tâm lý học Gillian Sandstrom từng tránh trò chuyện với người lạ suốt nhiều năm. Một hôm trên tàu điện ngầm, bà thấy một phụ nữ cầm chiếc bánh cupcake đẹp mắt và lấy hết can đảm hỏi mua ở đâu. Hai người trò chuyện đến hết quãng đường. “Thật sự rất vui!”, bà kể với The Epoch Times. Trải nghiệm ấy khiến một người tự nhận là hướng nội như bà chuyển hướng nghiên cứu sang giá trị của việc nói chuyện với người chưa quen.

Những cuộc trao đổi ngắn trên tàu, ở quầy cà phê hay trong hàng chờ tại cửa hàng đôi khi đem lại cảm giác dễ chịu hơn ta tưởng. Một nghiên cứu công bố năm 2022 trên Proceedings of the National Academy of Sciences ghi nhận mối liên hệ giữa cảm nhận hạnh phúc và việc trò chuyện với nhiều nhóm người, ngoài vòng quan hệ thân thiết. Một lời chào không đòi hỏi người nói phải hướng ngoại. Năm chuyên gia về giao tiếp và quan hệ xã hội đã chia sẻ với The Epoch Times những điều họ tìm hiểu được về cách bắt đầu cuộc trò chuyện nhỏ.

Giá trị của vài lời hỏi thăm

Sandstrom hiện điều hành Trung tâm Nghiên cứu về Lòng tốt của Đại học Sussex, Anh. Cuốn sách của bà, “Once Upon a Stranger: The Science of How ‘Small Talk’ Can Add Up to a Big Life”, tìm hiểu việc những cuộc trò chuyện ngắn với người lạ có thể góp phần cải thiện cảm nhận hạnh phúc và giảm cô đơn ra sao. Theo cách bà giải thích, những tương tác tích cực có thể gắn với các phản ứng hóa học tạo cảm giác dễ chịu của cơ thể.

Một nghiên cứu khác yêu cầu người đi lại bắt chuyện với người chưa quen và ghi nhận họ báo cáo chuyến đi dễ chịu hơn nhóm ngồi riêng. Chính người tham gia cũng ngạc nhiên vì mình thích trải nghiệm đó đến vậy. Sandstrom cho rằng yếu tố mới mẻ có thể là một phần lý do: người mới gặp có thể đem đến góc nhìn hoặc kiến thức khác với những người ta thường tiếp xúc. “Đôi khi chính cuộc gặp gỡ đã đủ”, bà nói; không phải cuộc trò chuyện nào cũng cần phát triển thành tình bạn.

Vì sao ta ngại bắt chuyện?

Chuyên gia huấn luyện giao tiếp Shawne Duperon cho rằng trở ngại thường bắt đầu từ những dự đoán rất nhanh của chúng ta: có lẽ cuộc nói chuyện sẽ gượng gạo, người kia không muốn đáp lời, hoặc ở một mình sẽ dễ chịu hơn. Theo bà, những dự đoán ấy nhiều khi không đúng. Nỗi sợ bị từ chối cũng có thật; một nghiên cứu đăng trên tạp chí Science ghi nhận sự từ chối trong quan hệ xã hội có liên quan đến hoạt động ở các vùng não xử lý đau đớn thể chất.

Duperon nhận xét điện thoại, tai nghe, quầy thanh toán tự động và mua sắm trực tuyến đã làm bớt đi nhiều tình huống thường ngày mà trước đây mọi người cần tương tác. Dẫu vậy, bà không nghĩ kỹ năng trò chuyện sẽ biến mất: giống các kỹ năng khác, nó có thể được rèn luyện.

Bắt đầu từ việc cùng làm

Nhà nghiên cứu hành vi Jon Levy gợi ý người thấy ngại bắt chuyện có thể bắt đầu ở nơi mà cuộc đối thoại nảy sinh tự nhiên. Ông sáng lập chương trình The Influencers Dinner tại New York, đưa những người chưa quen đến cùng nấu một bữa ăn. Khách mời từng có các nhà khoa học đoạt Nobel, giám đốc doanh nghiệp, phi hành gia và người nổi tiếng; họ gặp nhau trong nhóm khoảng một chục người mà ban đầu không biết danh tính của nhau. Levy nói việc cùng nấu ăn tạo nhịp chung, giúp chuyện trò bớt áp lực.

Không cần một danh sách khách mời đặc biệt mới có thể thử cách đó. Hoạt động tình nguyện, lớp tập luyện theo nhóm hoặc một sinh hoạt chung quanh sở thích đều cung cấp điểm bắt đầu. Levy khuyên đừng lập tức hỏi chuyện quá riêng tư; có thể hỏi người đối diện gần đây đọc, xem hoặc làm điều gì khiến họ hào hứng. Khi được hỏi “Bạn khỏe không?”, một câu trả lời chân thực vừa phải, thay vì luôn nói “ổn”, cũng có thể cho người kia điều gì đó để hồi đáp.

Vanessa Van Edwards, người sáng lập Science of People và tác giả cuốn “Conversation: How to Connect with Anyone & Make Every Interaction Count”, nói nhiều người nghĩ cuộc trò chuyện với người lạ phải dẫn tới một kết quả nào đó. Theo bà, không nhất thiết phải thành tình bạn mới hoặc trao số điện thoại: đôi khi chính sự kết nối ngắn ngủi là điều đáng quý. Bà khuyến khích đặt câu hỏi tiếp nối điều người kia vừa nói, thay vì cố tỏ ra cuốn hút hay hướng ngoại. Cảm giác vụng về cũng không phải tình huống khẩn cấp; mục tiêu là kết nối, không phải trình diễn.

Việc quan sát phản ứng của người đối diện vẫn quan trọng. Người quay về phía mình, giao tiếp mắt thoải mái, mỉm cười, hỏi lại hoặc tự chia sẻ thông tin có thể đang muốn tiếp tục. Nếu họ nhìn đi chỗ khác và chỉ trả lời rất ngắn, ta nên tôn trọng ý muốn dừng lại. Một lời “Rất vui được nói chuyện với bạn” là đủ để khép lại cuộc trao đổi lịch sự. Van Edwards cũng nhấn mạnh an toàn: nên trò chuyện trong không gian công cộng và không tự ép mình tiếp cận ai khi cảm thấy không an toàn.

Những người “quen mà chưa thân”

Nhà báo Melinda Blau nhiều năm tìm hiểu nhóm người bà gọi là những người lạ có ý nghĩa: người phục vụ biết món ta thường gọi, người hay gặp ở công viên dắt chó, tại phòng tập, hay đồng nghiệp chỉ gặp ở nơi làm việc. Ta có thể không nhớ ngày sinh nhật hoặc lần trò chuyện gần nhất của họ, nhưng điều đó không có nghĩa mối quan hệ không có giá trị, bà nói.

Gia đình và bạn thân thường cùng biết những người ta biết, cùng chia sẻ nhiều sở thích và hiểu quá khứ của ta. Một người quen sơ có thể đem đến một góc nhìn khác. Với người lớn tuổi, những tương tác nhỏ còn có thể bổ sung cho vòng quan hệ thay đổi theo năm tháng. The Epoch Times dẫn một khảo sát toàn quốc về tuổi già ở Mỹ, theo đó khoảng một phần ba người lớn tuổi từng trải nghiệm sự cô đơn hoặc thiếu người bầu bạn.

Blau, 82 tuổi, đồng thời là người dẫn và sản xuất podcast “The Crow’s Feet: Life As We Age”, nói bạn bè có thể chuyển đi hoặc qua đời, công việc kết thúc và con cái trưởng thành. Mở rộng lại đời sống xã hội không nhất thiết là tìm một người bạn thân mới. Nó có thể khởi đầu bằng lời chào với người cùng tòa nhà mà ta đã gặp nhiều lần, hoặc đơn giản là một nụ cười. Theo bà, ngay khoảnh khắc ấy cũng nhắc ta rằng mình là một phần của cộng đồng rộng lớn hơn.

Tác giả: Debbie Cohen. Nguồn: The Epoch Times, “The Surprising Benefits of Talking to Strangers”, 24/10/2026. Bản dịch và biên tập: Tuệ Minh.