Penrhyn: Nghệ thuật chạm khắc trong lâu đài Tân Norman ở xứ Wales

Mang dáng vẻ của kiến trúc Romanesque Phục hưng, lâu đài Penrhyn ở Bangor, xứ Wales có phần ngoại thất đồ sộ, vững chãi mà tương đối giản dị. Bên trong, nội thất Tân Norman kết hợp các yếu tố Victoria, cổ điển và Gothic; những lớp trang trí thạch cao chạm trổ công phu xuất hiện khắp công trình.

Kiến trúc sư người Anh Thomas Hopper (1776–1856) là người thiết kế. Một thành viên thuộc các thế hệ chủ sở hữu điền trang thuê ông, với mong muốn tái hiện nhiều đặc điểm của lâu đài quân sự Anh thời Trung cổ trước thế kỷ XV, đồng thời có đủ nét cầu kỳ, riêng biệt để thể hiện sự giàu có của gia chủ thế kỷ XIX.

Xứ Wales có khoảng 600 lâu đài. Penrhyn thường được gọi là lâu đài “mô phỏng” bởi tuổi đời tương đối trẻ, song vẫn được xem là một thành tựu kiến trúc. Theo bài giới thiệu của Deena Bouknight trên Epoch Times, chiều dài đồ sộ của công trình đạt 450 feet, tức khoảng 137 m; bên trong có một hố chứa băng sâu 23 feet, khoảng 7 m. Riêng mái đã phủ diện tích hơn một mẫu Anh, tương đương hơn 4.000 m².

Đối chiếu biên tập về số đo: Bài Epoch Times ghi tháp chính cao 74 feet. Tuy nhiên, hồ sơ của National Trust Collections ghi tháp chính cao 115 feet, khoảng 35 m. Bài này sử dụng số đo từ đơn vị quản lý bộ sưu tập.

Công trình gồm ba phần chính: tháp chính là nơi gia chủ cư trú; khu trung tâm gồm các phòng nghi lễ, tiếp khách; và cánh nhà phục vụ cùng chuồng ngựa.

Hopper cũng thiết kế một số đồ nội thất gỗ chạm khắc theo phong cách Tân Norman. Một hiện vật đáng chú ý là chiếc giường đá phiến khổng lồ được làm riêng để đón Nữ hoàng Victoria trong chuyến thăm năm 1859.

Việc xây dựng Penrhyn kéo dài hơn 15 năm. Bài Epoch Times đưa ra mức chi phí tương đương khoảng 100 triệu bảng, tức 133 triệu USD theo cách quy đổi của tác giả. Đối chiếu biên tập: National Trust ghi chi phí xây dựng lịch sử là 123.000 bảng, tương đương hơn 100 triệu bảng ngày nay; 100 triệu bảng không phải số tiền danh nghĩa được chi ở thế kỷ XIX.

Từ năm 1951, National Trust quản lý điền trang. Công trình mở cửa cho công chúng tham quan.

Những không gian được chạm khắc công phu

Đại sảnh là căn phòng đầu tiên khi bước qua cửa chính. Dãy vòm và hệ cột phức tạp đỡ tầng trên khiến không gian gợi liên tưởng tới gian giữa của nhà thờ. Một hoa văn thạch cao dạng hoa hồng lớn, cầu kỳ nằm ở trung tâm trần vòm có gân. Trang trí thạch cao bao phủ đại sảnh, nơi kết nối khu ở của gia chủ, các phòng nghi lễ và khu người phục vụ. Kính màu do nhà thiết kế người Anh thế kỷ XIX Thomas Willement (1786–1871) thực hiện.

Trong phòng khách, nhiều cột cao, thanh mảnh được trang trí bằng những kiểu chạm khắc khác nhau. Các vòm ở nhiều độ cao mang hoa văn phong phú. Đồ nội thất gỗ chạm khắc có phần đệm bọc lụa damask màu hồng, dệt họa tiết.

Thư viện nổi bật với hệ cột ghép và các vòm bằng gỗ. Trần giật cấp có những dải chạm khắc dây thường xuân đan xen, ngăn cách bằng các hoa hồng mạ vàng. Theo bài giới thiệu, khi thiết kế thư viện, Hopper được cho là lấy cảm hứng từ nội thất một câu lạc bộ dành cho quý ông ở London thế kỷ XIX.

Những chiếc ghế lưng cao thời Victoria, bọc vải damask, được đặt trên các tấm thảm dệt tay có hoa văn. Nhiều cuốn trong bộ sưu tập gần 2.000 đầu sách được xếp trong tủ gỗ có cửa lưới kim loại.

Phòng Gỗ Mun lấy tên từ đồ nội thất làm bằng gỗ mun sẫm màu. Vòm chạm trổ phức tạp cũng bằng gỗ mun. Một tủ nhỏ khảm ngà voi và phủ veneer gỗ mun có thể xuất xứ từ Sindh thế kỷ XVII, khi đó thuộc Ấn Độ, nay là Pakistan. Nữ chủ nhân ban đầu dùng phòng này để đọc sách và xử lý thư từ riêng.

Bài ảnh của Epoch Times giới thiệu một không gian có cửa sổ vòm chạm khắc và chiếc ghế dài rộng, bọc đệm nhấn nút. Tâm điểm là giường bốn cọc có màn che, nặng một tấn, được chạm từ đá phiến để chuẩn bị đón Victoria và Hoàng thân Albert năm 1859. Theo lời kể được bài nguồn dẫn lại, nữ hoàng không ngủ trên giường vì nó khiến bà liên tưởng đến một ngôi mộ.

Lấy cảm hứng từ lâu đài Hedingham ở Essex, Anh, Penrhyn có những tháp tương ứng với tường chắn, các phần đặc nhô cao và khe hở trên đỉnh tường, cùng vòm và con sơn. Khu cổng đồ sộ còn có các khe bắn hình chữ thập trên tường thành và tháp.

Bao quanh lâu đài là 60 mẫu Anh, khoảng 24 ha, vườn và cây xanh, gồm các khu vườn có tường bao, những luống trang trí theo hình học và các lối đi xuyên rừng.

Theo Deena Bouknight, The Epoch Times. Hai đoạn đối chiếu số đo và chi phí là phần biên tập bổ sung từ National Trust, không thuộc lời của tác giả bài gốc.