Truyện tranh đưa trẻ đến với văn học kinh điển

Bài của Jeff Minick, Epoch Times, đăng ngày 30/9/2026. Tác giả kể về những bộ truyện tranh giúp trẻ làm quen với văn học kinh điển và chia sẻ góc nhìn của mình về việc khuyến khích đọc sách.

Một buổi tối ngay trước Giáng sinh năm 1955, cậu bé Bill Jones năm tuổi cùng cha bước vào nhà thuốc Hall ở Little Rock, Arkansas, để lấy thuốc theo đơn. Trong khi ông Hall và cha trò chuyện, Bill xem giá xoay trưng bày truyện tranh; mỗi cuốn đều có ô chữ nhật vàng nổi bật ở góc trên bên trái. Cậu nhanh chóng thấy một cuốn mang tên “Davy Crockett”. Nhờ chương trình truyền hình do Fess Parker đóng, mọi cậu bé Mỹ thời ấy đều có thể nhận ra vị anh hùng đội mũ da gấu mèo. Bill nài cha mua cuốn truyện.

Trong lời giới thiệu cuốn “Classics Illustrated: A Cultural History”, hiện đã tới lần xuất bản thứ ba, William B. Jones Jr. viết về khoảnh khắc kỳ diệu đã thay đổi cuộc đời ấy.

Cậu hỏi cha những chữ đen lớn trong ô vàng nghĩa là gì. Cha đọc “Classics Illustrated”. Khi cậu hỏi ý nghĩa tên đó, ông trả lời: “Những câu chuyện hay”.

Từ “Davy Crockett”, Bill tìm đến “Moby-Dick”, “Robin Hood”, “Treasure Island” và nhiều tựa khác trong bộ Classics Illustrated mà cậu có thể kiếm được. Jones viết rằng đến tám tuổi, bộ sách đã trở thành điểm tựa cho đời sống tưởng tượng của mình.

Thay vì đóng vai những siêu anh hùng truyện tranh như Batman, Bill và bạn bè nhập vai trong “Ba chàng lính ngự lâm” và “Người Mohican cuối cùng”. Jones nói với Epoch Times rằng những câu chuyện ấy đưa ông đến các nguyên tác, đồng thời mở rộng hiểu biết về tính cách, mục đích và lý tưởng của con người.

Một người mang ước mơ

Trong cuộc phỏng vấn và cuốn sách, Jones kể khá kỹ về Albert Kanter (1897–1973), người nhập cư vào Mỹ cùng gia đình khi còn nhỏ và làm việc chăm chỉ trong ngành bán hàng khi trưởng thành. Khi làm tại New York cho một nhà xuất bản truyện tranh tồn kho, Kanter thất vọng vì các con thích truyện tranh hơn những câu chuyện vượt thời gian trên giá sách. Ông nảy ra ý tưởng kết hợp văn học lớn với truyện tranh.

Jones cho biết kết quả của sự kết hợp bất ngờ ấy là Classics Illustrated gắn với tuổi thơ ông.

Kanter muốn các con đọc văn học kinh điển, nhìn D’Artagnan hoặc Natty Bumppo như anh hùng thay vì Superman hay Captain America. Theo Jones, ông cùng hai người bạn, đều thường đi từ Long Island tới nơi làm việc, góp vốn cho số truyện kinh điển đầu tiên. Họ chọn “Ba chàng lính ngự lâm” vì Kanter yêu câu chuyện đó, ký hợp đồng với một xưởng vẽ truyện tranh tại New York và bắt đầu.

Khi bộ sách ngày càng nhiều và phổ biến trong thập niên 1940–1950, nó cũng bị một số nhà giáo dục cùng những người khác chỉ trích. Họ sợ học sinh dùng truyện tranh thay cho bài đọc ở trường hoặc không bao giờ tìm đến văn học nguyên bản.

Những người điều hành Classics Illustrated cố gắng giảm lo ngại bằng cách không tìm kiếm hay cho phép quảng cáo bên ngoài trong ấn phẩm, khác với nhiều bộ truyện tranh. Họ còn thêm các câu chuyện và kiến thức lịch sử. Chẳng hạn, “Mutiny on the Bounty” có một trang tiểu sử hai tác giả Charles Nordhoff và James Norman Hall, bài viết về vụ mưu sát Franklin Roosevelt, câu chuyện một cuộc đấu tay đôi thời kỳ đầu nước Mỹ và tiểu sử ngắn của huấn luyện viên bóng bầu dục Knute Rockne.

Cuối mỗi câu chuyện luôn có lời khuyến khích độc giả sau khi đọc bản Classics Illustrated hãy tìm niềm vui trong nguyên tác, có thể mượn tại thư viện trường hoặc thư viện công cộng.

Thời nay đã khác

Theo tác giả, với phụ huynh và giáo viên hôm nay, mong muốn của Kanter đưa người trẻ tới tác phẩm kinh điển còn đứng sau vấn đề khiến họ đọc sách nói chung. Nhiều báo cáo đề cập sự giảm sút khả năng đọc tại trường phổ thông Mỹ và việc một số sinh viên không thể đọc trọn tiểu thuyết hoặc bài thơ dài.

Tác giả cho biết các cách giải thích trải từ phương pháp dạy đọc “whole language” không hiệu quả nhưng vẫn được dùng ở một số trường, tới mức gần như nghiện màn hình số và mạng xã hội ở nhiều người trẻ.

Dẫu vậy, vẫn có nhiều học sinh sẵn sàng làm quen với tác phẩm kinh điển. Cũng như giữa thế kỷ XX khi Jones còn nhỏ, nhiều phụ huynh và giáo viên tìm cách khơi hứng thú của trẻ đối với văn học hay. Dưới đây là một số nguồn mà tác giả gợi ý để trẻ làm quen nhân vật và câu chuyện lớn, đồng thời củng cố khả năng đọc.

Tác phẩm kinh điển qua hình vẽ

Trong “Classics Illustrated: A Cultural History”, Jones lần theo lịch sử xuất bản phức tạp của bộ truyện, một quá trình có thể khiến nó chấm dứt. May thay, First Classics và CCS Books ở Anh đã tái bản nhiều tác phẩm, bằng bản sao hoặc phiên bản có chỉnh sửa. Theo tác giả, những ấn bản này vẫn là cách hữu ích để giới thiệu văn học kinh điển cho độc giả nhỏ tuổi.

Saddleback Educational Publishing cung cấp nhiều tác phẩm phù hợp các trình độ đọc. Một số dùng văn xuôi đơn giản, số khác có hình vẽ đầy đủ nổi bật, gồm tác phẩm Shakespeare. Chúng còn có ghi chú và hoạt động cho học sinh.

Tác giả khuyên phụ huynh hoặc giáo viên xem kỹ website để phân biệt phiên bản và chọn cuốn phù hợp. Saddleback có các mẫu đọc trực tuyến miễn phí giúp người xem nhìn bên trong sách.

Để tìm các tác phẩm kinh điển khác dưới dạng truyện tranh, có thể tìm tên sách kèm từ “graphic”. Tác giả lưu ý cần thận trọng trước khi mua nếu không được xem bên trong; một số tiểu thuyết đồ họa quá bạo lực hoặc không phù hợp trẻ nhỏ.

Thêm những tác phẩm dành cho trẻ

Baronet Books, nhãn xuất bản của Waldman Publishing Corporation, phát hành bộ Great Illustrated Classics. Các bản đơn giản hóa kèm tranh vừa nhằm xây dựng kỹ năng đọc cho thiếu niên, vừa giới thiệu kho tác phẩm phương Tây. Theo tác giả, sách có lựa chọn đáng khen các từ có thể còn lạ với người đọc và theo cốt truyện nguyên tác.

Ông nêu ví dụ phần mở đầu “Oliver Twist” của hãng: tiếng thét của một phụ nữ phá tan đêm yên tĩnh trong một thời xa xưa, rồi những tiếng kêu im bặt. Câu chuyện lập tức đưa người đọc tới phòng bệnh ở London và sự ra đời của Oliver.

Bộ Classic Starts do Union Square Kids phát hành hướng tới trẻ từ lớp hai tới lớp bốn. Bộ này có những cuốn từ lâu thu hút trẻ như “Anne of Green Gables”, “Call of the Wild” và “The Jungle Book”, cùng những tác phẩm thường gắn với độc giả lớn hơn như “Moby-Dick” và “Around the World in Eighty Days”.

Tình yêu Classics Illustrated từ nhỏ dẫn Jones đến nguyên tác khi lớn lên, cả trong và sau thời đi học. Niềm yêu thích suốt đời còn thôi thúc ông viết lịch sử bộ sách cùng những biên tập viên, tác giả, họa sĩ của nó, và biên tập, tập hợp một cuốn tiểu luận về Robert Louis Stevenson.

Tác giả kể rằng cũng như Jones và nhiều người khác, ông phát hiện Classics Illustrated khi học tiểu học. Lần đầu ông gặp bộ sách cũng là tại nhà thuốc giữa thập niên 1950: Weatherwax Pharmacy ở thị trấn nhỏ Boonville, North Carolina.

Ông Weatherwax cho phép cậu ngồi dưới sàn khu báo chí để đọc truyện trước khi mua một hai cuốn với giá 15 xu mỗi cuốn. Một số khung hình, như trong “The Man Without a Country” và “A Connecticut Yankee in King Arthur’s Court”, gây ấn tượng sống động đến mức tới nay vẫn còn trong ký ức.

Có nhiều lý do tốt để cho trẻ tiếp xúc tác phẩm kinh điển từ sớm. Theo tác giả, lý do đẹp nhất chính là câu trả lời cha Jones đã đưa ra năm 1955: đó là những câu chuyện hay.

Nguồn: Epoch Times, Jeff Minick, ngày 30/9/2026. Bản dịch đầy đủ nội dung chính.