Một nghiên cứu ghi nhận lượng máu trong não tăng lên ở giai đoạn ngủ REM, trong khi ATP trong tế bào thần kinh giảm. Kết quả trên chuột không đồng nghĩa giấc mơ khiến con người mệt mỏi sau khi thức dậy.
Nhiều người cho rằng nằm mơ là lúc não nghỉ ngơi, thư giãn. Tuy nhiên, theo bài viết ngày 1/10/2026 của Sound of Hope, một thí nghiệm tại Nhật Bản cho thấy bức tranh khác: trong giấc ngủ chuyển động mắt nhanh (REM), giai đoạn gắn liền với hoạt động mơ ở người, lượng máu cung cấp cho não chuột tăng mạnh nhưng năng lượng tế bào thần kinh có thể sử dụng ngay lại giảm xuống.
Bài nguồn dẫn thông tin về nghiên cứu do nhóm Đại học Tohoku thực hiện, đăng trên tạp chí Communications Biology. Khi theo dõi não chuột trong giấc ngủ tự nhiên, nhóm nghiên cứu ghi nhận lượng máu bắt đầu tăng khoảng 50 giây trước khi bước vào giai đoạn REM. Trái lại, nồng độ adenosine triphosphate (ATP), nguồn năng lượng thiết yếu trong tế bào thần kinh, giảm rõ rệt.
Hai diễn biến tạo nên một nghịch lý sinh lý: nguồn cung máu và nguyên liệu chuyển hóa tăng lên, nhưng năng lượng sẵn có trong tế bào thần kinh lại giảm.
Vì sao nhu cầu năng lượng tăng lên?
Sound of Hope trình bày hai cách giải thích được nhóm nghiên cứu thảo luận. Khả năng chính là trong giai đoạn REM, não đang tích cực củng cố trí nhớ và tái tổ chức các khớp thần kinh. Hoạt động truyền thông tin giữa hồi hải mã và vỏ não tạo ra nhu cầu tính toán lớn, làm tiêu hao nhanh năng lượng trong tế bào thần kinh. Một khả năng khác là quá trình vận chuyển chất cung cấp năng lượng giữa các tế bào bị hạn chế, hoặc hiệu suất tổng hợp năng lượng tạm thời biến động.
Đây là những cơ chế có thể giải thích kết quả, chưa phải kết luận rằng nhóm đã xác định đầy đủ nguyên nhân. Nghiên cứu cho thấy não trong lúc ngủ không đơn thuần ngừng hoạt động, mà diễn ra sự điều phối năng lượng phức tạp giữa mạch máu và tế bào thần kinh.
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh thí nghiệm được thực hiện trên chuột. Không thể trực tiếp suy ra rằng việc nằm mơ làm con người mệt mỏi sau khi thức dậy, hay càng mơ nhiều thì cơ thể càng mệt. Kết quả đem lại một hướng nghiên cứu về mối liên hệ giữa giấc ngủ, hoạt động não và trí nhớ.
Dịch đầy đủ nội dung chính theo Sound of Hope, biên tập viên Lý Trí, ngày 1/10/2026. Đối chiếu nghiên cứu “Energy paradox in REM sleep: balancing supply and consumption in brain metabolism”, Yusuke Takahashi, Yoko Ikoma và Ko Matsui, Communications Biology, công bố ngày 27/7/2026. Đề tài được giới thiệu như kiến thức nghiên cứu, không trình bày là phát hiện vừa công bố.