
The Birds of America (Chim châu Mỹ), công trình của họa sĩ kiêm nhà tự nhiên học John James Audubon (1785–1851), gồm 435 bản in mô tả các loài chim sống động ở kích thước thật. Bộ sách từng góp phần khơi dậy những nỗ lực bảo tồn ban đầu và giữ một vị trí quan trọng trong lịch sử mỹ thuật Mỹ.
Hình ảnh mở đầu bộ sách là gà tây hoang dã (Meleagris gallopavo), một trong những bản in nổi tiếng nhất của Audubon. Ông vẽ loài chim này nhiều lần và dùng hình gà tây hoang dã trên cả nhẫn ấn và danh thiếp cá nhân.
Từ thú quan sát chim đến một công trình mỹ thuật
Audubon sinh tại vùng nay là Haiti, là con ngoài giá thú của một thuyền trưởng người Pháp. Thuở nhỏ ông được đưa đến Nantes và do vợ của cha nuôi dưỡng. Ở đây ông bắt đầu quan tâm đến thiên nhiên, nhất là các loài chim, và hội họa. Năm 18 tuổi ông sang Mỹ, rồi trở thành công dân Mỹ năm 1812.
Audubon từng điều hành một cửa hàng ở Henderson, bang Kentucky. Khi ấy, săn, quan sát và vẽ chim là thú riêng. Sau khi công việc buôn bán thất bại, ông biến sở thích thành nghề, đi nhiều nơi trên đất Mỹ để tìm tư liệu. Công trình The Birds of America đã mang lại danh tiếng cho ông.
Các bản khắc trong sách dựa trên tranh của Audubon. Một trong những tranh sơn dầu sớm liên quan đến dự án là Wild Turkey, Cock, Hen and Young (Gà tây hoang dã, con trống, con mái và con non), vẽ năm 1826, hiện thuộc Bảo tàng Nghệ thuật Mỹ Crystal Bridges. Theo bảo tàng, khung cảnh trong tranh yên bình, song quần thể gà tây bản địa đã bắt đầu suy giảm vào thời Audubon. Bản thân ông quan sát và ghi lại xu hướng này.
Người định cư châu Âu và những thế hệ người Mỹ đầu tiên săn gà tây với số lượng lớn. Việc khai thác gỗ, phát quang khi mở rộng vùng định cư tiếp tục thu hẹp sinh cảnh. Đến năm 1920, gà tây hoang dã đã biến mất khỏi 18 trong 39 bang có chúng sinh sống tự nhiên. Khoảng một thập niên sau, số lượng trên lục địa chỉ còn khoảng 30.000 con, theo bài viết trên The Epoch Times.
Bản in ở kích thước thật
Từ năm 2017, The New York Historical trưng bày luân phiên bộ sưu tập Audubon, gồm tranh mẫu màu nước, các bản khắc tương ứng của Robert Havell Jr. và tư liệu liên quan. Các hiện vật được thay định kỳ vì nhạy cảm với ánh sáng. Triển lãm cũng có phần âm thanh tiếng kêu của các loài chim.
Audubon dùng màu ánh kim ở tranh mẫu để diễn tả sắc lông. Giấy khổ lớn gọi là double elephant có kích thước tiêu chuẩn 40 × 26,5 inch. Tờ in của Havell ngắn hơn một chút, 39,5 × 26,5 inch, nhưng bộ bản in vẫn được gọi theo tên khổ giấy đó. Audubon giữ nguyên quyết định vẽ chim theo kích thước thật dù có người gợi ý ông thu nhỏ hình cho tiện in ấn.
Có ý kiến lâu nay cho rằng con gà tây trống ngoái cổ về sau để hình vẽ vừa với khổ giấy. Roberta J. M. Olson, phụ trách danh dự về tranh vẽ tại The New York Historical, đưa ra cách giải thích khác. Theo bà, dáng ngoái đầu phù hợp với tập tính của con trống khi quan sát đàn đi phía sau. Bà dẫn ba tranh sơn dầu trong đó Audubon vẽ cả gia đình gà tây, bao gồm tác phẩm ở Crystal Bridges.
Audubon kết hợp quan sát trực tiếp với khả năng thể hiện chuyển động, dáng vẻ và bộ lông của từng loài. Ông gọi gà tây là một trong những loài chim bản địa thú vị nhất của Mỹ. Theo The Epoch Times, ông cũng thích chọn gà tây làm biểu tượng nước Mỹ hơn đại bàng đầu trắng, một quan điểm bài viết liên hệ với Benjamin Franklin.
Nguồn: The Epoch Times.