Chú thỏ Bugs Bunny có lẽ là một trong những “đại sứ” bất ngờ nhất của nhạc cổ điển. Không chỉ là nhân vật hoạt hình khó quên, chú thỏ còn đưa nhiều người đến với một giai điệu của Felix Mendelssohn qua những phim như Hare Ribbin’ (1944) và The Big Snooze (1946).
Giai điệu ấy thường được gọi là “Khúc hát mùa xuân” (Spring Song), tác phẩm số 6 trong tập Op. 62 và là bản thứ 30 của bộ 48 khúc Bài ca không lời của Mendelssohn. Bài viết gốc giới thiệu bản trình diễn của nghệ sĩ piano Vladimir Horowitz; độc giả có thể nghe qua bài gốc.
Ai lớn lên cùng Looney Tunes có lẽ đã quen với giai điệu lanh lợi, hơi tinh nghịch này đến mức có thể ngân nga theo. Nhưng không phải khán giả nào cũng biết nó xuất phát từ tác phẩm piano của Mendelssohn, một nhà soạn nhạc lớn thời kỳ Lãng mạn đầu thế kỷ XIX. Đặt cạnh những trò đùa trên màn ảnh, nét trữ tình thanh nhã của ông trở thành phần nhạc nền phù hợp với sự nghịch ngợm hài hước.
Nhạc sĩ Carl Stalling, người chuyển soạn và viết nhạc cho nhiều phim hoạt hình ngắn, thường đưa các tác phẩm cổ điển nổi tiếng vào phim. Trong Rhapsody Rabbit, chính Bugs Bunny “trình diễn” bản Hungarian Rhapsody No. 2 của Franz Liszt theo cách khó quên.
Sự kết hợp giữa hoạt hình và nhạc cổ điển đã xuất hiện trước Looney Tunes. Một ví dụ nổi bật là phim Fantasia của Disney năm 1940, xây dựng hình ảnh từ những tác phẩm được chọn như Toccata và Fugue cung Rê thứ của Bach hay Đêm trên núi trọc của Mussorgsky. Bộ phim cho thấy âm nhạc có thể nâng đỡ sức biểu cảm của hình ảnh hoạt họa và mở một hướng kể chuyện mới cho thể loại này.
Vài thập kỷ sau, Warner Bros. đưa sự kết hợp ấy sang hướng châm biếm và hài kịch: Rabbit of Seville gợi nhắc vở Người thợ cạo thành Seville của Rossini, còn What’s Opera, Doc? nhại những mô típ của Richard Wagner. Các phim Looney Tunes sử dụng kỹ thuật thường gọi là “Mickey Mousing”, đồng bộ âm nhạc với động tác trên màn ảnh, với độ chính xác cao. Cách hòa trộn âm thanh và hình ảnh này đã ảnh hưởng đến cách nhiều thế hệ khán giả tiếp xúc với nhạc cổ điển, dù mỗi người có thể đánh giá tác động ấy khác nhau.
Vì sao giai điệu vẫn được yêu thích?
Có thể Mendelssohn không ngờ nhạc của mình lại đến với công chúng qua một con đường khác thường như vậy. Song sức hút của “Khúc hát mùa xuân” không chỉ nhờ phim hoạt hình. Sự chăm chút của nhà soạn nhạc trong từng chi tiết cũng góp phần làm tác phẩm được nhớ mãi.
Hãy nghe phần đệm bằng những nốt móc đơn: các nét trang trí giàu năng lượng thường xuất hiện ở phách yếu, vừa để giai điệu trữ tình có không gian tỏa sáng, vừa tạo cảm giác âm nhạc đang tuôn chảy.
Dù tác phẩm thuộc bộ Bài ca không lời, nhiều người vẫn tò mò liệu đằng sau giai điệu có một lời ca bí mật nào. Khi người bạn Marc-André Souchay hỏi đi hỏi lại về ý nghĩa của chúng, Mendelssohn trả lời trong một bức thư rằng người ta thường phàn nàn âm nhạc quá mơ hồ, không rõ nên nghĩ gì khi nghe, trong khi lời nói thì ai cũng hiểu. Với ông, điều ngược lại mới đúng: ngay cả từng từ ngữ cũng có thể mơ hồ, dễ bị hiểu sai hơn âm nhạc chân thật, thứ có thể lấp đầy tâm hồn bằng “ngàn điều” mà lời nói khó chuyển tải.
Nguồn: George Cai, The Epoch Times, 6/9/2026, “Tune in Today: Unexpected Popularization of Mendelssohn’s ‘Spring Song’”. Bản dịch biên tập từ bài gốc.