Lớp bánh nếp mềm bọc nhân đậu đỏ của daifuku gợi lại một hành trình dài của mochi trong đời sống Nhật Bản: từ lễ nghi, ngày Tết đến những hàng quà thời Edo.
Ngày nay, daifuku là một loại wagashi quen thuộc ở Nhật Bản. Chiếc bánh nhỏ có lớp vỏ trắng, mềm và dẻo, ôm lấy nhân đậu đỏ ngọt. Để hiểu món bánh này, trước hết cần hiểu lớp vỏ làm từ mochi — loại bánh được chế biến bằng cách hấp gạo nếp rồi giã cho đến khi các hạt gạo hòa thành khối dẻo.
Hạt gạo trong lễ nghi
Trong xã hội gắn với trồng lúa, vụ thu hoạch nuôi sống con người và đánh dấu nhịp điệu của một năm. Người Nhật dùng gạo làm thực phẩm thường ngày, nấu rượu và chế biến thành những món dâng trong lễ nghi; mochi cũng có mặt trong số ấy. Gạo đã hấp được giã nhiều lần, mất hình dạng hạt ban đầu và trở thành khối dẻo có thể chia ăn hoặc nặn theo hình dáng dành cho dịp lễ.
Phong tục ấy hiện rõ vào đầu năm. Người Nhật bày kagami mochi, thường gồm hai khối mochi tròn đặt chồng lên nhau, phía trên có quả cam và đồ trang trí. Đây là vật dâng để đón vị thần của năm mới theo tín ngưỡng dân gian. Khi lễ qua đi, gia đình hạ bánh xuống, chia ra rồi nấu hoặc nướng để ăn. Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản giới thiệu phong tục này như một phần văn hóa ẩm thực đầu năm.
Mochi trở thành bánh ngọt
Mochi còn được nướng, nấu và ăn cùng rau, cá hoặc các thực phẩm khác. Theo thời gian, trong thế giới wagashi, bánh nếp cũng được kết hợp với nhân đậu và đường. Đậu đỏ có lịch sử lâu dài trong ẩm thực Nhật; nhân đậu dần trở thành một loại nhân phổ biến của bánh truyền thống.
Khi vị ngọt ngày càng quen thuộc, lớp mochi mềm bọc lấy nhân đậu tạo nên một món ăn vừa dẻo vừa ngọt. Daifuku hình thành trong dòng phát triển ấy, song không nên hiểu chiếc bánh daifuku hiện nay chính là bánh dâng lễ ngày trước: chúng thuộc cùng một truyền thống dùng mochi, còn daifuku có lịch sử riêng.
Daifuku trên phố thời Edo
Đến thời Edo, daifuku trở thành món ngọt quen thuộc hơn với người dân. Theo một cách giải thích về tên gọi, tiền thân của nó từng được gọi là harabuto mochi — bánh “no bụng” — vì có kích thước lớn và nhân bên trong. Về sau, bánh nhỏ hơn, nhân ngọt hơn và tên gọi “daifuku” mang thêm nghĩa may mắn.
Hiệp hội Wagashi Nhật Bản lưu ý đây là một trong các cách lý giải nguồn gốc tên bánh; việc bánh được bán ở cửa hàng bắt đầu từ thời Edo. Ở Edo đông đúc, hàng quán ven đường đưa nhiều món ăn làm sẵn đến với cư dân. Vào mùa lạnh, người bán làm nóng daifuku; lớp mochi mềm bên ngoài và nhân đậu bên trong vừa giúp lót dạ vừa chiều vị ngọt.
Một chiếc bánh nhỏ vì thế gói trong nó nhiều lớp sinh hoạt: hạt gạo từ ruộng đồng, mochi trong lễ nghi, món bánh dịp năm mới và món quà của đô thị thời Edo. Daifuku hôm nay vẫn giữ dấu nối với lịch sử ấy trong lớp vỏ dẻo và nhân đậu quen thuộc.
Nguồn: SecretChina; Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản; Hiệp hội Wagashi Nhật Bản.