Trong bài điểm sách của Mark Lardas trên The Epoch Times, tiểu thuyết The Violin Maker của M. Terrill đan xen hai thời đại qua một cây đàn cello cổ: một thợ làm đàn tại Italy cuối thế kỷ XVII và một chuyên gia thẩm định nhạc cụ ở New York thập niên 1950.
Thomas Barlow là người buôn bán, chế tác, thẩm định và sửa chữa nhạc cụ dây tại New York những năm 1950. Ông am hiểu đàn vĩ cầm cuối thế kỷ XVII. Jonathan DeWitt, bạn học đại học và đồng đội thời chiến của ông, nhờ thẩm định một cây cello Italy cũ. Cây đàn trước đó được xác định là tác phẩm của Andrea Guarneri, một nghệ nhân nổi tiếng ở Cremona. Nếu có một kết luận thẩm định độc lập xác nhận điều này, giá bán của nó sẽ tăng.
Ở Mantua vào thập niên 1690, Pietro Guarneri vừa là nhạc công trưởng, vừa là người chế tác nhạc cụ. Ông chỉ huy các nhạc công của Nữ công tước Anna Gonzaga, dạy nhạc tại Ospedale, một cô nhi viện dành cho các bé gái, và làm đàn vĩ cầm trong xưởng ở nhà. Vợ và con trai sơ sinh của ông qua đời khi sinh nở. Cùng lúc đối mặt nỗi đau đó, ông vướng vào những mưu đồ chính trị quanh nữ công tước.
Pietro có một người học việc phải giấu danh tính: Elena, cô bé mồ côi tại Ospedale. Ông bí mật dạy em nghề làm đàn vì các nữ tu điều hành cô nhi viện sẽ không cho phép việc ấy.
Barlow và Pietro không bao giờ gặp nhau, nhưng câu chuyện của họ gắn với cùng một nhạc cụ. Theo cách tiểu thuyết kể, Pietro đã chế tác cây cello mà Barlow thẩm định ở thế kỷ XX. Tác giả luân phiên các chương giữa hai thời đại: cuộc truy tìm nguồn gốc cây đàn của Barlow và những sự việc xảy ra với Pietro sau khi ông nhận một đơn đặt hàng làm cello không mong muốn.
Một bí ẩn, nhiều câu hỏi
Bí ẩn trung tâm là ai đã làm ra cây cello mà Barlow đang xem xét. Nhưng cuốn sách còn đặt câu hỏi về mối bất hòa giữa Barlow với người bạn cũ DeWitt, đến mức Barlow ban đầu định từ chối nhận việc; về xung đột giữa Pietro với nữ công tước; và về những bí mật ông cố giữ để tránh bị cuốn vào các mưu tính chính trị.
Theo Lardas, mỗi lời giải lại mở ra một câu hỏi mới. Hành động của Pietro thường đem đến cho độc giả câu trả lời mà Barlow, người sống nhiều thế kỷ sau, chưa thể biết. Vì vậy, hai tuyến truyện trở nên gắn bó hơn và sức căng của cả hai cũng tăng dần.
Nghề làm đàn và thẩm định trở thành một phần của cốt truyện
Người điểm sách nhận xét đây không đơn thuần là truyện trinh thám. Terrill đưa vào thế giới thẩm định đàn và biểu diễn dàn nhạc giữa thế kỷ XX, song song với nghề chế tác nhạc cụ dây tại Italy cuối thế kỷ XVII.
Ở tuyến truyện hiện đại, tác giả cho thấy sự phức tạp của việc định tuổi nhạc cụ và những cách “nâng cấp” kết quả thẩm định, khiến một cây đàn có vẻ cổ hơn hoặc được cho là do một nghệ nhân danh tiếng hơn làm ra. Ở tuyến truyện lịch sử, bà miêu tả thời kỳ rực rỡ của nghề làm đàn tại Italy qua bối cảnh các tên tuổi Stradivari, Guarneri và del Gesù, cùng các công đoạn đục, lắp ráp và phủ véc-ni.
Những chi tiết kỹ thuật này phục vụ diễn biến câu chuyện: chúng tạo manh mối và cả hướng đánh lạc hướng. Độc giả khám phá hai thời đại qua chính công việc mà Barlow và Pietro theo đuổi, thay vì đọc một phần giải thích tách rời về nhạc cụ.
Hai thế giới và các nhân vật lịch sử
New York của Barlow có quán ăn bình dân, quán bar tồi tàn và căn hộ thiếu tiện nghi, bên cạnh giới bảo trợ nghệ thuật giàu có. Trong đời sống của thời ấy, thuốc lá, rượu, những cuộc ẩu đả, tàu hỏa và điện thoại công cộng đều hiện diện.
Trong khi đó, Mantua của Pietro là một thế giới bị bao phủ bởi các mưu đồ chính trị khi vai trò của các thành bang Italy suy giảm. Công việc diễn ra dưới ánh sáng ban ngày và dựa vào sức người; tín ngưỡng cùng các vai trò truyền thống định hình đời sống.
Terrill kết hợp nhân vật hư cấu với người có thật. Ở tuyến New York có nhà buôn và phục chế đàn Emil Hermann, mẹ con Anna và Huguette Clark, cùng các nhạc công Robert Maas và Oswald Schilbach. Pietro Guarneri, gia đình ông, Anna và Ferdinando Gonzaga thuộc tuyến Italy cũng là các nhân vật lịch sử được đưa vào tiểu thuyết.
Lardas đánh giá tác giả đã lồng ghép các chi tiết lịch sử và hư cấu một cách thuyết phục. Ông cho rằng hai tuyến truyện tiến tới một cao trào mạnh và kết thúc thỏa đáng; bối cảnh của từng thời kỳ cũng được giữ nhất quán. Ông khuyến nghị cuốn sách.
The Violin Maker, tác giả M. Terrill, do Koehler Books phát hành ngày 13/10/2026; bản bìa cứng dài 342 trang.
Nguồn và tác giả bài điểm sách: Mark Lardas, The Epoch Times (21/10/2026). Bài viết trình bày nhận xét của tác giả về một tác phẩm hư cấu; các tình tiết trong tiểu thuyết không được trình bày như sự kiện lịch sử đã xác nhận.