Gia đình mở rộng là một nguồn nâng đỡ
Giáo sư Anthony B. Bradley cho rằng quan niệm một gia đình hạt nhân hoàn toàn tự lo mọi việc chưa phản ánh hết cách các gia đình vận hành. Ông nhấn mạnh mạng lưới người thân, đặc biệt là ông bà, có thể hỗ trợ cha mẹ và việc nuôi dạy trẻ. Trong một bài viết riêng, Bradley tập trung vào những gia đình sống gần bà ngoại, với điều kiện hai mẹ con có quan hệ tốt; theo ông, sự gần gũi ấy đôi khi quan trọng hơn việc chạy theo một công việc lương cao.
Larson dẫn các kết quả mà Bradley nêu để giải thích vì sao ông chú ý đến vai trò của bà ngoại. Theo các nghiên cứu được Bradley tổng hợp, bà ngoại có thể hỗ trợ người mẹ trong thai kỳ và sau sinh. Một số nghiên cứu ghi nhận sự hiện diện của bà ngoại liên hệ với ít vấn đề cảm xúc, hành vi hơn ở những trẻ đã trải qua biến cố bất lợi. Trong một tổng quan gồm 45 nghiên cứu ở nhiều châu lục, 69% nghiên cứu tìm thấy mối liên hệ thuận lợi giữa sự tham gia của bà ngoại và khả năng sống sót của trẻ.
Ở một nghiên cứu tại miền nam Ethiopia, những trẻ có thể tiếp xúc với bà ngoại cao hơn so với tuổi và có khả năng sống qua ba tuổi lớn hơn 25% so với nhóm đối chiếu. Bài nguồn cũng nhắc đến quan sát rằng các phụ nữ sống gần mẹ mình có con sớm hơn, khoảng cách giữa các lần sinh ngắn hơn và nhiều con sống đến tuổi trưởng thành hơn. Đây là kết quả tại những nhóm, địa điểm và điều kiện cụ thể; không có nghĩa mọi gia đình phải sống cùng hoặc sống gần bà ngoại mới nuôi con tốt.
Vai trò của ông bà vượt ra ngoài việc trông trẻ
Larson lưu ý rằng không chỉ bà ngoại mới có thể tạo ảnh hưởng tích cực. Qua nhiều năm trải nghiệm thành công và thất bại, ông bà có thể trao cho con cháu ký ức, lời khuyên và một cảm giác ổn định. Sean Brotherson, Brenda Langerud và Divya Saxena của Đại học Bang North Dakota mô tả ông bà như người kể chuyện, người ghi nhớ lịch sử gia đình, người lắng nghe và người nối quá khứ với tương lai.
Ngay cả khi không trực tiếp nuôi trẻ, ông bà vẫn có thể nâng đỡ cha mẹ bằng sự hiện diện, lòng tốt, kinh nghiệm và đôi khi cả trợ giúp vật chất. Tuy nhiên, mỗi người có tính cách và hoàn cảnh khác nhau; không thể đòi hỏi mọi ông bà đảm nhận cùng một cách chăm sóc hoặc cùng một mức độ tham gia.
Năm cách hiện diện trong đời cháu
Dựa trên tài liệu của nhóm Đại học Bang North Dakota, bài viết giới thiệu năm kiểu vai trò thường gặp. Có người giữ nề nếp như bậc trưởng thượng, coi trọng truyền thống và những kỳ vọng của gia đình. Có người gần cháu qua trò chơi và sự vui vẻ. Có người làm cha mẹ thay thế, gánh trách nhiệm chăm sóc chính. Cũng có người giữ khoảng cách, chỉ gặp gỡ vào những dịp lớn; người khác lại nổi bật ở khả năng cho lời khuyên và nguồn lực.
Một người có thể kết hợp nhiều vai trò. Bởi vậy, câu hỏi hữu ích với mỗi gia đình không phải ông bà phải theo một khuôn mẫu nào, mà là họ có thể tham gia ra sao trong giới hạn sức khỏe, quan hệ và sự đồng thuận giữa các thế hệ.
Một mối quan hệ có giá trị tự thân
Larson cho rằng sự hỗ trợ của ông bà có thể giúp cha mẹ trẻ có thêm thời gian, sự khích lệ và chỗ dựa khi nuôi con. Nhưng ngoài những ích lợi thực tế, quan hệ giữa ông bà và cháu còn đáng quý vì chính sự gắn bó ấy. Một người lớn tuổi có thể chậm lại để cùng trẻ quan sát một con ốc sên hay một con chim, nghe trẻ hỏi và kể cho trẻ nghe chuyện nhà. Trẻ được biết mình đến từ đâu, còn ông bà được đồng hành với một thế hệ đang lớn lên.
Bài viết đề cao sự tham gia tự nguyện và bền bỉ của gia đình mở rộng. Với những nhà sống xa nhau hoặc có quan hệ phức tạp, thông điệp cốt lõi vẫn là dành cho trẻ những người lớn đáng tin cậy, biết lắng nghe và giữ mối liên hệ qua thời gian.
Nguồn: Walker Larson, “Why Grandparents Matter More Than Ever”, The Epoch Times, 28/7/2026. Bài nguồn dẫn tài liệu về vai trò ông bà của Đại học Bang North Dakota.