Tác giả: Michelle Plastrik, Epoch Times.
Họa sĩ Mỹ George Caleb Bingham (1811–1879), chủ yếu tự học, sinh tại Virginia rồi theo gia đình tới lãnh thổ Missouri khi còn nhỏ, trước khi nơi đây trở thành một tiểu bang. Ông là họa sĩ đầu tiên thực sự xuất thân từ miền biên viễn phía Tây nước Mỹ và đưa khu vực ấy vào tác phẩm. Bingham chuyên tranh sinh hoạt, thuộc những đại diện hàng đầu của thể loại này tại Mỹ thế kỷ XIX.
Ông nổi tiếng với tranh lấy bối cảnh dọc sông Missouri và Mississippi, vừa lý tưởng hóa vừa ghi lại đời sống hằng ngày. Tác phẩm nổi tiếng nhất là The Jolly Flatboatmen, vẽ năm 1846, hiện thuộc Phòng trưng bày Nghệ thuật Quốc gia Mỹ (NGA).
Tranh sinh hoạt Mỹ
Trước khi chuyển sang cảnh đời dọc hai tuyến sông thương mại quan trọng của quốc gia đang mở rộng, Bingham là họa sĩ chân dung lưu động. Tranh ông có những kiểu nhân vật miền Tây như người lái thuyền, buôn da thú, đánh bài, vốn xa lạ với cư dân đô thị Bờ Đông, những người háo hức đón nhận tác phẩm. Ông khai thác các biến thể của đề tài người đi thuyền vui vẻ suốt nhiều thập niên, đồng thời có sự nghiệp chính trị lâu dài ở Missouri.
Dù ít được đào tạo chính quy, Bingham tạo tác phẩm tinh tế nhờ học sách hướng dẫn vẽ và bản khắc nghệ thuật châu Âu lịch sử. Bức The Jolly Flatboatmen tại NGA bố trí nhân vật thành hình kim tự tháp, tạo ảo giác không gian lùi sâu. Bố cục tam giác lấy cảm hứng từ nghệ thuật Phục hưng.
Buôn bán trên sông là đời sống vất vả, nhưng tranh Bingham cho thấy hình ảnh lãng mạn: những người đi thuyền chơi nhạc, múa và vui đùa khi trôi xuôi Mississippi trên thuyền đáy bằng chở hàng. Niềm vui tỏa ra ấm như ánh nắng phủ lên sông và con người.
Sự am hiểu chi tiết thực tế xuất hiện khắp tranh. Hàng hóa có chăn và da gấu mèo. Một áo đang phơi; con gà tây lộ qua thùng nan dưới chân người múa. Bên người kéo đàn vĩ cầm, một người khác dùng ngón tay gõ chảo kim loại, tăng không khí chân thực.
Bố cục NGA nổi tiếng nhất nhờ bản in được American Art-Union phổ biến khắp nước sau khi mua tranh từ Bingham năm 1847. Sau năm đó, công chúng không biết tranh gốc ở đâu. May mắn là nó được giữ an toàn trong bộ sưu tập tư nhân qua nhiều thế hệ.
Năm 1952, người sở hữu báo vị trí cho một sử gia nghệ thuật. Khoảng 34 năm sau, gia đình bán cho nhà sưu tập Richard A. Manoogian với giá 6 triệu USD, mức cao nhất trả cho một tranh Mỹ khi ấy. Năm 2015, ông bán cho NGA.
Một biến thể khác là Jolly Flatboatmen in Port năm 1857, thuộc Bảo tàng Nghệ thuật Saint Louis, lấy bối cảnh bến cảng St. Louis. Người đi thuyền tiếp tục bố trí hình kim tự tháp và tự vui chơi. Một thuyền khác bên cạnh có thủy thủ quan sát; các thuyền neo ở bến, thay vì trôi xuôi sông.
Bảo tàng nhận xét dù nhà văn đầu thế kỷ XIX tả người lái thuyền đáy bằng là thô bạo, ồn ào, sống bên lề xã hội, những lao động sông nước má hồng của Bingham có vẻ tinh nghịch hơn là đe dọa.
Bức The Jolly Flatboatmen của Quỹ Nghệ thuật Mỹ Terra từng được cho là vẽ năm 1848, nay định niên đại 1877–1878, ít lâu trước khi Bingham mất. Gần cuối đời, ông quay lại đề tài đã tạo dấu ấn. Lần này người múa cầm mũ một tay, khăn đỏ tay kia, cười nhìn thẳng khán giả; trong tranh NGA, nhân vật búng ngón tay và nhìn xuống.
Bố cục kim tự tháp vẫn giữ, nhưng ở bản muộn, tư thế nhân vật chính gợi tượng thần rừng satyr đang múa thời Hy Lạp hóa. Quỹ Terra nhấn mạnh dải vải đỏ người múa vẫy làm nổi bật sự tương ứng giữa toàn bộ bố cục và bức The Raft of the Medusa năm 1819 của Théodore Géricault (1791–1824), hiện ở Louvre, tác phẩm Bingham có thể biết qua bản khắc.
Khi Bingham vẽ phiên bản này, đời sống sông nước thời trẻ của ông đã qua, được thay bằng tàu hơi nước rồi đường sắt. Ngày nay cách sống đó càng xa người Mỹ hiện đại, nhưng tranh vẫn thu hút người xem vì ghi lại một thời điểm nền tảng trong lịch sử Mỹ.
Nguồn: Epoch Times.