Trong thế kỷ XIX, gia đình Moran có vị trí nổi bật trong nghệ thuật Mỹ. Các thành viên theo đuổi hội họa, ký họa, khắc axit, khắc bản và nhiếp ảnh; đề tài sở trường trải từ biển cả, phong cảnh và động vật đến những cảnh sinh hoạt thời thuộc địa.
Câu chuyện bắt đầu từ người anh cả trong bốn anh em của một gia đình thợ dệt thủ công nhập cư từ Anh. Năm 1844, họ tới định cư tại Philadelphia sau khi công việc dệt ở Lancashire không còn mang lại kế sinh nhai.
Một nghệ sĩ trong dòng họ ấy, John Leon Moran (1864–1941), kết hợp nền tảng đào tạo vững vàng với đôi mắt sáng tạo và tiếp tục làm việc tới tận thế kỷ XX.
Cội nguồn nghệ thuật
John Leon chào đời ngày 4/10/1864 tại Philadelphia. Cha ông là Edward Moran, người anh cả trong gia đình Moran và cũng là người được ghi nhận đã đưa cả dòng họ tới hội họa cùng nhiều ngành nghệ thuật khác. Để tránh nhầm với người chú cùng tên John, một nhiếp ảnh gia phong cảnh có nhiều đổi mới, ông thường dùng tên Leon Moran.
Giống người anh Edward Percy Moran, Leon được cha trực tiếp dạy những bài học nghệ thuật đầu tiên và gần như lớn lên trong xưởng vẽ của ông. Edward hướng dẫn, đào tạo các con như từng dạy hai người em Thomas và Peter kỹ thuật sơn dầu. Có thời điểm, ông còn lần lượt dùng chung xưởng vẽ với từng người em.
Leon học tập chính quy dưới sự hướng dẫn của cha tại Học viện Mỹ thuật Pennsylvania ở Philadelphia. Năm 1878, khi 14 tuổi, ông cùng cha và người anh Percy tới London và Paris để nghiên cứu kỹ thuật mỹ thuật tại các học viện ở đó.
Ở Paris, ông làm quen với trường phái Barbizon, một phong trào nghệ thuật mang tên một ngôi làng Pháp. Trường phái này chú trọng cách thể hiện phong cảnh đẹp đẽ một cách mềm mại, giàu chất thơ nhưng vẫn chân thực. Người chú Peter và người cô Mary của Leon cũng thể hiện phong cách ấy trong những tác phẩm khắc axit.
Năm 1879, ông trở về Mỹ và tiếp tục học với cha trong một xưởng vẽ tách biệt với ngôi nhà.
Tạo dựng tên tuổi riêng
Leon có thể dễ dàng dựa vào uy tín của cha, nhưng từ đầu thập niên 1880, ông đã bắt đầu gây dựng danh tiếng đáng trọng bằng chính tài năng của mình. Năm 1881, ông trưng bày bức tranh màu nước đầu tiên tại Học viện Thiết kế Quốc gia.
Ở giai đoạn đầu sự nghiệp, màu nước là chất liệu ông lựa chọn, và ông trở thành thành viên suốt đời của Hội Màu nước Mỹ. Dẫu vậy, người ta từng nhận xét Moran đến với việc vẽ “tự nhiên như chim non đến với việc bay”.
Cũng trong năm ấy, American Art Review viết rằng “họa sĩ trẻ tài hoa này, người đã có cá tính rõ nét ở độ tuổi mà các nghệ sĩ Mỹ thường mới bắt đầu học vẽ, có thể được xếp vào những gương mặt mạnh nhất của thế hệ nghệ thuật mới”.
Người viết bài bình luận tiếp tục chỉ ra nét Mỹ riêng biệt trong phong cách của Moran thời trẻ: “Ngoại trừ một năm học tại Pháp, ông Moran làm việc hoàn toàn ở Mỹ và dưới những ảnh hưởng của Mỹ”.
Bài bình luận nhận xét tranh của ông dung hòa những phẩm chất Pháp và Mỹ: sự rực rỡ, sinh động, táo bạo và thanh lịch mang nét Pháp; kỹ thuật điêu luyện cùng sự tận tâm trong nghệ thuật cũng mang dấu ấn Pháp, nhưng hòa trong đó là tính độc đáo, tự chủ và độc lập của người Mỹ.
Luôn mong muốn nâng cao kỹ thuật, năm 1883, Leon bắt đầu học tại Học viện Thiết kế Quốc gia ở thành phố New York, nơi sau này ông mở xưởng vẽ riêng. Về sau, ông dùng chung một xưởng trong thành phố với anh trai, cũng là họa sĩ Percy Moran.
Hai anh em còn làm việc cùng nhau tại cộng đồng nghệ sĩ mùa hè ở East Hampton, Long Island. Khoảng năm 1900, Leon chuyển tới Plainfield, New Jersey, mở xưởng vẽ và tham gia Hiệp hội Nghệ thuật Plainfield. Năm 1906, ông bắt đầu mở các lớp dạy vẽ hình và hội họa tại đây.
Người họa sĩ chân dung
Phần lớn thành viên gia đình Moran chuyên về phong cảnh. Dù chọn sơn dầu, màu nước, ký họa, khắc axit hay cả nhiếp ảnh, họ thường hướng tới việc miêu tả thiên nhiên và động vật hoang dã. Leon cũng có thể vẽ phong cảnh xuất sắc, nhưng sở trường của ông là chân dung.
Ông nghiên cứu trang phục Pháp, Anh và Mỹ trong lịch sử, rồi vận dụng kiến thức ấy để sáng tạo những cảnh mang đề tài lịch sử. Ông chia sẻ mối quan tâm này với người anh của mình.
Trong khi Percy thường miêu tả những cảnh có đông người, Leon thường tập trung vào một nhân vật. Nhân vật ấy thường là một thiếu nữ xinh đẹp với gương mặt thanh tú và trang phục được thể hiện tỉ mỉ. Ông sáng tác những chân dung duyên dáng này bằng cả hội họa lẫn khắc axit.
Sinh thời, tranh của Leon Moran thường xuyên xuất hiện tại nhiều địa điểm triển lãm, gồm Học viện Thiết kế Quốc gia (1881–1898), Hiệp hội Nghệ thuật Brooklyn (1881–1885), Viện Nghệ thuật Chicago (1888–1920), Câu lạc bộ Nghệ thuật Philadelphia (1893), Học viện Mỹ thuật Pennsylvania (1901), Hội Nghệ thuật Mỹ tại Philadelphia (1902, huy chương vàng) và Independent Artists (1921).
Ông qua đời năm 1941, nhưng di sản và tài năng vẫn hiện diện qua những tác phẩm đẹp đẽ mà ông để lại.
Theo The Epoch Times, thuộc loạt bài về gia đình nghệ sĩ Moran.