Trong thời đại số, nhiều người nhận thấy mọi người ít cầm sách đọc hơn, trong khi điện thoại và máy tính bảng thường xuyên ở bên để xem video ngắn hoặc chơi trò chơi trực tuyến. Công nghệ càng phát triển, nhiều cha mẹ càng lo con không thích đọc sách từ nhỏ. Các chuyên gia vì thế đưa ra một số cách giúp cha mẹ đồng hành, xây dựng thói quen đọc tốt cho trẻ.
Dạy trẻ yêu đọc sách là bài toán khó của nhiều gia đình, đồng thời là vấn đề lâu nay trong giáo dục. Theo tạp chí CommonWealth của Đài Loan được bài nguồn dẫn, tại Mỹ những năm gần đây xuất hiện tranh luận về phương pháp dạy đọc hiệu quả dựa trên khoa học đọc, đồng thời tác động tới cải cách chương trình học. Điều đó cho thấy tầm quan trọng bền lâu của chủ đề này.
Làm thế nào để trẻ nhỏ thích đọc? Ngoài việc đặt sách ở nơi thuận tay lấy trong nhà, các chuyên gia cho rằng cách tốt nhất là người lớn đọc cùng trẻ. Việc cha mẹ và con cùng đọc có thể hỗ trợ sự phát triển não bộ, ngôn ngữ và cảm xúc của trẻ nhỏ, đồng thời làm sâu sắc thêm sự giao tiếp trong gia đình.
Ngay cả khi con đã tự nhận mặt chữ, người lớn đọc cùng vẫn là cách tốt để vun bồi thói quen. Nếu có thể, mỗi ngày hãy dành một khoảng thời gian cố định đọc cùng con; dù chỉ vài phút ngắn ngủi cũng có ích cho việc hình thành thói quen.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Harvard EdCast, giảng viên Trường Giáo dục sau đại học Harvard Pamela Mason gợi ý: muốn nuôi dưỡng tình yêu đọc sách thì không thể chỉ áp dụng cách bắt buộc trẻ đọc đủ một khoảng thời gian mỗi ngày như trước, mà cần kết hợp nhiều yếu tố để việc đọc trở nên thú vị.
- Người lớn làm gương để trẻ được nhìn thấy và cùng đọc từ nhỏ.
- Xem việc đọc như ăn uống: cung cấp nguồn thức ăn tinh thần đa dạng.
- Người lớn cung cấp sách, để trẻ tự quyết định đọc gì.
- Chọn sách có độ khó phù hợp, đừng yêu cầu con tiến quá nhanh.
- Đừng ép con đọc hết một cuốn sách. Sẵn lòng đọc và tiếp tục đọc đã là khởi đầu tốt.
- Nếu đọc vài trang rồi dừng, người lớn có thể cùng tìm hiểu, trao đổi để tìm cuốn sách con thích.
- Giúp con hiểu đọc sách là nguồn quan trọng để tìm cách giải quyết vấn đề.
- Tìm hiểu giáo viên cho con đọc sách gì, cùng con trao đổi nội dung. Gia đình và nhà trường hợp tác để đồng hành với con.
Người lớn có thể tận dụng thư viện gần nhà, lựa sách phù hợp theo sở thích của con và để con quyết định mục tiêu đọc; cũng có thể cho trẻ tự chọn sách. Trẻ cứ chọn đi chọn lại một cuốn cũng không sao, bởi qua đó người lớn có thể hiểu sở thích và suy nghĩ của con.
Trong lúc đọc cùng, có thể hỏi con nghĩ gì về một bức tranh, một đoạn văn hoặc câu chuyện. Khi con đã đọc một thời gian, hãy khuyến khích con chọn một cuốn quen thuộc để “đọc” cho người lớn nghe, hoặc chia sẻ suy nghĩ và cảm xúc.
Đọc vốn nên là việc thú vị. Khi trẻ thiếu hứng thú, không nhất thiết phải đọc hết câu chuyện. Các chuyên gia khuyên tránh giọng điệu gây sức ép hoặc kiểm soát bằng áp lực cao; thay vào đó, lấy sự ấm áp và hỗ trợ làm nền tảng, áp dụng cách giao tiếp hiệu quả, trong đó có ngôn ngữ cung cấp thông tin cho trẻ.
Chẳng hạn, một số cha mẹ ra lệnh con phải đọc hết cuốn sách. Cách nói ấy thường tạo gánh nặng và khiến trẻ chống đối.
Người lớn có thể thay cách nói để gợi trẻ suy nghĩ, khơi mở tiềm năng bên trong: “Vì sao con không thích cuốn này?”, “Con không muốn đọc cuốn này, vậy con muốn đọc cuốn thú vị nào?”, “Con nghĩ vì sao chúng ta cần học cuốn sách này?”, hoặc “Lát nữa sẽ có giờ chơi; nếu con đọc trước thì lát nữa có thêm thời gian làm điều con muốn”.
Điểm cốt yếu trong đối thoại cha mẹ – con cái thường nằm ở việc đổi góc nhìn. Khi người lớn trước hết đặt xuống tiêu chuẩn của mình, quan sát kỹ điều con hứng thú nhất và xuất phát từ góc nhìn của con, nỗ lực giúp trẻ yêu đọc sách mới tránh trở thành lực cản.
Tác giả: Vân Du. Dịch đầy đủ nội dung chính từ SecretChina, bài nguồn đăng ngày 6/6/2026.