Dạo bước trong những con phố cổ Cambridge, người ta nghe tiếng chuông ngân giữa các trường học. Trong thành phố nổi tiếng với những học viện, tiếng chuông và không khí sách vở, văn hóa còn hiện diện trên phố và trong từng công trình. Đi dọc phố Trumpington, một tòa nhà tân cổ điển trang nghiêm, thanh nhã hiện ra: Bảo tàng Fitzwilliam, kho báu nghệ thuật của Đại học Cambridge.
Fitzwilliam là bảo tàng đại học về nghệ thuật và khảo cổ học. Bảo tàng được thành lập năm 1816 từ di sản của Richard Fitzwilliam, Tử tước Fitzwilliam thứ bảy, một quý tộc Ireland yêu sưu tầm và học thuật. Ông để lại cho Đại học Cambridge bộ sưu tập nghệ thuật, thư viện cùng 100.000 bảng Anh nhằm xây dựng một bảo tàng phục vụ việc học hỏi.
Mặt ngoài bảo tàng mang phong cách tân cổ điển với hàng cột Corinth lớn và những bậc thềm cao, tạo cảm giác trang nghiêm. Bên trong, không gian thay đổi từ những phòng trưng bày rộng, sáng đến các khu cổ vật dịu tối, yên tĩnh. Hành lang, trần nhà và cầu thang có những chi tiết trang trí thanh nhã, gợi không khí của một cơ sở học thuật đồng thời là nơi dành cho nghệ thuật.
Bộ sưu tập trải rộng qua nhiều nền văn minh và thời đại. Đến đây giống như đi trong một hành lang thời gian: từ Ai Cập cổ đại, Hy Lạp, La Mã, qua châu Âu thời Trung cổ và Phục Hưng, rồi đến hội họa và nghệ thuật trang trí cận, hiện đại.
Di sản của một nhà sưu tầm
Richard Fitzwilliam vào học tại Trinity Hall, Cambridge, năm 1761. Ông thừa hưởng từ ông ngoại Matthew Decker, một thương nhân Anh gốc Hà Lan, bộ sưu tập lớn tranh Hà Lan thế kỷ XVII, cùng nhiều bản in của các bậc thầy xưa.
Ông đặc biệt yêu âm nhạc, từng đi Tây Ban Nha, Italy và Pháp để thu thập bản nhạc chép tay, bản nhạc in sớm. Một báu vật là tập nhạc Fitzwilliam Virginal Book dành cho đàn phím, ông mua từ một nhà buôn sách ở Edinburgh.
Cuối thế kỷ XVIII, trong các cuộc bán bộ sưu tập Orléans, Fitzwilliam mua thêm nhiều tác phẩm nổi bật. Trong số đó có Venus, Cupid and a Lute Player của Titian và Mercury, Herse and Aglauros của Veronese, về sau trở thành những tác phẩm quan trọng của bảo tàng.
Theo hồ sơ của chính bảo tàng, khoản 100.000 bảng và các bộ sưu tập là di sản ông để lại trong di chúc; tiền được dùng xây bảo tàng sau khi ông qua đời năm 1816. Từ thế kỷ XIX, những đóng góp của giới học giả và công chúng tiếp tục làm bộ sưu tập phong phú hơn.
Cổ vật và hội họa châu Âu
Khu Ai Cập cổ đại trưng bày xác ướp, quan tài, tượng chạm khắc và đồ tùy táng, kể câu chuyện về tín ngưỡng và quan niệm vĩnh hằng của một nền văn minh xưa.
Các gian Hy Lạp và La Mã có đồ gốm hình đen, hình đỏ, tượng và phù điêu, gợi lại thế giới Địa Trung Hải cổ đại.
Hội họa châu Âu là một phần nổi bật của bảo tàng, với các tác phẩm của Titian, Rubens, Rembrandt, Van Dyck và nhiều danh họa khác. Những bức tĩnh vật, phong cảnh thể hiện sự tinh tế trong chi tiết, màu sắc và ánh sáng.
Nghệ thuật phương Đông và trang trí
Fitzwilliam còn lưu giữ nghệ thuật phương Đông. Bộ sưu tập gốm sứ Trung Quốc trải qua các triều Tống, Nguyên, Minh, Thanh, được bài nguồn giới thiệu là một trong những bộ sưu tập quan trọng tại châu Âu. Đồ sơn mài và tranh khắc gỗ ukiyo-e của Nhật Bản đem đến một góc nhìn khác về vẻ thanh nhã và sống động trong văn hóa Đông Á.
Sự gặp gỡ giữa nghệ thuật cổ và kim tại đây cũng giúp người xem cảm nhận chiều sâu văn hóa của Cambridge. Dù ghé qua ít phút hay dành thời gian thưởng lãm, khách tham quan đều có cơ hội mang về một trải nghiệm riêng về lịch sử và nghệ thuật.
Thông tin tham quan
Địa chỉ: Trumpington Street, Cambridge CB2 1RB, Vương quốc Anh.
Theo thông tin chính thức được đối chiếu khi biên tập, bảo tàng mở cửa từ thứ Ba đến thứ Bảy, 10h–17h; Chủ nhật và ngày nghỉ lễ ngân hàng, 12h–17h. Vào cửa bộ sưu tập thường trực miễn phí; các triển lãm riêng có thể áp dụng vé hoặc yêu cầu đặt chỗ. Khách nên kiểm tra thông báo mới trước khi đi, nhất là dịp lễ.
Từ ga Cambridge, có thể đi bộ khoảng 20 phút; tuyến xe buýt U từ ga dừng trước bảo tàng.
Biên dịch đầy đủ nội dung chính bài “剑桥的文化心脏——走进菲兹威廉博物馆（The Fitzwilliam Museum）”, biên tập Trần Tuyết, Sound of Hope, ngày 7/1/2026. Chi tiết về việc thành lập đã được hiệu chỉnh theo hồ sơ chính thức của bảo tàng; thông tin tham quan được đối chiếu với trang hướng dẫn của Fitzwilliam.