Chùa Thiên Mụ, còn gọi là Linh Mụ, nằm trên đồi Hà Khê ở phường Kim Long, thành phố Huế, bên tả ngạn sông Hương. Theo tư liệu được VietNamNet giới thiệu trong bài đăng tháng 7/2026, chúa Nguyễn Hoàng cho lập chùa từ năm 1601. Quần thể này tích lũy dấu ấn của các chúa Nguyễn và triều Nguyễn qua nhiều thế kỷ; hai hiện vật tại chùa đã được công nhận là bảo vật quốc gia.
Tháp Phước Duyên và bố cục chùa
Từ bờ sông, lối lên chùa dẫn qua 19 bậc gạch, qua các trụ biểu và cổng tam quan. Tháp Phước Duyên được dựng năm 1844 dưới triều Thiệu Trị, cao khoảng 21 m và có bảy tầng. Các lầu bia, lầu chuông ở hai bên cùng nền đình Hương Nguyện tạo nên khoảng sân phía trước. Sau cổng là các điện thờ; điện Đại Hùng có kết cấu nhà rường Huế, mái ngói chồng lớp và chi tiết trang trí gợi kiến trúc cung đình Nguyễn.
Khuôn viên còn có vườn cây, nhà tăng, nhà khách và mộ tháp của các bậc cao tăng từng trụ trì. Chính sự kết hợp giữa không gian ven sông, tháp bảy tầng và các công trình thờ tự khiến chùa trở thành một biểu tượng quen thuộc của Huế. Kiến trúc đã trải qua nhiều lần tu sửa, vì vậy cần nhìn từng hạng mục theo thời kỳ hình thành của nó.
Chuông đồng năm 1710 và bia đá năm 1715
Đại Hồng Chung do chúa Nguyễn Phúc Chu cho đúc năm 1710 để cúng dường Tam bảo. Theo VietNamNet, chuông cao khoảng 2,4 m, miệng rộng 1,4 m, nặng gần hai tấn. Trên thân chuông có minh văn, hoa văn và các biểu tượng Phật giáo. Hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2013 nhờ giá trị lịch sử, mỹ thuật và kỹ thuật đúc đồng.
Bảo vật thứ hai là bia “Ngự kiến Thiên Mụ tự”, dựng năm 1715 sau đợt đại trùng kiến dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu. Bia đặt trên lưng rùa đá, khắc bài ký và minh do chúa biên soạn về việc tôn tạo chùa và tư tưởng Phật giáo. Dấu ấn “Đại Việt quốc Nguyễn Chúa vĩnh trấn chi bảo” còn hiện trên bia. Hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2020, ghi nhận giá trị chạm khắc đá đầu thế kỷ XVIII.
Chùa còn lưu giữ các tượng thờ, bia đá và di vật khác. Trong số đó có bia của vua Khải Định dựng năm 1919 và bia khắc bài thơ “Thiên Mụ chung thanh” của vua Thiệu Trị dựng năm 1846. Những dấu tích thuộc các giai đoạn khác nhau giúp người xem hiểu chùa như một phần lịch sử văn hóa liên tục của vùng đất cố đô.
Nguồn: VietNamNet, “Khám phá ngôi chùa 425 tuổi nổi tiếng bậc nhất Huế, lưu giữ 2 bảo vật quốc gia”, 6/7/2026. Bài DKN.TV tổng hợp độc lập các dữ kiện lịch sử và mô tả hiện vật.