Trong câu chuyện truyền thống về âm nhạc được SecretChina kể lại, vào thời Xuân Thu, chàng trai Du Bá Nha theo một người thầy tên Thành Liên học đàn.
Thấy Bá Nha thông minh, Thành Liên tận tâm truyền dạy. Sau ba năm khổ luyện, Bá Nha đã thành thạo các kỹ thuật. Nhưng không hiểu vì sao, cùng chơi một bản nhạc, dù ngón đàn thuần thục, tiếng đàn của chàng vẫn không hay bằng thầy.
Có lần, chàng tập sáng tác một khúc về phong cảnh biển, viết đi viết lại, bỏ nhiều thời gian nhưng khi đàn lên, ngay chính mình cũng thấy nhạt nhẽo. Buồn phiền, chàng hỏi: “Xin thầy cho con biết, làm thế nào để khúc nhạc trở thành tiếng lòng?”
Thành Liên lắc đầu, áy náy nói: “Bá Nha, ta có thể dạy con đánh đàn, nhưng không có cách dạy con dùng nhạc để bày tỏ lòng mình”. Bá Nha thất vọng. Nghĩ một lát, thầy nói mình có người thầy tên Phương Tử Xuân, đàn rất giỏi, sống trên đảo Bồng Lai ở Đông Hải và có thể làm chuyển đổi tâm tính một người; hai thầy trò nên cùng tới thỉnh giáo.
Nóng lòng học hỏi, Bá Nha rất vui. Họ mang lương khô, xuống thuyền tới đảo.
Lấy thiên nhiên làm thầy
Lên đảo, Thành Liên dẫn Bá Nha tới một túp lều không người ở rồi nói: “Thầy ta không còn ở đây. Con tạm ở lại luyện đàn, ta đi thuyền đón thầy về. Có lẽ mười ngày nửa tháng nữa chúng ta gặp nhau”. Nói rồi ông một mình giương buồm đi.
Nhiều ngày qua, Thành Liên vẫn chưa trở lại.
Bá Nha ở một mình bên biển, trước mắt không bóng người, một bên sóng xanh cuồn cuộn, một bên núi cao vút. Đứng chờ thầy trên bờ, chàng thường xúc động trước phong cảnh kỳ diệu. Đặc biệt mỗi sáng, giữa trời nước một màu, một dải mây đỏ chợt phân chia biển với trời. Trong muôn tia sáng, vầng mặt trời đỏ sẫm từ từ nhô lên, ban đầu một phần nhỏ, rồi hơn nửa, thoắt đã vượt mặt biển, nhuộm đỏ mây trời.
Ngắm nhìn, lòng không thể bình lặng, chàng lấy đàn, tập trung hết tâm trí chơi trước cảnh đẹp.
Một chiều, đang chờ thầy ở bờ biển, chàng thấy trời bỗng phủ mây đen. Núi và biển im lìm, không khí ngột ngạt. Tia chớp lóe trên mặt nước, sấm nổ, mưa đổ xuống biển, gió cuốn sóng lớn lao vào đá bờ. Tiếng sấm, mưa, gió, sóng và rừng núi hòa thành một âm thanh lay động trời đất, rung chuyển lòng người.
Chứng kiến cảnh dữ dội ấy, chàng bừng hiểu điều gì, vội chạy về lều, mở túi lấy đàn bảy dây, lên dây rồi hòa cùng bản giao hưởng thiên nhiên, viết ra giai điệu mãnh liệt. Khi gió yên sóng lặng, một khúc nhạc tả phong cảnh biển đã chín muồi.
Khi âm thanh hòa cùng tâm ý
Chờ nhiều ngày vẫn chưa thấy Thành Liên và Tử Xuân tới, Bá Nha chỉ nghe sóng biển dâng trào và chim hót trong núi rừng. Sau hồi suy nghĩ, chàng hiểu ra: thầy muốn mình gột bỏ ưu phiền, thay đổi tâm tính; đạo lý nằm ngay ở đó, nào có vị thầy Tử Xuân nào khác cần chờ.
Chàng lắng tâm, đem âm thanh nghe được, cảnh vật nhìn thấy hòa vào tình cảm của mình. Quả nhiên nhịp điệu và tâm ý trở nên thống nhất.
Lại một sáng mặt trời đỏ nhô khỏi biển, Bá Nha say sưa chơi “Thủy tiên tháo”, khúc nhạc sáng tác trên đảo. Vừa dứt, sau lưng vang tiếng cười sảng khoái. Quay lại, chàng thấy Thành Liên đã về, vẫn chỉ một mình, không có bóng Tử Xuân.
Đọc được ý nghĩ của học trò, thầy nói: “Hay lắm, Bá Nha! Biển cả mênh mông đã truyền cho con điều còn thiếu. Cần gì Tử Xuân vẽ rắn thêm chân nữa!” Rồi ông lại cười lớn.
Hiểu dụng tâm của thầy trong việc nâng cao nghệ thuật, Bá Nha cúi mình cảm tạ: “Giờ con hiểu muốn viết về núi phải quan sát núi, muốn viết về biển phải quan sát biển. Cảm ơn thầy đã gợi mở!”
Từ đó, chàng không chỉ luyện đàn chăm hơn mà còn quan sát sâu hơn cuộc đời và thiên nhiên. Theo câu chuyện, sau “Thủy tiên tháo”, chàng còn sáng tác những khúc đàn bảy dây như “Cao sơn”, “Lưu thủy”, lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Tác giả: Không ghi tác giả trong bài nguồn. Nguồn: SecretChina.