Cha mẹ thường mong con lễ phép, nhưng có lúc trẻ cư xử thiếu lịch sự, thậm chí tỏ ra không muốn trả lời khi người lớn hỏi. Làm thế nào để hướng dẫn trẻ biết đối đãi với người khác bằng sự tôn trọng?
Không ít phụ huynh từng nghe con nói những câu khiến người đối diện khó xử: cô béo lên rồi, người ấy xấu quá, cô này phiền quá, hay ông bà cho ít tiền quá. Bài viết của SecretChina lưu ý rằng trẻ không nhất thiết cố tình làm hỏng bầu không khí. Người lớn nên xin lỗi người bị ảnh hưởng, ngăn lời nói thiếu lễ phép tiếp diễn, nhưng không cần nổi giận hoặc mắng trẻ; thay vào đó, tìm cách giúp con học nghệ thuật nói chuyện.
Có cha mẹ coi nói thẳng là bình thường, là dấu hiệu trẻ không có mưu tính, rồi để mặc. Với trẻ chưa đi học, lời nói trực tiếp chưa nghĩ đến cảm xúc người khác đôi khi được xem là ngây thơ. Nhưng khi lớn hơn mà trẻ vẫn chỉ chú ý bản thân, người lớn cần quan tâm và tìm hiểu liệu con có thói quen nói, hành động chưa suy nghĩ hoặc quá bốc đồng hay không.
Trẻ cần quan sát, bắt chước và luyện tập để hình thành thái độ lịch sự. Trong bối cảnh ít con, nhiều người lớn cùng xoay quanh một trẻ có thể khiến trẻ quen đặt mình ở trung tâm. Vì vậy, người lớn cần giúp con chú ý cảm nhận của người khác.
Khi trẻ không lễ phép với ông bà, phụ huynh có thể can thiệp bằng câu hỏi, nhắc con quan sát cách cha mẹ và mọi người ứng xử. Câu hỏi cũng gợi cho trẻ suy nghĩ về việc người nhỏ tuổi tôn trọng người lớn tuổi. Bài nguồn khuyên không trực tiếp trách phạt trẻ.
Trang Facebook “Trung tâm giáo dục phát triển cảm xúc và khả năng tập trung trí não Thiên tài lĩnh tụ” từng đề xuất bốn cách hướng dẫn, được bài nguồn dẫn lại:
1. Dùng cách nói bắt đầu từ bản thân
Khi nhắc con, cha mẹ có thể dùng ngôn ngữ tích cực, chẳng hạn gợi ý cùng thử làm một việc, thay cho việc liên tục nói không được. Những câu bắt đầu bằng “tôi”, “mẹ”, “bố” giúp hạn chế kiểu nói thiếu cân nhắc.
2. Luyện diễn đạt theo cách khác
Cùng một ý có thể được trình bày bằng nhiều cách. Cha mẹ có thể thử các cách khác nhau và hỏi con cách nào khiến người nghe dễ chịu hơn, dù vẫn truyền đạt điều muốn nói.
3. Hiểu cảm xúc và sự tổn thương
Nếu trẻ không thoải mái khi được nhắc, cha mẹ giải thích ý định và hỏi con muốn được nói thế nào. Trong tình huống ngược lại, lời đáp thiếu lịch sự của trẻ cũng làm cha mẹ khó chịu. Người lớn có thể hướng dẫn con quan sát nét mặt, liên hệ với cảm giác của mình khi được nhắc và suy nghĩ cách nói phù hợp.
4. Diễn tập đối thoại
Mỗi sự việc là dịp hỏi trẻ mục đích ban đầu của lời nói: trêu chọc, nhắc nhở, đề nghị hay mách chuyện? Lời nói có đạt mục đích không, mục đích ấy có thích hợp không, và lần sau cần sửa thế nào?
Theo trung tâm được bài nguồn dẫn, mỗi lần thực hành giúp trẻ tập nghĩ trước khi nói. Với trẻ mầm non, cha mẹ còn có thể viết lại tình huống có khả năng gặp bên ngoài, đóng vai người đối diện và trẻ, rồi thực hành sự khác nhau giữa phản ứng không phù hợp và phản ứng thích hợp.
Theo Lư Ất Hân, SecretChina, ngày 18/9/2026. Đây là các gợi ý giáo dục được nguồn dẫn lại, không phải kết quả một thử nghiệm khoa học.