Gần đây, một vụ biểu tình quy mô lớn đã bùng phát tại khu tái định cư xóa đói giảm nghèo ở thành phố Chiêu Thông, tỉnh Vân Nam, nguyên nhân xuất phát từ việc chính quyền sở tại và đơn vị quản lý tài sản (vật nghiệp) cưỡng ép thu phí đậu xe. Trong ngày hôm đó, hàng nghìn người dân đã xung đột với cảnh sát, một chiếc xe cảnh sát bị người dân bao vây trong thời gian dài.
Tài khoản X mang tên “Yesterday”, đơn vị chuyên theo dõi các sự kiện kháng cự tập thể tại Trung Quốc đại lục, đăng tin cho biết: Vào ngày 7/5, tại khu tái định cư Mão Gia Loan, huyện Lỗ Điện, thành phố Chiêu Thông, tỉnh Vân Nam — điểm tái định cư di dời xóa đói giảm nghèo liên huyện lớn thứ hai Trung Quốc — hàng nghìn dân làng đã tập hợp phản đối việc cưỡng thu phí gửi xe.
Cuộc biểu tình sau đó leo thang thành xung đột, hiện trường rơi vào hỗn loạn. Một chiếc xe cảnh sát đặc nhiệm bị bao vây chặt, ít nhất một dân làng bị thương trong lúc xô xát. Trước áp lực từ sự phẫn nộ ngày càng tăng của người dân, chính quyền địa phương cuối cùng đã phải tuyên bố tạm dừng việc thu phí.
Từ “Dự án kiểu mẫu” đến nỗi lo cơm áo
Khu tái định cư Mão Gia Loan là một trong những dự án tiêu biểu nhất cho chính sách “di dời xóa đói giảm nghèo” của Trung Quốc, với hơn 39.000 dân từ 5 huyện nghèo như Lỗ Điện, Xảo Gia được chuyển đến. Chính quyền từ lâu đã quảng bá đây là “dự án kiểu mẫu về công cuộc xóa đói giảm nghèo”.
Tuy nhiên, thực tế cuộc sống không hề cải thiện như những gì truyền thông nhà nước tuyên truyền. Đến thành phố, những người nông dân vốn sống dựa vào đất đai nay mất đi tư liệu sản xuất cơ bản nhất. Thiếu việc làm ổn định và kỹ năng nghề nghiệp, nhiều gia đình phải sống dựa vào làm thuê tạm bợ, trợ cấp tối thiểu hoặc thu nhập bấp bênh. Trong khi đó, các chi phí sinh hoạt đô thị như phí quản lý, điện nước, bảo hiểm, giáo dục không ngừng tăng lên.
Một dân làng chia sẻ: “Đến đây không có đất để trồng trọt, nhiều người còn nghèo hơn trước. Ở nông thôn ít nhất ăn uống không tốn tiền, có đất trồng rau, trồng lúa, không phải đóng phí quản lý.”
Trong bối cảnh đó, ban quản lý thông báo từ tháng 5 năm nay sẽ thu phí đậu xe 360 nhân dân tệ/tháng. Quyết định này như mồi lửa châm ngòi cho những bất mãn tích tụ bấy lâu. Người dân còn tức giận vì tình trạng nhà dột, cơ sở vật chất hư hỏng không được sửa chữa, nhưng ban quản lý lại luôn dùng lý do “có người chưa đóng phí” để thoái thác trách nhiệm.
Phản kháng tập thể và sự nhượng bộ của chính quyền
Ngày 6/5, xung đột nổ ra khi cảnh sát cố gắng kéo xe của người biểu tình đi, nhưng dân làng đã đồng loạt đứng lên xe kéo để ngăn cản. Trưa ngày 7/5, mâu thuẫn đẩy lên đỉnh điểm tại khu vực số 2. Sau khi một số xe vào khu dân cư bị chặn lại, hàng nghìn người đã tụ tập tại cổng chính. Cảnh sát đặc nhiệm được điều động đến để trấn áp, dẫn đến xô xát.
Sau khi một người dân bị đánh bị thương ở đầu, viên cảnh sát hành hung đã trốn vào trong xe. Đám đông phẫn nộ lập tức bao vây chiếc xe cảnh sát, không cho rời đi.
Chiều cùng ngày, chính quyền buộc phải nhượng bộ. Một quan chức đã đưa ra ba cam kết: Một là lập tức dỡ bỏ các thanh chắn thu phí, để xe cộ tự do ra vào; hai là tạm dừng thu phí gửi xe và phí quản lý; ba là thành lập tổ công tác để lắng nghe ý kiến của người dân về sinh kế và việc làm. Lúc này, dân làng mới dần giải tán.
Làn sóng phản đối lan rộng tại nhiều địa phương
Thực tế, nhiều sự kiện tương tự đã xảy ra gần đây tại Trung Quốc. Cuối tháng 3, hàng nghìn cư dân tại khu đô thị mới Tả Lĩnh, Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc đã đồng loạt phá bỏ các thanh chắn thu phí tại 6 khu dân cư sau khi đơn vị quản lý tự ý thu phí mà không thông qua ý kiến cư dân.
Tại Quảng Đông, vào ngày 1/12/2024, một cuộc bạo động cũng nổ ra tại quận Tăng Thành, thành phố Quảng Châu để phản đối trạm thu phí đậu xe, khiến chính quyền địa phương cuối cùng phải bãi bỏ việc thu phí.
Các chuyên gia phân tích cho rằng, đối mặt với những chính sách bất công, người dân đang dần nhận ra rằng chỉ có đứng lên phản kháng tập thể mới có thể bảo vệ được quyền lợi của mình. Khi số lượng người biểu tình đủ lớn, chính quyền sẽ không thể duy trì các chính sách áp đặt một cách độc đoán.
Theo Vision Times