Trung Quốc sẽ giảm mức hoàn thuế giá trị gia tăng đối với xe năng lượng mới xuất khẩu từ 13% xuống 9% vào ngày 1/4/2027, trong lúc doanh số trong nước suy yếu và các hãng xe tăng phụ thuộc vào thị trường nước ngoài.
Theo The Epoch Times, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế Trung Quốc thông báo thay đổi ngày 12/10, ba ngày sau khi Bộ Thương mại bác bỏ phàn nàn của nước ngoài về dư thừa công suất, cho rằng đó là chủ nghĩa bảo hộ.
Mức mới áp dụng cho 67 nhóm phương tiện, từ sedan, SUV đến xe thương mại. Xe năng lượng mới bao gồm xe chạy hoàn toàn bằng pin và xe lai sạc điện.
Xe điện là ngành cuối cùng trong “bộ ba mới” về xuất khẩu của Trung Quốc — xe điện, pin lithium và sản phẩm năng lượng mặt trời — bị cắt hỗ trợ xuất khẩu. Các nhà điều tra châu Âu xác định ngành xe điện Trung Quốc hưởng trợ cấp nhà nước và xây dựng công suất vượt xa khả năng hấp thụ của thị trường nội địa. Washington cũng mở điều tra thương mại về vấn đề này.
Việc giảm hoàn thuế diễn ra khi người mua xe trong nước thắt chặt chi tiêu trong một nền kinh tế khó khăn, còn thu từ bán quyền sử dụng đất của chính quyền địa phương sụt giảm. Điều này khiến Trung Quốc dựa nhiều vào khách hàng nước ngoài. Chính quyền địa phương kiểm soát đất đô thị và từ lâu dùng tiền bán quyền sử dụng đất — từng là một trong những nguồn thu lớn nhất — để trang trải chi tiêu.
Phản ứng đối với phàn nàn về dư thừa công suất
Ngày 9/10, người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc phản hồi tuyên bố chung về dư thừa công suất công nghiệp của Mỹ và 14 đối tác, cáo buộc một số nước theo chủ nghĩa bảo hộ và tuyên bố sẽ đáp trả nếu có biện pháp gây tổn hại lợi ích Trung Quốc.
Cùng ngày, Ủy viên Thương mại châu Âu Maros Sefcovic cho biết Brussels và Bắc Kinh đạt một sự thống nhất có thể giảm hơn một nửa lượng xe lai Trung Quốc dự kiến xuất sang EU trong bốn năm.
The Epoch Times nhận định hồ sơ chính sách của Bắc Kinh thể hiện một hướng khác với việc phủ nhận vấn đề. Tháng Một, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế thông báo bãi bỏ hoàn thuế xuất khẩu sản phẩm năng lượng mặt trời từ ngày 1/4. Mức hoàn thuế cho pin được giảm từ 9% xuống 6%, trước khi chấm dứt hoàn toàn ngày 1/1/2027. Cả hai mức đã được giảm từ 13% vào tháng 12/2024.
Tháng Bảy, Trung Quốc tiếp tục khôi phục thuế tiêu thụ đối với pin lithium-ion vốn được miễn từ năm 2015, bắt đầu ở mức 2% từ ngày 1/9 và tăng lên 4% vào tháng 9/2027.
Cuối tháng 12/2025, Tổng cục Quản lý thị trường Trung Quốc cho biết cạnh tranh kiểu “nội quyển” khiến nhiều doanh nghiệp năng lượng mặt trời khó kiếm lợi nhuận, quy nguyên nhân cho cạnh tranh chất lượng thấp và xây dựng trùng lặp. “Nội quyển” là cách Bắc Kinh gọi những cuộc chiến giá khốc liệt.
Hiệp hội Công nghiệp quang điện Trung Quốc cho rằng chấm dứt hoàn thuế sẽ giúp khôi phục giá cả hợp lý ở thị trường nước ngoài và giảm rủi ro xung đột thương mại.
Đẩy mạnh bán hàng ra nước ngoài
Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, doanh số xe nội địa tháng Chín giảm 26% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu tăng 61,4% lên 1,05 triệu xe.
Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc cho biết ngành ô tô hoạt động ở mức 70,8% công suất trong quý II; lợi nhuận tám tháng đầu năm giảm 16%. Chery, một trong những hãng xe lớn của nước này, bán khoảng 71% lượng xe tiêu thụ trong tháng Chín ra nước ngoài.
Mức hoàn thuế mới còn gần sáu tháng mới có hiệu lực và được xác định theo ngày xuất khẩu trên tờ khai hải quan. Do đó, các hãng xe vẫn có thời gian đẩy hàng ra nước ngoài với mức hoàn 13%. Sau tháng Tư, nhà xuất khẩu tiếp tục được hoàn 9%.
Áp lực tài chính trong nước
Số liệu Bộ Tài chính Trung Quốc cho thấy trong tám tháng đầu năm 2026, Bắc Kinh hoàn 1.650 tỷ nhân dân tệ, khoảng 245 tỷ USD, tiền thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ cho nhà xuất khẩu, tăng 4,5% so với cùng kỳ.
Cũng trong giai đoạn này, chính quyền địa phương thu 1.380 tỷ nhân dân tệ, khoảng 202 tỷ USD, từ bán quyền sử dụng đất, giảm 28,6% đối với nguồn tiền vốn có vai trò lớn trong ngân sách.
Trung Quốc cũng giảm hỗ trợ trong nước: ưu đãi thuế mua xe điện bị giảm một nửa từ ngày 1/1, còn thu thuế mua xe trong tám tháng đầu năm tăng 13,3%.
La Chí Hằng, kinh tế trưởng tại Yuekai Securities, một công ty chứng khoán do nhà nước kiểm soát ở Quảng Châu, viết trên truyền thông tài chính nhà nước rằng thay đổi hoàn thuế phải cân bằng vòng đời ngành và năng lực cạnh tranh toàn cầu với tình hình tài chính trong nước.
Tác động đối với doanh nghiệp Mỹ
Xe điện sản xuất tại Trung Quốc phần lớn bị ngăn vào thị trường Mỹ bởi thuế cao và hạn chế công nghệ xe kết nối của Trung Quốc. Tuy nhiên, các thương hiệu Trung Quốc cạnh tranh với hãng Mỹ ở thị trường nước ngoài và đang thu hẹp khoảng cách.
Từ tháng Ba, Canada cho phép nhập tới 49.000 xe điện sản xuất tại Trung Quốc mỗi năm với thuế 6,1%, thay cho phụ thu 100%, theo thỏa thuận Thủ tướng Mark Carney đạt được tại Bắc Kinh vào tháng Một. Ngày 9/10, Geely thông báo sẽ vào thị trường Canada năm 2027.
Việc giảm hoàn thuế cũng áp dụng với nhà máy do doanh nghiệp nước ngoài sở hữu tại Trung Quốc, trong đó có nhà máy Tesla ở Thượng Hải, nơi sản xuất mẫu Model 3 giá thấp nhất mà hãng bán tại Canada.
Tại Washington, một dự luật lưỡng đảng ở Hạ viện nhằm cấm nhập khẩu, sản xuất và bán xe kết nối cùng phần mềm, phần cứng liên quan tới Trung Quốc đã có hơn 100 nghị sĩ đồng bảo trợ.
The Epoch Times nhắc lại rằng ông Tập Cận Bình lâu nay khẳng định không có vấn đề cần khắc phục. Tại Paris tháng 5/2024, ông nói với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen rằng không tồn tại “vấn đề dư thừa công suất của Trung Quốc”.
Nguồn: The Epoch Times – Sean Tseng.