Thủ tướng Anh Andy Burnham nói trong cuộc phỏng vấn công bố ngày 30/9 rằng nước Anh nên xem xét các phương án cho quan hệ tương lai với Liên minh châu Âu (EU), kể cả khả năng tiến đến nộp đơn tái gia nhập khối.
“Brexit đã gây hại nhiều hơn lợi”, ông Burnham nói tại đại hội thường niên của Công đảng ở Liverpool hôm 29/9. Trong chương trình Today của BBC ngày 30/9, ông nói ông nghĩ khoảng 60% công chúng Anh đồng ý với nhận định ấy.
Người Anh bỏ phiếu rời EU năm 2016; nước này chính thức ra khỏi khối vào tháng 1/2020, sau chiến thắng lớn của đảng Bảo thủ trong cuộc tổng tuyển cử với cam kết hoàn tất Brexit. Khi còn ở phe đối lập, Công đảng đề xuất đàm phán lại thỏa thuận Brexit rồi đưa kết quả ra để cử tri quyết định. Sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tháng 7/2024, Công đảng dưới thời người tiền nhiệm của ông Burnham là Keir Starmer cam kết thiết lập lại quan hệ với EU và giảm rào cản thương mại, nhưng ông Starmer bác bỏ việc tái gia nhập.
Các phương án quan hệ với EU
Phó lãnh đạo đảng Reform UK Richard Tice nói với BBC rằng ông Burnham đang tìm cách đưa Anh trở lại Brussels một cách kín đáo, và đảng của ông sẽ phản đối điều đó. Ông Tice lập luận rằng những vấn đề gây tổn hại cho nước Anh là việc chính phủ Công đảng không thúc đẩy tăng trưởng, không kiểm soát di cư và muốn giao trách nhiệm kinh tế cho Brussels.
Ông Burnham cho biết sẽ dùng hội nghị thượng đỉnh Anh – EU vào tháng 11 làm bước tiếp theo để xây dựng lại quan hệ với 27 nước thành viên nhằm thúc đẩy tăng trưởng và thịnh vượng. Trong phỏng vấn BBC, ông nêu các lựa chọn: giữ hiện trạng nếu người dân cho rằng phù hợp; xem xét liên minh thuế quan; cân nhắc thị trường chung như đảng Dân chủ Tự do đã đề xuất; hoặc đi xa hơn, tới khả năng tái gia nhập EU.
Cựu Bộ trưởng Tài chính đảng Bảo thủ George Osborne, người từng ủng hộ ở lại EU trong cuộc trưng cầu dân ý, nói với The Independent trong tháng 9 rằng Anh nên theo đuổi một liên minh thuế quan với EU. Ông Burnham nói mỗi phương án phải được đánh giá theo khả năng thực hiện cũng như mặt lợi và hại. “Chúng ta hãy xác định rõ muốn đưa nước Anh đi đâu trong thập niên tới”, ông nói với BBC.
Đề xuất cải cách bầu cử
Tại đại hội Công đảng, ông Burnham cũng nói ông dự định chấm dứt hệ thống bầu cử nghị sĩ theo nguyên tắc ứng viên được nhiều phiếu nhất trong từng khu vực sẽ thắng. Hệ thống hiện tại giúp Công đảng giành gần hai phần ba số ghế nghị viện vào tháng 7/2024 dù nhận 33,7% tổng số phiếu toàn quốc. Đảng Reform được 14,3% số phiếu nhưng chưa đến 1% số ghế; đảng Xanh cũng có tỷ lệ ghế thấp hơn nhiều so với 6,7% số phiếu của họ.
Ông Burnham nói Công đảng sẽ tranh cử kỳ tới với cam kết thay đổi hệ thống để lá phiếu và tiếng nói của mọi người được tính đến, đồng thời công bố kế hoạch lập một ủy ban cải cách bầu cử. Cuộc tổng tuyển cử tiếp theo dự kiến diễn ra năm 2029. Ông đặt câu hỏi liệu trong thời kỳ có năm đảng lớn, một đảng chỉ được chưa tới 30% phiếu có nên dễ dàng nắm quyền điều hành đất nước; phát biểu liên hệ đến các thăm dò gần đây cho thấy Công đảng, đảng Bảo thủ và Reform UK đều dưới mốc này.
Trên mạng X ngày 29/9, lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch nói các đề xuất của ông Burnham không giải quyết được các vấn đề lâu dài của Anh. Bà chỉ trích ông không có kế hoạch cho nền kinh tế trì trệ, ngân sách quốc phòng hoặc chi phí phúc lợi tăng, ngoài việc đưa ra thêm các chương trình của chính phủ.
Nguồn: The Epoch Times, đăng ngày 30/9/2026. Tác giả Chris Summers; Reuters có đóng góp thông tin.