Ngày 8/10, nhà chức trách Thái Lan bắt đầu thủ tục dẫn độ nhà báo điều tra Trung Quốc Bạch Triệu Đông (Bai Zhaodong). Nhiều tổ chức nhân quyền khẩn cấp kêu gọi Bangkok ngừng đưa ông về Trung Quốc.
Theo bài của phóng viên Đường Binh trên Epoch Times ngày 9/10, ông Bạch sống lưu vong tại Thái Lan, bị giam từ tháng 1 năm nay; phía Trung Quốc gửi yêu cầu dẫn độ vào tháng 7.
AFP dẫn lời người phát ngôn Văn phòng Tổng chưởng lý Thái Lan Prayuth Pecharakun cho biết các công tố viên đang đưa vụ việc của ông ra tòa, đánh dấu bước khởi đầu của thủ tục điều trần dẫn độ. Theo ông, quá trình đưa người về nước có thể kéo dài nhiều tháng. Luật sư Nadthasiri Bergman xác nhận ông Bạch đã được đưa ra tòa để đối mặt với thủ tục này.
Từ ngày 21/1/2026, ông Bạch bị giam tại trung tâm giam giữ người nhập cư Suan Phlu ở Bangkok.
Các tổ chức nhân quyền kêu gọi ngừng dẫn độ
Aleksandra Bielakowska, quản lý vận động của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF), gọi cách đối xử với ông Bạch là vô lý. Bà nói việc đưa ông ra tòa mà không thông báo trước, ngay trước ngày có phiên xem xét tính hợp pháp của việc giam giữ, cho thấy nhà chức trách Thái Lan đang vội đáp ứng yêu cầu của Bắc Kinh.
Bà cho rằng hệ thống tư pháp Thái Lan đang chuẩn bị vi phạm luật quốc tế khi giao một nhà báo được Liên Hợp Quốc công nhận là người tị nạn cho một quốc gia nơi ông có nguy cơ bị tra tấn. Bà kêu gọi cộng đồng quốc tế yêu cầu Bangkok ngừng đưa ông về nước và cho phép ông đến một quốc gia do ông lựa chọn một cách an toàn.
Maya Wang, giám đốc phụ trách Trung Quốc của Human Rights Watch, viết rằng ông Bạch bị truy đuổi xuyên biên giới vì dám phơi bày tham nhũng của những người nắm quyền. Bà cho rằng Thái Lan không nên khuất phục trước áp lực của chính quyền Trung Quốc và không nên chấp thuận dẫn độ dựa trên những cáo buộc hình sự mà bà xem là vô căn cứ.
Hơn 25 năm làm báo điều tra
Theo thông tin công khai được Epoch Times dẫn lại, ông Bạch sinh năm 1970, quê ở khu Hoành Sơn, thành phố Du Lâm, tỉnh Thiểm Tây. Ông nhiều năm thực hiện các cuộc điều tra sâu trong lĩnh vực tư pháp, chính quyền, kinh doanh và xã hội.
Các tác phẩm của ông gồm loạt bài về vụ dùng vàng giả để vay vốn trị giá hàng chục tỷ nhân dân tệ; vụ tài sản trị giá 3,3 tỷ nhân dân tệ của Công ty Công nghiệp kiềm Thanh Hải bị một doanh nghiệp nhà nước địa phương mua lại với giá bằng một nửa; những chấn động trong giới quan chức Cam Túc cùng các vụ quan chức nhảy xuống Hoàng Hà; và các biệt thự xây dựng trái phép tại Tần Lĩnh.
Trong những năm trước khi rời Trung Quốc sang Thái Lan, ông còn quan tâm đến cấu trúc quyền lực và lợi ích trong vùng xám ở Thiểm Tây và khu vực tây bắc. Các bài tiêu biểu đề cập chuỗi lợi ích trong hoạt động cho vay dân gian ở Diên An và một vụ được ví như “vụ Tôn Tiểu Quả phiên bản Thiểm Tây”: một người cướp tài sản, vượt ngục rồi sát hại người cung cấp tin cho cảnh sát, sau đó ra tù trong hoàn cảnh bất thường và trở thành chủ mỏ than.
RSF và tổ chức Safeguard Defenders cho biết ông Bạch làm báo điều tra tại Trung Quốc hơn 25 năm, gần đây nhất làm việc cho tạp chí tài chính Caijing tại Bắc Kinh. Ông từng phơi bày một mạng lưới tham nhũng và gian lận tài chính lớn, liên quan đến rửa tiền và hoạt động tài chính trái phép; những người liên quan bao gồm quan chức địa phương và quan chức cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Theo thông tin RSF nắm được, vì các cuộc điều tra đề cập những vụ án nhạy cảm và nhiều quan chức cấp cao, bài viết của ông bị chính quyền coi là đặc biệt nhạy cảm. Sau khi công bố, ông phải chịu sự giám sát, đe dọa và gây sức ép liên tục từ các cơ quan địa phương và trung ương.
Epoch Times cho biết trong quá trình làm báo, ông Bạch từng sáu lần đối mặt với cáo buộc hình sự, thẩm vấn và giam giữ, trong bối cảnh bị trả đũa vì nhiều năm điều tra tham nhũng và gian lận tài chính ở Thiểm Tây.
Hai lần dự định đến nước thứ ba đều không thành
Ông Bạch rời Trung Quốc ngày 29/11/2023. Tháng 9/2024, Công an thành phố Du Lâm ban hành lệnh bắt ông với cáo buộc “tống tiền”, mà các tổ chức bảo vệ ông cho là bịa đặt. Sau đó, nhà chức trách Thái Lan ngăn ông đến một nước thứ ba an toàn để tái định cư và cấm ông xuất cảnh. Ông bị phía Thái Lan giam giữ từ tháng 1/2026.
Tháng 7 năm nay, một liên minh hơn 50 tổ chức phi chính phủ về tự do báo chí và nhân quyền, do RSF và Safeguard Defenders dẫn đầu, kêu gọi Thái Lan không đưa ông Bạch về Trung Quốc. Các tổ chức cảnh báo ông có nguy cơ nghiêm trọng bị giam giữ tùy tiện và tra tấn nếu bị đưa về.
RSF cho biết một nước thứ ba đã đề nghị tiếp nhận ông, nhưng không nêu tên nước này. Hai kế hoạch xuất cảnh dự kiến vào tháng 2 và tháng 6 đều không thực hiện được, vì cơ quan di trú Thái Lan từ chối cấp giấy phép xuất cảnh mà không giải thích. Các luật sư của ông đang khởi kiện việc nhà chức trách Thái Lan tiếp tục giam giữ ông.
Theo bài nguồn, dù không tham gia Công ước Liên Hợp Quốc về người tị nạn, Thái Lan vẫn chịu ràng buộc của nguyên tắc quốc tế không trả người về nơi tính mạng hoặc tự do của họ bị đe dọa. Tháng 2 năm ngoái, nước này đưa 40 người Duy Ngô Nhĩ về Trung Quốc và bị cộng đồng quốc tế lên án.
Bộ Ngoại giao Thái Lan chưa lập tức trả lời đề nghị bình luận của AFP.
Nguồn: Epoch Times, phóng viên Đường Binh, ngày 9/10/2026. Bản dịch toàn bộ nội dung chính.
Cập nhật từ RSF về thủ tục tòa án
Trong thông báo ngày 8/10, RSF cho biết theo quyết định của tòa, ông Bạch sẽ được chuyển đến nhà giam Bangkok Remand Prison trong thời gian chờ phán quyết. Phiên xem xét yêu cầu dẫn độ được ấn định ngày 25/1/2027. Ông cũng dự kiến ra tòa ngày 9/10 để xem xét đơn của luật sư phản đối việc tiếp tục giam giữ. Đây là cập nhật riêng từ RSF, bên cạnh thông tin về thời gian ông ở trung tâm Suan Phlu trong bản dịch trên.
Cập nhật biên tập, nguồn: RSF, thông báo ngày 8/10/2026.