Phân tích – Bình luận | Anders Corr
Bản dịch bài bình luận của Anders Corr trên The Epoch Times. Các lập luận, đánh giá và đề xuất dưới đây là quan điểm của tác giả, chưa phải quyết định phong tỏa hoặc tịch thu tài sản đã được Mỹ thông qua.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) phải bồi thường ít nhất 10.000 tỷ USD vì đại dịch COVID-19, đồng thời mọi quốc gia nên được xóa khoản nợ đối với phía Trung Quốc như một phần bồi thường ban đầu cho thiệt hại đã chịu.
Ngoài ra, cần đòi thêm nhiều nghìn tỷ USD vì hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ kéo dài nhiều năm và hành động quân sự gây hấn đối với Mỹ cùng những đối tác châu Á như Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.
Quân đội Trung Quốc từng dùng laser cấp quân sự chiếu vào phi công Mỹ và bám theo tàu hải quân Mỹ. Trong một vụ việc, một chiến đấu cơ Trung Quốc buộc máy bay trinh sát EP-3 của Mỹ hạ cánh xuống lãnh thổ Trung Quốc. Máy bay bị tháo rời và một phần công nghệ quân sự Mỹ rơi vào tay ĐCSTQ.
Việc Bắc Kinh bán thông tin tình báo, vũ khí và thiết bị quân sự có thể dùng cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự cho các đối thủ của Mỹ như Nga, Triều Tiên và Iran cũng gây tổn thất cho Mỹ. Trung Quốc hỗ trợ Iran trên nhiều phương diện, dẫn tới thương vong quân nhân Mỹ. Trong chiến tranh Nga–Ukraine, Nga dùng máy bay không người lái có công nghệ Trung Quốc tấn công những cơ sở quân sự do Mỹ cung cấp cho Ukraine. Tại châu Á–Thái Bình Dương, công nghệ tên lửa do Trung Quốc phát triển giúp Triều Tiên đe dọa quân Mỹ đóng tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Guam.
Nguy cơ chính quyền ĐCSTQ tiếp tục gây hấn và hỗ trợ hành động gây hấn trên toàn cầu buộc Mỹ tăng chi tiêu quốc phòng. Bắc Kinh phải hoàn trả khoản chi phí đó.
Phía Trung Quốc có tiền bồi thường. Chỉ riêng dự trữ ngoại hối đã đạt 3.400 tỷ USD vào tháng 9. Năm ngoái, thặng dư thương mại của Trung Quốc với toàn thế giới đạt kỷ lục 1.200 tỷ USD. Một phần đáng kể số tiền này nằm trong phạm vi chính phủ Mỹ có thể tác động.
Cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ Brad Setser ước tính tới 55% dự trữ ngoại hối của Trung Quốc, tương đương 1.870 tỷ USD, được nắm giữ dưới dạng tài sản tài chính Mỹ. Ông còn cho biết các ngân hàng thương mại quốc doanh Trung Quốc giữ thêm 400 tỷ USD chứng khoán ở nước ngoài, phần lớn cũng là tài sản Mỹ.
Tổng cộng, Trung Quốc nắm khoảng 2.000 tỷ USD tài sản Mỹ. Mỹ và đồng minh có thể tương đối dễ phong tỏa các tài sản đó và, thông qua luật phù hợp, tịch thu chúng. Bắc Kinh còn kiểm soát tài sản định giá bằng euro, bảng Anh và yen; đồng minh Mỹ có thể phong tỏa phần lớn số này để bù đắp ít nhất một phần thiệt hại họ chịu vì ĐCSTQ.
Dự trữ ngoại hối Trung Quốc đã giảm so với đỉnh năm 2014, một phần do nước này mua nhân dân tệ để nâng đỡ tỷ giá với USD. Dự trữ hiện chỉ phục hồi một phần. Nhiều tài sản Mỹ do Trung Quốc nắm giữ có thể đã được giấu tại các khu vực tài phán ngoài Mỹ, khiến việc xác định và phong tỏa khó hơn.
Đầu năm 2022, Trung Quốc nắm ít nhất 1.000 tỷ USD trái phiếu Kho bạc Mỹ thông qua các tổ chức lưu ký ở Mỹ. Sau đó, Nga xâm lược Ukraine và tài sản của Nga ở Mỹ, châu Âu bị phong tỏa. Bắc Kinh chú ý diễn biến này và có thể lo Washington cũng phong tỏa tài sản Trung Quốc, đặc biệt nếu quân đội Trung Quốc tấn công Đài Loan.
Theo các thông tin được dẫn, Bắc Kinh đã bán trái phiếu Kho bạc được lưu ký ở Mỹ, đưa quy mô xuống 591 tỷ USD vào năm 2026. Cùng lúc, Bắc Kinh mua vàng và tín phiếu Kho bạc ngắn hạn vì những tài sản đó dễ bán hơn.
Theo Setser, Bắc Kinh đã chuyển tài sản ra khỏi Euroclear, tổ chức thanh toán bù trừ đặt trụ sở tại Brussels, Bỉ. Tuy nhiên, một tổ chức nhà nước Trung Quốc nắm cổ phần của Euroclear, qua đó có thể đem lại cho Bắc Kinh thông tin, cảnh báo sớm và ảnh hưởng trong trường hợp Euroclear được yêu cầu phong tỏa tài sản Trung Quốc.
Setser cho rằng Bắc Kinh có thể đang chuyển ít nhất một phần trái phiếu Kho bạc Mỹ dài hạn sang các tổ chức lưu ký ngoài Mỹ ở Anh, Pháp, Luxembourg và Bỉ. Ông cũng chỉ ra dấu hiệu Bắc Kinh mua những dạng nợ khác của Mỹ và lưu ký tại Canada, châu Âu. Trong đó có “trái phiếu cơ quan”, như chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp do các doanh nghiệp được chính phủ bảo trợ, gồm Fannie Mae và Freddie Mac, phát hành.
“Cộng lượng nắm giữ của phía Trung Quốc với lượng nắm giữ tại các trung tâm lưu ký Canada và châu Âu, ước tính trần đối với trái phiếu cơ quan mà phía Trung Quốc thực sự sở hữu qua trung gian có thể lên tới 500 tỷ USD”, Setser viết.
Con số đó chưa gồm 591 tỷ USD trái phiếu Kho bạc Mỹ được lưu ký ở Mỹ, cùng lượng trái phiếu Kho bạc chưa xác định lưu ký tại nước ngoài. Setser cho rằng Trung Quốc hiện có thể đang dùng nhiều tổ chức lưu ký ngoài Mỹ để che giấu lượng nắm giữ thực tế. Ông nhận định lượng lớn trái phiếu cơ quan Mỹ cho thấy tài sản tài chính Mỹ chiếm 50–55% tổng dự trữ ngoại hối Trung Quốc.
Bắc Kinh lâu nay che giấu tình hình sở hữu tài sản quốc tế, khiến việc phong tỏa khó hơn khi chiến tranh nổ ra hoặc trừng phạt kinh tế leo thang. Nếu vừa muốn giấu tài sản Mỹ, vừa muốn tối đa hóa lợi nhuận từ số USD thu nhờ thặng dư thương mại, Bắc Kinh có rất ít lựa chọn khác ngoài việc mua nợ Mỹ.
Trái phiếu Kho bạc Mỹ tạo cân bằng thuận lợi giữa thanh khoản và lợi tức cho ngân hàng trung ương Trung Quốc: chúng dễ chuyển ra nước ngoài và có thể bán bất cứ lúc nào. Ngược lại, doanh nghiệp và bất động sản Mỹ do Trung Quốc nắm giữ có thanh khoản thấp hơn, nên rủi ro lớn hơn khi chiến tranh hoặc trừng phạt gia tăng.
Vậy Mỹ có thể lựa chọn không thanh toán phần nợ do phía Trung Quốc nắm giữ hay không?
Việc chọn lọc không trả nợ nước ngoài có thể đòi hỏi sửa Hiến pháp Mỹ, thúc đẩy phi đô la hóa và đẩy lãi suất Mỹ lên cao.
Cách tốt hơn là Mỹ lập pháp để phong tỏa tài sản do ĐCSTQ kiểm soát, rồi tịch thu nhằm chi trả bồi thường. Điều này đòi hỏi luật tương ứng. Quốc hội nên cân nhắc khả năng vượt qua lực cản lớn từ các nhóm vận động doanh nghiệp muốn mở rộng thương mại với Trung Quốc.
Có thể nói một đạo luật “phong tỏa và tịch thu” sẽ gây ít phi đô la hóa hơn và khiến lãi suất tăng ít hơn. Lợi ích của trừng phạt hành vi gây hại của ĐCSTQ cũng vượt xa chi phí. Người nộp thuế Mỹ xứng đáng được bồi thường nhiều nghìn tỷ USD tổn thất do đánh cắp, đại dịch, đe dọa quân sự và hỗ trợ vật chất cho các nước đối địch như Nga, Iran và Triều Tiên.
Chúng ta không nên để chính quyền ĐCSTQ tùy ý đánh cắp và gây tổn hại lợi ích Mỹ mà không trả giá. Nếu thoát bị trừng phạt, họ và những chủ thể gây hại khác trên thế giới sẽ còn lặp lại hành vi đó.
Về tác giả
Anders Corr nhận bằng cử nhân và thạc sĩ khoa học chính trị tại Đại học Yale năm 2001, bằng tiến sĩ về chính quyền tại Đại học Harvard năm 2008. Ông là chủ tịch Corr Analytics, đơn vị xuất bản Journal of Political Risk, với lĩnh vực nghiên cứu trải rộng Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Các sách gần đây gồm “The Concentration of Power: Institutionalization, Hierarchy, and Hegemony” (2021) và “Great Powers, Grand Strategies: the New Game in the South China Sea” (2018).
Nguồn: The Epoch Times — bản tiếng Trung, Tín Vũ chuyển ngữ bài “China Reparations: Washington Should Start With $2 Trillion in China-Held US Assets” của Anders Corr. Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân tác giả, không nhất thiết phản ánh lập trường của The Epoch Times.