
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18/11 gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. tại Điện Malacañang ở Manila. Theo bản tin của Trần Đình (Chen Ting), The Epoch Times tiếng Trung, ông Trump cho biết Washington đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đã phê duyệt các thương vụ bán vũ khí trị giá hơn 5 tỷ USD kể từ khi ông nhậm chức và tăng đáng kể hỗ trợ tài chính quân sự dành cho Manila.
Chuyến thăm diễn ra khi căng thẳng giữa Philippines và Trung Quốc gia tăng vì tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Manila muốn Washington làm rõ các bảo đảm an ninh theo Hiệp ước Phòng thủ chung. Mỹ cũng tìm cách mở rộng hợp tác với Philippines về thương mại và năng lượng.
Quốc phòng và Biển Đông
Tại cuộc gặp, ông Trump mô tả liên minh với Philippines là một trong những liên minh lâu đời và quan trọng nhất của Mỹ ở Thái Bình Dương. Ông gọi hợp tác quốc phòng là một trụ cột an ninh của khu vực. Tại hội nghị đặc biệt Mỹ–ASEAN hôm trước, ông nói hai bên dự định mở rộng huấn luyện chung cho lực lượng đặc biệt và hỗ trợ Philippines hiện đại hóa quốc phòng.
Ông Trump cho biết Mỹ đang tăng tốc sản xuất vũ khí phòng thủ và tấn công. Ông nói các nước có nhu cầu mua những vũ khí đó và Mỹ chỉ bán cho các đối tác mà ông gọi là bạn bè.
Theo Reuters, Philippines muốn Mỹ nói rõ hơn về cam kết bảo vệ lực lượng và tàu Philippines hoạt động trong vùng biển tranh chấp. Ông Marcos được dự đoán sẽ nêu đề nghị này trong cuộc gặp. Washington trước đó đã khẳng định hiệp ước năm 1951 áp dụng với các vụ tấn công vũ trang nhằm vào lực lượng vũ trang, tàu công vụ và máy bay Philippines, bao gồm lực lượng tuần duyên, ở bất kỳ nơi nào trên Biển Đông. Ông Trump nói quan hệ đồng minh đang ở mức tốt nhất và bày tỏ tin tưởng căng thẳng ở Biển Đông sẽ được xử lý.
Tuyên bố về thương mại và các đề xuất năng lượng
Tại tiệc trưa ở phủ tổng thống, ông Trump tuyên bố hai nước vừa đạt một thỏa thuận thương mại, gọi đây là thỏa thuận lớn nhất giữa hai bên và công bằng với cả hai. Ông chưa công bố điều khoản. Đại sứ Philippines tại Mỹ Jose Manuel Romualdez nói với Reuters rằng hai bên chưa ký văn bản nào. Ông Romualdez cho biết Mỹ đã đề xuất giúp Philippines đa dạng hóa nguồn cung thực phẩm và năng lượng.
Ông Trump nói hai nước có thể cùng thực hiện một dự án hạt nhân dân sự lớn. Theo ông, việc Philippines lựa chọn công nghệ Mỹ cho dự án điện hạt nhân hiện đại đầu tiên của nước này sẽ thể hiện mức độ gắn kết giữa hai nước.
Mỹ và Philippines đã ký hiệp định hợp tác hạt nhân dân sự năm 2023. Hiệp định có hiệu lực từ tháng 7/2024, tạo cơ sở pháp lý để Mỹ xuất khẩu nhiên liệu, lò phản ứng và thiết bị liên quan. Tháng 2/2026, Cơ quan Thương mại và Phát triển Mỹ thông báo hỗ trợ Philippines đánh giá công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ của Mỹ. Tháng 10, phía Mỹ thông báo sắp xếp chuyến thăm của một phái đoàn ngành năng lượng hạt nhân Philippines để mở rộng hợp tác.
Ông Trump cũng nói Philippines có thể tham gia dự án xuất khẩu khí đốt Alaska. Ông gọi Philippines là đối tác phù hợp và cho biết các cuộc thảo luận về hợp tác năng lượng đang tiếp diễn.
Chặng tiếp theo của chuyến công du
Sau khi rời Philippines, ông Trump đến Thâm Quyến dự APEC. Ông dự kiến gặp ông Tập Cận Bình ngày 19/11 để thảo luận về thương mại, hạn chế xuất khẩu đất hiếm và kiểm soát chất bán dẫn tiên tiến.
Trước cuộc gặp song phương ngày 18/11, ông Trump đã dự họp Quad tại Manila với lãnh đạo Nhật Bản, Ấn Độ và Australia. Theo thông cáo chung do Nhà Trắng công bố, bốn nước đưa ra sáng kiến hợp tác giám sát hàng hải Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương nhằm tăng chia sẻ thông tin và nâng khả năng theo dõi tình hình trên biển. Nhóm dự kiến tổ chức cuộc diễn tập hàng hải đầu tiên của Quad có máy bay tuần tra P‑8 và P‑3C vào năm 2027.