Hai công ty Phần Lan Nokia và ICEYE đã ký thư bày tỏ ý định với Bộ Quốc phòng Ukraine để tìm hiểu khả năng phát triển hệ thống thông tin vệ tinh do Kyiv tự kiểm soát. Thỏa thuận được công bố ngày 22/10 trong chuyến thăm Ukraine của Thủ tướng Phần Lan; đây là bước thăm dò hợp tác, chưa phải thông báo rằng hệ thống đã được xây dựng hay triển khai.
Theo The Epoch Times, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy nêu vấn đề sử dụng nhiều hơn năng lực vệ tinh của Phần Lan sau cuộc gặp Thủ tướng Petteri Orpo. Ông cho rằng điều này quan trọng đối với quốc phòng và khả năng duy trì hoạt động của Ukraine. Hai doanh nghiệp và Bộ Quốc phòng Ukraine sau đó chính thức hóa hướng hợp tác bằng thư bày tỏ ý định.
Trong thông cáo của Nokia, ba bên nói sẽ xem xét giải pháp thông tin vệ tinh giúp Ukraine nắm quyền kiểm soát hạ tầng liên lạc quan trọng. Nokia phụ trách năng lực kết nối viễn thông, còn ICEYE có kinh nghiệm về hệ thống vệ tinh. Thông cáo chưa nêu giá trị hợp đồng, số vệ tinh, tiến độ chế tạo hay ngày triển khai tại Ukraine.
Rafal Modrzewski, đồng sáng lập và tổng giám đốc ICEYE, nói Ukraine cần hệ thống liên lạc vệ tinh an toàn, hiệu năng cao và do nước này kiểm soát. Ông cho biết công ty đã hỗ trợ Ukraine từ năm 2022. Mikko Hautala, lãnh đạo mảng quốc phòng của Nokia, nói các bên sẽ nghiên cứu cách củng cố kết nối mà quân đội Ukraine phụ thuộc vào, nhất là khi mạng mặt đất bị gián đoạn.
Từ kế hoạch chung đến nhu cầu riêng của Ukraine
Đầu tháng 10, Nokia và ICEYE đã công bố kế hoạch hợp tác phát triển hệ thống băng rộng dùng vệ tinh quỹ đạo thấp cho các chính phủ. Mô hình dự kiến cho phép quốc gia sử dụng sở hữu hoặc kiểm soát vệ tinh, trạm mặt đất và thiết bị đầu cuối; các ứng dụng được nêu gồm quốc phòng, ứng phó thảm họa và bảo vệ biên giới. ICEYE từng nói hệ thống đầu tiên theo kế hoạch chung này có thể được phóng vào năm 2028. Mốc đó chưa phải lịch cam kết cho dự án Ukraine.
Quân đội Ukraine hiện dùng Starlink của SpaceX cho nhiều hoạt động liên lạc. The Epoch Times dẫn giới chức Ukraine nói dịch vụ gần đây bị giới hạn trên một số thiết bị di chuyển nhanh, trong đó có thiết bị dùng để điều khiển drone đánh chặn. Ngày 23/10, một cố vấn tổng thống Ukraine nói họ chưa thấy giới hạn tốc độ được gỡ bỏ trên diện rộng. Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó nói ông tin rằng dịch vụ đã được khôi phục và sẽ trao đổi với lãnh đạo SpaceX nếu cần. Các phát biểu này phản ánh tình trạng đang được các bên mô tả, không chứng minh hệ thống thay thế đã sẵn sàng.
Nguồn: The Epoch Times, bài của Victoria Friedman, có đóng góp của Rachel Roberts và Ryan Morgan; thông cáo Nokia và ICEYE ngày 22/10 cùng thông cáo hợp tác đầu tháng 10. Bản dịch và biên tập giữ nguyên tính chất dự kiến của thư bày tỏ ý định.
Tuệ Minh