Tác giả: Trương Đình. Dịch từ Đại Kỷ Nguyên.
Trong bối cảnh an ninh không gian ngày càng được quan tâm, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đang mời doanh nghiệp tư nhân gửi phương án nghiên cứu phát triển tên lửa nhỏ. Mục tiêu là có thể nhanh chóng phóng vệ tinh thay thế nếu các vệ tinh đang hoạt động của Nhật Bản bị “vệ tinh sát thủ” của Trung Quốc hoặc Nga tấn công, hoặc gặp sự cố.
Theo hãng tin Kyodo, trong ngân sách tài khóa 2026, Chính phủ Nhật Bản đã dành khoảng 70 triệu yen, tương đương khoảng 444.000 USD, cho chương trình nghiên cứu nhằm tăng năng lực vận tải không gian này.
Bộ Quốc phòng cho biết khi lựa chọn phương án nghiên cứu, cơ quan này sẽ xem xét tổng thể các yếu tố như chi phí phát triển, phương pháp chế tạo tên lửa và thời gian cần thiết. Bộ dự kiến xác định nhà thầu trước tháng 2 năm sau.
Bộ cũng dự định sử dụng máy in 3D và các công cụ khác để chế tạo linh kiện tên lửa hiệu quả, đồng thời nghiên cứu khả năng phóng tên lửa từ mặt đất, trên biển hoặc trên không.
Tại một cuộc họp báo trong tháng 10, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro nói rằng, xét từ góc độ bảo đảm an ninh, khôi phục nhanh chóng chức năng của vệ tinh là điều hết sức quan trọng, đặc biệt trong tình huống khẩn cấp. Ông cũng nhấn mạnh Nhật Bản cần có khả năng nhanh chóng tiếp cận không gian.
Theo Chính phủ Nhật Bản, hiện khoảng một nửa số nhiệm vụ phóng vệ tinh của nước này phụ thuộc vào tên lửa nước ngoài.
Vệ tinh đã trở thành công cụ không thể thiếu cho thông tin liên lạc mặt đất và định vị chính xác. Bộ Quốc phòng Nhật Bản hy vọng sáng kiến sẽ thúc đẩy đổi mới công nghệ tại doanh nghiệp tư nhân và sự phát triển của ngành hàng không vũ trụ. Chính phủ do Thủ tướng Takaichi Sanae đứng đầu xem công nghiệp vũ trụ là lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng.
Ông Koizumi cho rằng lĩnh vực vận tải không gian đang bước vào thời kỳ biến đổi lớn và bày tỏ mong muốn Nhật Bản xây dựng được một hệ thống mới có sức cạnh tranh trên toàn cầu.
Nhật Bản đang vận hành một chòm vệ tinh nhỏ để theo dõi nhiều loại mục tiêu. Theo bài nguồn, các chuyên gia cảnh báo Trung Quốc và Nga đang phát triển “vệ tinh sát thủ”, loại có thể tấn công và vô hiệu hóa vệ tinh của nước khác.
Bên cạnh đẩy nhanh phát triển tên lửa nhỏ, Chính phủ Nhật Bản còn tìm cách tăng cường phòng vệ trong không gian. Tháng 9 năm nay, báo Yomiuri Shimbun dẫn nguồn tin am hiểu cho biết Bộ Quốc phòng đã bắt đầu thảo luận việc triển khai sáu “vệ tinh vệ sĩ” trước tài khóa 2035, nhằm bảo vệ vệ tinh Nhật Bản khỏi các vệ tinh tấn công của nước khác.
Theo những nguồn tin này, Bộ Quốc phòng dự định đưa nội dung triển khai vào ba văn kiện an ninh quan trọng, dự kiến hoàn tất sửa đổi trước cuối năm nay. Nguyên mẫu “vệ tinh vệ sĩ” có thể được phóng sớm nhất trong tài khóa 2028 để kiểm chứng một số vấn đề kỹ thuật.
Năng lực không gian không chỉ có ý nghĩa thương mại mà còn quan trọng đối với hoạt động quân sự hiện đại, bởi có thể hỗ trợ hoạt động trên mặt đất, như chiến tranh Nga–Ukraine và các cuộc xung đột ở Trung Đông đã cho thấy.
Những năm gần đây, ngày càng nhiều quốc gia xem vệ tinh là nền tảng vũ khí có thể chủ động tấn công. Các nền tảng này có thể gây nhiễu vô tuyến hoặc dùng laser làm lóa để cản trở hoạt động của vệ tinh đối phương, thậm chí bắt giữ thiết bị không gian của đối phương.
Để ứng phó khả năng xảy ra chiến tranh không gian Mỹ–Trung, Mỹ, đồng minh của Nhật Bản, cũng đang phát triển các công nghệ liên quan tới vệ tinh và phối hợp với các đồng minh như Anh tiến hành hoạt động quân sự không gian nhằm phát tín hiệu răn đe tới Bắc Kinh. Kế hoạch phòng thủ tên lửa “Vòm Vàng” của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng dự tính triển khai các thiết bị đánh chặn trong không gian.
Nguồn: Đại Kỷ Nguyên