Một quan chức cấp cao Thái Lan ngày 4/11 cho biết Bắc Kinh đã ban hành lệnh bắt đối với năm người Duy Ngô Nhĩ trốn sang Thái Lan hơn một thập niên trước. Các tổ chức nhân quyền cảnh báo họ có nguy cơ bị tra tấn nếu bị đưa về Trung Quốc.
Theo The Epoch Times, Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Thái Lan Chaipruak Doungprapat nói với các phóng viên ngày 4/11 rằng những người Duy Ngô Nhĩ bị giam tại Thái Lan từ năm 2014 có quyền chỉ định luật sư để phản đối yêu cầu dẫn độ của Bắc Kinh. Đài truyền hình công Thái Lan TPBS đưa tin về phát biểu này.
Ông Doungprapat cho biết số phận của họ sẽ do tòa án quyết định.
Năm người này nằm trong nhóm hơn 300 người Duy Ngô Nhĩ chạy khỏi Trung Quốc và bị cảnh sát Thái Lan bắt gần biên giới Malaysia năm 2014.
Năm 2015, nhà chức trách Thái Lan đưa hơn 170 người, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, tới Thổ Nhĩ Kỳ. Khoảng 100 người Duy Ngô Nhĩ còn lại bị đưa sang Trung Quốc trong năm đó; một nhóm khác bị trục xuất năm 2025. Tài liệu đối chiếu của Amnesty International nêu con số cụ thể là 173 phụ nữ và trẻ em tới Thổ Nhĩ Kỳ, cùng ít nhất 109 người bị đưa về Trung Quốc trong năm 2015.
Ít nhất năm người Duy Ngô Nhĩ đã chết trong thời gian bị giam tại Thái Lan khi đang tìm nơi nương náu.
Người Duy Ngô Nhĩ và các nhóm thiểu số Hồi giáo khác phải chịu tình trạng giam giữ hàng loạt tại Tân Cương, vùng cực tây Trung Quốc. Những người sống sót kể về việc bị nhồi nhét tư tưởng dưới áp lực cao, lao động cưỡng bức và những hình thức ngược đãi khác.
Chính quyền Trung Quốc gắn các biện pháp trấn áp với chống khủng bố, nhưng Mỹ và các nền dân chủ phương Tây khác đã xác định những hành động đó là “diệt chủng”.
Ông Doungprapat nói trường hợp của năm người này khác với 40 người Duy Ngô Nhĩ bị trục xuất sang Trung Quốc theo yêu cầu của Bắc Kinh hồi năm ngoái. Vụ trục xuất khi đó dẫn tới chỉ trích quốc tế và các biện pháp trừng phạt của Mỹ.
Theo ông, năm người bị kết án tù tại Thái Lan do tìm cách trốn khỏi nơi giam giữ. Ba người còn một năm phải chấp hành, trong khi hai người đã kết thúc thời gian chấp hành án hồi tháng trước. Amnesty International cho biết hai người này được trả khỏi nhà tù theo lệnh ân xá hoàng gia ngày 21/10/2026, sau đó chuyển tới trung tâm giam giữ người nhập cư ở Bangkok.
Ông Doungprapat cho biết nếu Bắc Kinh muốn tiếp nhận hai người đã kết thúc thời gian chấp hành án, phía Trung Quốc phải tuân thủ thủ tục dẫn độ chính thức.
Nếu tòa án ra phán quyết bất lợi cho họ, họ sẽ được giao cho Trung Quốc theo hiệp ước dẫn độ, ông nói. Ngược lại, nếu thắng kiện, họ có thể tái định cư tại một nước thứ ba.
Trong cuộc họp báo ngày 4/11, khi được hỏi Bắc Kinh đã gửi yêu cầu dẫn độ hay chưa, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh không trả lời trực tiếp.
Bà nói sự hợp tác giữa Bắc Kinh và Bangkok trong chống tội phạm xuyên biên giới, bao gồm nhập cư trái phép, phù hợp với pháp luật hai nước cũng như luật pháp và thông lệ quốc tế.
Cựu nghị sĩ Thái Lan Kannavee Suebsang đặt câu hỏi về tuyên bố của Trung Quốc rằng những người Duy Ngô Nhĩ bị giữ tại Thái Lan đang có lệnh bắt do Bắc Kinh ban hành. Ông nói một người trong số họ mới 15 tuổi khi chạy khỏi Trung Quốc và bị nhà chức trách Thái Lan bắt năm 2014.
Trong một bức thư đề tháng 7/2022, được ông Suebsang công bố hồi đầu tháng này, một người Duy Ngô Nhĩ bị giam bày tỏ nỗi sợ rằng anh và cha mẹ có thể bị kết án tử hình nếu bị đưa về Trung Quốc.
“Người Duy Ngô Nhĩ không có bất kỳ quyền con người nào và bị đối xử còn thấp kém hơn động vật”, người đàn ông viết bằng tiếng Anh.
Các tổ chức nhân quyền kêu gọi bảo vệ
Các tổ chức nhân quyền quốc tế kêu gọi Bangkok không đưa những người Duy Ngô Nhĩ sang Trung Quốc, cảnh báo họ có thể bị tra tấn và ngược đãi sau khi trở về.
Trong tuyên bố ngày 4/11, Tổng thư ký Amnesty International Agnès Callamard nói rằng dù Trung Quốc đưa ra bao nhiêu bảo đảm ngoại giao, Thái Lan vẫn có nghĩa vụ không đưa bất kỳ ai tới nơi có nguy cơ thực sự bị tra tấn hoặc chịu các vi phạm nhân quyền nghiêm trọng khác. Bà kêu gọi trả tự do để họ được xây dựng lại cuộc sống trong an toàn sau hơn một thập niên bị giam giữ.
Giám đốc khu vực châu Á của Human Rights Watch, bà Elaine Pearson, thúc giục Thái Lan bảo vệ người Duy Ngô Nhĩ trước sự trấn áp thay vì “đưa họ trở lại chỗ nguy hiểm”.
Trong tuyên bố ngày 4/11, bà Pearson nói các chính phủ Thái Lan trước đây đã giam người Duy Ngô Nhĩ nhiều năm trong điều kiện vô nhân đạo, rồi làm theo yêu cầu của Bắc Kinh và đưa họ sang Trung Quốc, nơi họ bị cưỡng bức mất tích.
Theo Dorothy Li, The Epoch Times. Đối chiếu: tuyên bố ngày 4/11 của Amnesty International.