Hai thẩm phán Tối cao Pháp viện Mỹ cho rằng cách truy tố một người nhập cư không có tình trạng cư trú hợp pháp đặt ra những vấn đề hiến pháp nghiêm trọng.
Trong văn bản được Thẩm phán Neil Gorsuch tham gia, Thẩm phán Sonia Sotomayor nói vụ người Mexico Jesus Herrera-Salazar bộc lộ một “sự phi lý về hiến pháp”. Tòa ngày 13/10 từ chối nhận xem xét đơn của ông; văn bản của hai thẩm phán giải thích quan điểm riêng liên quan quyết định đó, không phải phán quyết của toàn Tòa tuyên vụ truy tố vi hiến.
Herrera-Salazar đã nhiều lần bị trục xuất khỏi Mỹ, trong đó có năm 2015. Năm 2020, ông được phát hiện tại Texas và bị truy tố vì có mặt tại Mỹ sau khi bị trục xuất, vi phạm luật liên bang. Ông nhận tội, nhận mức án 15 tháng tù và hai năm chịu giám sát sau khi được thả. Khi đó, không có lệnh trục xuất mới.
Ra tù năm 2021, Herrera-Salazar tới Oklahoma, nơi vợ con sinh sống. Một cán bộ giám sát yêu cầu ông không rời khu vực Đông Oklahoma cho tới khi hết thời hạn giám sát.
Trước khi thời hạn này kết thúc, một cảnh sát dừng xe kiểm tra rồi bắt ông vào năm 2022 về hành vi có mặt tại Mỹ sau trục xuất. Ông bị kết án năm 2024 và sau đó bị trục xuất.
Herrera-Salazar phản đối cáo buộc, cho rằng nó vi phạm điều khoản của Hiến pháp Mỹ bảo vệ cá nhân khỏi bị truy tố hai lần về cùng một hành vi phạm tội. Tòa Phúc thẩm liên bang khu vực 10 đứng về phía chính phủ, dẫn tới việc ông đề nghị Tối cao Pháp viện xem xét.
Tòa từ chối đơn hôm 13/10. Bà Sotomayor nói bà đồng tình với quyết định không nhận vụ việc, vì Herrera-Salazar đã bị trục xuất và bà hy vọng tình huống của ông là trường hợp bất thường. Tuy vậy, bà muốn nhấn mạnh những vấn đề hiến pháp nghiêm trọng trong cách chính phủ xử lý vụ án.
Bà viết rằng bản án thứ hai khó dung hòa với quy định hiến pháp cấm một người bị đặt vào tình trạng nguy hiểm tới sinh mạng hoặc thân thể hai lần vì cùng một tội. Theo những tiền lệ bà viện dẫn, điều khoản này bảo vệ người đã bị kết án khỏi bị truy tố lần thứ hai vì cùng hành vi. Câu hỏi trong trường hợp như vậy là thế nào được coi là “cùng một tội”.
Tòa phúc thẩm cho rằng việc truy tố hợp lệ, dựa trên các lần Herrera-Salazar được xác định có mặt tại Mỹ sau đợt trục xuất năm 2015, với các mốc năm 2020 và 2024. Theo hội đồng phúc thẩm, điều luật không quy định ngoại lệ cho người bị truy tố nhiều lần dựa trên một lệnh trục xuất duy nhất; văn bản luật cũng không nêu mỗi tội “được phát hiện có mặt” phải bắt đầu từ một lần tái nhập cảnh độc lập.
Trong đơn gửi Tối cao Pháp viện, luật sư của Herrera-Salazar nói quyết định này xung đột với cách hiểu của những tòa phúc thẩm khu vực khác, vì liên quan việc coi hành vi được phát hiện có mặt trong nước sau trục xuất là một hành vi kéo dài liên tục.
Luật sư lập luận rằng chưa hề bắt đầu một hành vi độc lập thứ hai, nên việc truy tố tại Đông Oklahoma là lần truy tố thứ hai cho cùng một hành vi, vi phạm rõ ràng nguyên tắc không xử hai lần.
Luật sư chính phủ phản bác rằng lần truy tố sau nhằm vào hành vi khác — được phát hiện có mặt trong nước vào năm 2024 — chứ không phải cùng hành vi trước đó.
Bà Sotomayor nhận định lập trường của Herrera-Salazar có vẻ đúng. Bà giải thích rằng khi một người bị kết án vì hành vi liên tục, không gián đoạn, các tiền lệ và logic của điều khoản chống truy tố hai lần cho thấy chính phủ không thể đơn giản chọn một mốc thời gian khác để truy tố cùng hành vi kéo dài ấy lần nữa.
Bà lưu ý chính phủ đã không cho Herrera-Salazar rời nước Mỹ trước lần bắt giữ thứ hai. Nếu hoàn cảnh tương tự tái diễn, bà khuyến nghị các tòa tránh tình huống phi lý này và thực hiện đầy đủ ý nghĩa, sức nặng của điều khoản bảo vệ khỏi bị truy tố hai lần.
Bộ Tư pháp và một luật sư đại diện cho Herrera-Salazar chưa phản hồi yêu cầu bình luận trước thời điểm The Epoch Times xuất bản bài.
Theo Zachary Stieber, The Epoch Times: https://www.theepochtimes.com/us/sotomayor-gorsuch-say-prosecution-of-immigrant-was-constitutional-absurdity-6103618
Văn bản của Tối cao Pháp viện ngày 13/10: https://www.supremecourt.gov/opinions/26pdf/25-6989_5h26.pdf