Các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc ngày càng hướng ra thị trường nước ngoài khi doanh số trong nước suy giảm và nhà máy hoạt động dưới công suất. Xu hướng này làm gia tăng cạnh tranh với các hãng nước ngoài vốn đã đối diện làn sóng xe sản xuất tại Trung Quốc.
Theo số liệu Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc (CAAM) công bố ngày 12/10, doanh số xe trong nước tháng 9 giảm 26% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu tăng 61,4%.
Trung Quốc xuất khẩu 1,05 triệu xe trong tháng, chiếm gần 36% tổng lượng xe bán ra, so với khoảng 20% một năm trước.
Mặc dù xuất khẩu tăng mạnh, tổng doanh số xe vẫn giảm 8,4%.
Theo dữ liệu CAAM, mức tăng xuất khẩu chỉ bù được khoảng 60% phần suy giảm doanh số nội địa.
Sự phụ thuộc ngày càng lớn của ngành vào người mua nước ngoài diễn ra trong bối cảnh nhiều năng lực sản xuất chưa được sử dụng và lợi nhuận giảm sút.
Các điều tra viên Liên minh châu Âu (EU) trước đây xác định ngành xe điện Trung Quốc được hưởng trợ cấp chính phủ và có năng lực sản xuất vượt xa khả năng hấp thụ của thị trường nội địa.
Nhu cầu trong nước yếu, công suất dư thừa
Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, ngành sản xuất ôtô nước này sử dụng 70,8% công suất trong quý II/2026, thấp hơn mức 73,5% của toàn ngành chế tạo.
Điều đó có nghĩa khoảng 29% năng lực sản xuất được đo lường của ngành không được sử dụng.
Những con số này bao gồm toàn bộ ngành sản xuất ôtô, kể cả sản xuất phụ tùng, thay vì chỉ các nhà máy lắp ráp xe.
Áp lực tài chính cũng gia tăng.
Theo Cục Thống kê Quốc gia, lợi nhuận ngành sản xuất ôtô giảm 16% trong tám tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước, dù doanh thu tăng 2,9%.
Trong báo cáo thị trường ngày 12/10, nhánh xe du lịch thuộc Hiệp hội Các nhà phân phối ôtô Trung Quốc cho biết xuất khẩu đã trở thành nguồn tăng trưởng doanh số và lợi nhuận quan trọng cho các nhà sản xuất.
Hiệp hội nói một số hãng hiện xuất khẩu hơn một nửa số xe của mình, trong khi số hãng có tỷ trọng xuất khẩu tiến gần 70% đang tăng lên.
Hiệp hội cũng báo cáo doanh số bán lẻ xe du lịch nội địa giảm 28% trong tháng 9. Các đại lý đối diện nhu cầu tiêu dùng yếu và áp lực kinh doanh kéo dài.
Chery Group, một trong những nhà sản xuất ôtô lớn nhất Trung Quốc, báo cáo đã giao 207.814 xe ra thị trường nước ngoài trong tháng 9, tương đương khoảng 71% tổng doanh số tháng là 292.308 xe.
Lượng xe giao ở nước ngoài của hãng tăng 51% so với cùng kỳ năm trước.
Mở rộng ra nước ngoài gặp rào cản thương mại
Năng lực sản xuất xe dư thừa của Trung Quốc đã dẫn đến các biện pháp thương mại ở châu Âu.
Trong cuộc điều tra năm 2024 về xe điện chạy pin của Trung Quốc, Ủy ban châu Âu (EC) ước tính các nhà sản xuất Trung Quốc có công suất 9,18 triệu xe mỗi năm, trong đó khoảng 3,34 triệu xe là phần công suất chưa được sử dụng.
EC kết luận xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc được trợ cấp đe dọa gây thiệt hại kinh tế cho các nhà sản xuất châu Âu.
EU áp dụng thêm thuế chống trợ cấp đối với xe điện chạy pin sản xuất tại Trung Quốc vào tháng 10/2024.
Sau hội đàm với Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào, Ủy viên Thương mại châu Âu Maros Sefcovic ngày 9/10 cho biết hai bên đã đạt được một sự thống nhất về vấn đề này.
Thỏa thuận hướng tới việc giảm hơn một nửa lượng xe hybrid và hybrid sạc ngoài Trung Quốc dự kiến xuất khẩu sang EU trong bốn năm, so với kịch bản không có cơ chế đó.
Ông Sefcovic nói cơ chế có thể ngăn vài triệu xe Trung Quốc vào thị trường châu Âu trong giai đoạn này.
EC chưa công bố chi tiết cơ chế thực hiện cuối cùng.
Vị ủy viên cho biết sự thống nhất này là bước đầu hướng tới tái cân bằng thương mại EU–Trung Quốc. Các cuộc đàm phán tiếp theo được lên kế hoạch và EU sẵn sàng dùng các biện pháp phòng vệ thương mại nếu đàm phán không đem lại thêm kết quả.
Mỹ cũng đang xem xét tình trạng dư thừa công suất công nghiệp.
Tháng 3, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer khởi động điều tra tình trạng dư thừa năng lực sản xuất mang tính cơ cấu tại 16 nền kinh tế, trong đó có Trung Quốc; ôtô và pin nằm trong các ngành bị xem xét.
Các cuộc điều tra xem xét liệu chính sách của chính phủ và thực tiễn công nghiệp có tạo gánh nặng hoặc hạn chế thương mại của Mỹ hay không.
Xe điện Trung Quốc đã chịu thuế cao của Mỹ và các hạn chế về công nghệ xe kết nối, khiến khả năng tiếp cận trực tiếp thị trường Mỹ bị hạn chế.
Tuy vậy, các nhà sản xuất Trung Quốc vẫn cạnh tranh với những hãng Mỹ và quốc tế khác tại thị trường nước ngoài.
Ngày 7/10, Mỹ và 14 nền kinh tế khác, trong đó có EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Canada, ký tuyên bố chung cam kết phối hợp ứng phó với dư thừa công suất công nghiệp mang tính cơ cấu và những chính sách làm méo mó thị trường.
Dịch đầy đủ nội dung chính từ The Epoch Times, ngày 12/10/2026.