
Tác giả: Lý Tịnh (李淨), The Epoch Times.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18/11 đến Thâm Quyến dự hội nghị Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC). Nhân dịp này, một cư dân Thâm Quyến công bố thư ngỏ bằng tiếng Anh, chào đón chuyến thăm của ông, đồng thời nêu những khó khăn kinh tế đằng sau vẻ phồn hoa của thành phố, áp lực mưu sinh của người dân bình thường và sự kiểm soát của Đảng Cộng sản Trung Quốc đối với quyền tự quản cộng đồng, tự do ngôn luận, bầu cử dân chủ. Bức thư cũng kêu gọi ông Trump không thỏa hiệp với những người cai trị độc tài.
Đặt câu hỏi về chi tiêu công để chỉnh trang thành phố
Nhà bình luận độc lập Thái Thận Khôn chia sẻ trên nền tảng X bức thư mang tiêu đề “Tổng thống Trump, chào mừng ông đến Thâm Quyến”. Từ góc nhìn của một cư dân, tác giả mô tả những công trình làm đẹp thành phố nhằm đón ông Trump, gồm sơn lại tường, bày hoa tươi và làm sạch đường phố.
Bức thư đặt câu hỏi liệu những công trình triển khai gấp rút này có lãng phí tiền thuế hay không; những công nhân làm việc chạy tiến độ có nhận được tiền làm thêm hợp lý không; và những người lao động bình thường tạo nên sự phồn vinh của đô thị có thực sự được chia sẻ thành quả phát triển hay không.
Tác giả cho rằng từ sau đại dịch, kinh tế tiếp tục trì trệ, đời sống của người dân bình thường chật vật. Sự sạch đẹp và phồn hoa bên ngoài không che lấp được những áp lực thực tế mà người dân ở tầng cơ sở đang đối mặt.
Từ thành phố cởi mở đến quyền tự quản bị thu hẹp
Thư ngỏ nhìn lại quá trình phát triển của Thâm Quyến. Theo tác giả, người nhập cư là tài sản quan trọng của thành phố. Những người từ khắp Trung Quốc đến đây khởi nghiệp, làm việc, nuôi dạy con từng có thể theo đuổi sự công bằng, đổi mới và một cuộc sống tốt hơn trong môi trường tương đối cởi mở.
Bài viết đặc biệt nhắc đến truyền thống tự quản cộng đồng từng khá sôi động. Trong thập niên 1990, các ban đại diện chủ sở hữu nhà phát triển dần từ quận La Hồ ra nhiều nơi trong thành phố. Cư dân tham gia quản lý cộng đồng bằng cách bầu đại diện, thảo luận việc chung và bỏ phiếu.
Tuy nhiên, tác giả cho rằng không gian tự quản ấy đang bị thu hẹp. Một ví dụ được nêu là hiện nay việc bầu ban đại diện chủ sở hữu có thể phải qua bước cơ quan hành chính cấp phố phê chuẩn tư cách ứng viên; thậm chí một số ứng viên bị loại mà không được giải thích rõ ràng.
Thư ngỏ đặt câu hỏi: khi ngay cả quyền chọn người đại diện cho cộng đồng cũng chịu sự can thiệp hành chính, khái niệm tự quản ở cơ sở còn bao nhiêu ý nghĩa thực tế?
Những tòa nhà cao tầng và không gian tự do
Ngoài vấn đề tự quản, tác giả còn phê bình môi trường ngôn luận ngày càng bị siết chặt ở Thâm Quyến.
Bức thư cho rằng truyền thông ngày càng giống như diễn theo kịch bản định sẵn; kiểm duyệt khiến các cuộc thảo luận xã hội mất sinh khí và con người dần mất không gian để bày tỏ suy nghĩ thật.
Tác giả cũng đối chiếu diện mạo hào nhoáng của thành phố với đời sống người bình thường: những tòa nhà cao tầng vẫn san sát, đường phố vẫn nhộn nhịp. Nhưng trong khi một số cao ốc để trống được khoác lên dáng vẻ sẵn sàng đón thời đại trí tuệ nhân tạo, những người lao động vất vả với thu nhập ít ỏi dưới chân các tòa nhà lại ngày càng khó được chia sẻ thành quả phát triển.
Tác giả ví Thâm Quyến như một món đồ trưng bày tinh xảo trong tủ kính, được nhà chức trách giới thiệu với bên ngoài như hình mẫu xã hội chủ nghĩa, trong khi tinh thần tự do từng có của thành phố đang dần phai nhạt.
Lời kêu gọi trong bức thư
Cuối thư, tác giả kêu gọi ông Trump đừng quên những người Trung Quốc bình thường đã tạo ra của cải cho Thâm Quyến khi thảo luận về thương mại, công nghệ và thịnh vượng kinh tế.
Theo quan điểm người viết, chỉ khi Mỹ hướng đầu tư đến những người dân Trung Quốc ngay thẳng, lương thiện thì mới có thể đem lại lợi ích bền vững cho nước Mỹ và thế giới. Người viết cho rằng sự tiến bộ của Trung Quốc cần tự do, dân chủ, thay vì thỏa hiệp với những người cai trị độc tài.
Những dòng cuối viết rằng khách đến rồi đi, còn với người dân bình thường ở Thâm Quyến, đó chẳng qua vẫn là một ngày bình thường nữa.
Nhân chuyến thăm của ông Trump, bức thư đặt cạnh nhau ấn tượng của bên ngoài về sự phồn vinh kinh tế của Thâm Quyến và những lo lắng của cư dân về áp lực kinh tế, kiểm soát chính trị, không gian tự do bị thu hẹp. Qua đó, thư thể hiện một góc nhìn khác về thành phố đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng.
Tiếp đón ngoại giao cấp cao và những tính toán được nêu
Trong lúc thư ngỏ của cư dân Thâm Quyến phê bình sự kiểm soát chính trị và khó khăn dân sinh đằng sau vẻ phồn hoa, nghi thức tiếp đón ngoại giao ở mức cao dành cho ông Trump cũng thu hút chú ý.
Trong một bài đăng trên X, Thái Thận Khôn cho biết ông Tập Cận Bình phá lệ trong thông lệ đón tiếp ngoại giao của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đích thân đến sân bay đón ông Trump. Hai người ngoài bắt tay còn ôm theo phong cách phương Tây, sau đó cùng đi trên thảm đỏ. Tại hiện trường có đám đông chào đón vẫy cờ hai nước; năm máy bay quân sự bay qua sân bay, kéo những dải khói màu đỏ, xanh và vàng.
Việc ông Tập đích thân ra sân bay cũng là sự đáp lại nghi thức ngoại giao khi ông Trump đến sân bay đón ông trong chuyến thăm Mỹ tháng Chín năm nay.
Thái Thận Khôn nhận định khung cảnh ngoại giao này đáng suy ngẫm. Theo ông, sau những thất bại trong cuộc bầu cử trong nước, ông Trump cần thể hiện ảnh hưởng quốc tế thông qua thành quả ngoại giao. Trong khi đó, ông Tập dùng nghi thức tiếp đón cấp cao để thể hiện vị thế ngoại giao nước lớn của Trung Quốc, đồng thời tìm cách ổn định quan hệ Mỹ – Trung, tạo điều kiện thuận lợi cho đàm phán kinh tế, thương mại và công nghệ.
Nhà bình luận này còn chú ý đến việc lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga cùng có mặt tại Thâm Quyến. Theo cách nhìn của ông, dù cuộc gặp ba bên có thể chủ yếu dừng ở các động tác ngoại giao, nó vẫn phản ánh việc cả ba đều tìm cách giành tiếng nói quốc tế; Trung Quốc và Nga cũng muốn có vị thế ngang hàng với Mỹ trên trường quốc tế.
Nguồn: Lý Tịnh, The Epoch Times, “深圳市民致川普公開信:呼籲不與獨裁者妥協”, ngày 19/11/2026.