Một báo cáo công bố ngày 20/10 đặt câu hỏi về tính độc lập của hệ thống giám sát ghép tạng tại Trung Quốc. Nhóm nghiên cứu cho rằng các cơ quan quản lý, bệnh viện và hội nghề nghiệp đều hoạt động trong cùng một hệ thống chịu sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, khiến việc kiểm tra các cáo buộc lạm dụng từ bên ngoài gặp trở ngại.
Những mắt xích giám sát nằm trong cùng một hệ thống
Báo cáo do nhà nghiên cứu nhân quyền Sarah Cook thực hiện cho Liên minh quốc tế chấm dứt lạm dụng ghép tạng tại Trung Quốc (ETAC). Đây là phần đầu của loạt nghiên cứu về những dấu hiệu rủi ro trong ngành ghép tạng nước này. Theo thông cáo của ETAC, nhóm đã đối chiếu trang web bệnh viện Trung Quốc, tài liệu của chính quyền, nghiên cứu học thuật và lời kể của một bác sĩ từng làm việc tại tỉnh Liêu Ninh.
ETAC cho biết bí thư đảng ủy có vị trí cao hơn giám đốc bệnh viện và bộ phận chuyên môn trong cơ cấu quản lý. Các tổ chức điều phối lấy tạng đặt trong bệnh viện; hội nghề nghiệp và ủy ban đạo đức cũng không tách khỏi hệ thống chính trị. Theo nhóm nghiên cứu, điều đó khiến cơ quan được kỳ vọng kiểm tra sai phạm phải chịu sự chỉ đạo của cùng bộ máy quản lý hoạt động ghép tạng.
Nhóm nghiên cứu xác định 19 trường hợp bác sĩ phẫu thuật ghép tạng hoặc lãnh đạo trung tâm ghép tạng đồng thời là đảng viên, phân bố tại 12 tỉnh. Trong sáu trường hợp, họ còn giữ chức bí thư hoặc phó bí thư đảng ủy bệnh viện. Đây là số trường hợp báo cáo nhận diện được, không phải thống kê toàn bộ nhân sự ngành ghép tạng.
Áp lực đối với bác sĩ lên tiếng
ETAC nhận định nghĩa vụ tuân thủ kỷ luật và giữ bí mật của đảng viên có thể xung đột với trách nhiệm nghề nghiệp khi bác sĩ phát hiện nguồn tạng không tự nguyện. Báo cáo cảnh báo người nêu nghi vấn ra ngoài bệnh viện có thể đối mặt với kỷ luật hoặc hậu quả pháp lý. Một cựu bác sĩ nội khoa tại Liêu Ninh, hiện ở ngoài Trung Quốc, nói với nhóm nghiên cứu rằng nỗi sợ bị trừng phạt khiến nhiều người không dám lên tiếng.
Trong cuộc phỏng vấn đăng ngày 24/10 trên Khán Trung Quốc, luật sư nhân quyền Ngô Thiệu Bình (Wu Shaoping) đồng tình với nhận định rằng cơ chế đạo đức trong bệnh viện không thể hoạt động độc lập nếu người tham gia phụ thuộc vào hệ thống quản lý hiện hành. Ông cũng lưu ý không thể đánh đồng mọi bác sĩ: có người chịu áp lực của thể chế, có người chủ động tìm lợi ích, theo đánh giá riêng của ông.
Báo cáo nêu rủi ro, không xác định mọi ca ghép tạng
ETAC nhấn mạnh cơ cấu giám sát nói trên không tự nó chứng minh các vụ lạm dụng vẫn đang tiếp diễn. Kết luận của nhóm là những điều kiện có thể cho phép và che giấu sai phạm vẫn tồn tại, trong khi các tuyên bố cải cách chưa được một cơ chế độc lập xác nhận. Chính quyền Trung Quốc khẳng định việc hiến tạng là tự nguyện và hệ thống đã được cải cách.
Thông cáo cũng nhắc đến kết luận năm 2020 của Tòa án Trung Quốc độc lập tại London: hội đồng này xác định việc cưỡng bức thu hoạch nội tạng từ tù nhân lương tâm đã diễn ra trên quy mô đáng kể, với học viên Pháp Luân Công là nhóm nạn nhân chính theo đánh giá của hội đồng. Đó là kết luận của cuộc điều tra trước đây; báo cáo mới của ETAC tập trung vào cấu trúc giám sát và các dấu hiệu rủi ro trong giai đoạn sau.
Nguồn: ETAC, thông cáo ngày 20/10/2026; Khán Trung Quốc, phỏng vấn Ngô Thiệu Bình ngày 24/10/2026. DKN.TV tổng hợp và đối chiếu.