Tác giả Ian Kane giới thiệu cách tiếp cận của Joe Newman: người lớn giữ giới hạn rõ ràng, đồng thời tôn trọng tính tự chủ của những đứa trẻ có cá tính mạnh.
Quan niệm giáo dục trong những thế hệ gần đây đã chuyển dần từ quản thúc nghiêm khắc sang trao quyền rộng rãi hơn. Nhà văn Joe Newman đề xuất một cách tiếp cận mà ông cho là vững vàng hơn: vừa giữ được thẩm quyền của cha mẹ, vừa bồi dưỡng khả năng tự chủ của trẻ.
Trong cuốn Raising Lions: The Art of Compassionate Discipline (Nuôi dạy những chú sư tử: Nghệ thuật kỷ luật bằng lòng cảm thông), Newman cho rằng văn hóa hiện đại cố gắng nuôi dưỡng sự độc lập và nhận thức cảm xúc của trẻ, nhưng đôi khi vô tình làm suy yếu vai trò của cha mẹ và củng cố sự chống đối ở một số em.
Từng có nhiều năm làm việc với những trẻ bị xem là hay gây rối, ông cho rằng nhiều hành vi khó xử lý có thể cải thiện khi người lớn xung quanh thay đổi cách hành xử. Khi khôi phục vai trò dẫn dắt, cha mẹ nên tránh liên tục giảng giải, trách bảo. Những “chú sư tử nhỏ” — trẻ cá tính mạnh, dồi dào năng lượng — có thể dần học cách tự điều chỉnh khi sự tự tin không bị tổn thương, quyền tự chủ được tôn trọng và có khuôn phép tốt để làm theo. Theo cách nhìn của ông, điều này có ý nghĩa đối với sức khỏe tinh thần của trẻ.
Từ cuốn sách tự xuất bản đến lớp học
Ban đầu, sách của Newman là một dự án xuất bản độc lập, chỉ bán được vài trăm bản. Sau đó, giáo viên nhận thấy các gợi ý hữu ích trong giảng dạy và giới thiệu với đồng nghiệp, phụ huynh. Nhiều trường mời ông tập huấn cho giáo viên; dự án nhỏ dần được nhiều gia đình và nhà giáo quan tâm.
Bài nguồn cho biết một chương trình áp dụng phương pháp này viện dẫn nghiên cứu năm 2018 của Đại học California tại Santa Barbara, theo đó tình trạng thiếu tập trung trong các lớp áp dụng phương pháp Newman giảm gần một nửa. Đây là kết quả được dẫn trong bài giới thiệu phương pháp, không phải lời bảo đảm rằng mọi lớp học sẽ có kết quả giống nhau.
Trải nghiệm của Newman góp phần định hình quan điểm ấy. Thời nhỏ, ông được chẩn đoán rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), từng dùng Ritalin và thường bị nhận xét là có vấn đề về hành vi. Trong nhiều năm, ông mang theo nhãn dán này, khó tách bạch nguồn năng lượng dư thừa của mình với những lời trách cứ.
Khi trưởng thành và làm việc với những trẻ bị xem là “có vấn đề”, ông thấy lại những khó khăn từng trải. Ông nhận ra rằng sự dẫn dắt thiện ý, kiên trì có thể giúp biến cá tính mạnh, vốn bị coi là trở ngại, thành một thế mạnh.
Theo Newman, trẻ thử các giới hạn để tìm hiểu môi trường. Người lớn đặt quy tắc rõ ràng, yêu cầu nhất quán và phản hồi bình tĩnh sẽ tạo một môi trường ổn định, cần thiết cho việc phát triển khả năng tự kiểm soát.
Khoảng nghỉ để học cách tự điều chỉnh
Một điểm nổi bật trong phương pháp là “nghỉ một chút” mà không mang tính trừng phạt. Newman phát triển cách làm này khi làm việc với các trẻ dễ bốc đồng, cảm xúc biến động tại một trại hè ở Pennsylvania.
Trẻ có hành vi vượt giới hạn được tạm dừng để điều chỉnh trạng thái rồi quay lại với các bạn. Các em không bị làm bẽ mặt hay trách mắng. Ông chỉ đề nghị trẻ nghỉ một chút, không liên tục nhắc lỗi, giảng đạo lý hoặc lên lớp về đạo đức.
Nếu trẻ tiếp tục chống đối, ông kéo dài khoảng nghỉ một chút hoặc cho trẻ tạm chuyển sang chỗ khác, luôn giữ giọng bình thản. Theo lời kể trong bài, dần dần các em học được cách tự kiểm soát, bớt náo động và không ghét ông.
Ở tuổi thiếu niên, Newman thường xung đột với cha vì những việc nhỏ như đổ rác. Cha có thiện ý muốn giúp, nhưng việc nhắc đi nhắc lại khiến ông cảm thấy mình không đủ khả năng và không được tự quyết. Ông cho rằng dù xuất phát từ thiện ý, lời giảng giải liên miên vẫn có thể làm trẻ cá tính mạnh cảm thấy bị xúc phạm, rồi chống đối hơn.
Các giáo viên áp dụng phương pháp phản hồi rằng khi dùng hành động bình tĩnh, nhất quán thay cho lời nói dài dòng, học sinh tập trung hơn và bớt phản ứng quá mức. Newman hướng tới gia đình, lớp học nơi người lớn giữ ranh giới vững vàng, dùng hành vi rõ ràng để dẫn dắt thay vì tranh cãi. Trẻ từ đó hiểu rằng tự do cần sự hướng dẫn, đồng thời học tự điều chỉnh và trách nhiệm.
Cách tiếp cận này thể hiện quan điểm rằng kỷ luật có thể kiên định mà không mang tính trừng phạt, rõ ràng mà không cưỡng ép, giàu cảm thông mà vẫn có giới hạn.
Ian Kane là cựu quân nhân Mỹ, nhà làm phim và nhà văn, chú trọng những tác phẩm đặt nhân vật ở trung tâm và khơi gợi suy nghĩ.
Theo Ian Kane, The Epoch Times, “孩子個性強難管束？ 試試這個教育新方法”, 17/9/2026. Bản dịch từ bài giới thiệu quan điểm giáo dục.